Κυ. Ιαν 24th, 2021

Financial Times: Έτοιμος για συμβιβασμούς ο Ερντογάν? – Τι λένε οι διπλωμάτες

Μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει διατάξει στρατιωτικές επεμβάσεις στη Συρία και στο βόρειο Ιράκ, ενώ έστειλε στρατό στη Λιβύη και ενεπλάκη σε ναυτική αντιπαράθεση με την Ελλάδα στο Αιγαίο. Η νέα αυτή επιθετική εξωτερική πολιτική έχει προκαλέσει την ανησυχία των συμμάχων της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, ενώ οδήγησε στην αναζωπύρωση παλαιών διενέξεων και στην ανάδειξη νέων γεωπολιτικών αντιπάλων, τονίζei σε άρθρο της η εφημερίδα Financial Times.

Εχοντας συνειδητοποιήσει, όμως, τη σημασία της ήττας του Ντόναλντ Τραμπ και την ανάγκη προσέλκυσης ξένων επενδυτικών κεφαλαίων, ο Ερντογάν δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ότι προτίθεται να «γυρίσει σελίδα» στις σχέσεις του με τη Δύση. Άγνωστο παραμένει, ωστόσο, εάν ο Ερντογάν είναι πρόθυμος για συμβιβασμούς σε θέματα που πλήττουν τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ε.Ε., τις ΗΠΑ και τα κράτη της Μέσης Ανατολής. «Εχουν σημειωθεί μικρές κινήσεις της Τουρκίας, που μπορούν να θεωρηθούν κλάδοι ελαίας, χωρίς όμως ουσιαστικό αντίκρισμα. Η προώθηση της συνεννόησης είναι πολύ δύσκολη», λέει Ευρωπαίος διπλωμάτης.

«Ωστόσο, πολλοί ευρωπαίοι διπλωμάτες, τρομαγμένοι από χρόνια καυγάδων, αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό το ενδεχόμενο μίας βαθιάς αλλαγής στη σχέση αυτή. Ένας από αυτούς είπε ότι αναμένει η πιο επιθετική στάση του Τούρκου Προέδρου να επανέλθει στην επιφάνεια πριν από τον Μάρτιο όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρόκειται να λάβουν οριστική απόφαση για σκληρότερες οικονομικές κυρώσεις που επί μακρόν αποφεύγουν εξαιτίας των τουρκικών οικονομικών προβλημάτων.

«Η παράξενη αλλά ορθή λογική ήταν η εξής: «Μην τον χτυπάτε όσο είναι πεσμένος, γιατί μπορεί να κάνει ακόμη περισσότερες τρέλες», είπε ο διπλωμάτης που ομολογεί: «Ουδέποτε αντιμετωπίσαμε τα δομικά ζητήματα και να πούμε στον Ερντογάν: ‘Εάν συνεχίσεις να συμπεριφέρεσαι κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα υπάρξουν οικονομικές συνέπειες».

Η «νεοοθωμανική» εξωτερική πολιτική
Η εξωτερική πολιτική Ερντογάν έχει χαρακτηρισθεί «νεοοθωμανική». Τούρκοι αξιωματούχοι επιμένουν, όμως, ότι μόνο κίνητρό τους είναι η προάσπιση των εθνικών συμφερόντων τους. «Οταν η Γαλλία παρεμβαίνει, είναι απλά η Γαλλία, κανείς δεν αποκαλεί την πολιτική της ναπολεόντεια», λέει Τούρκος διπλωμάτης. Η αποφασιστικότητα και η μονομέρεια της εξωτερικής πολιτικής της Άγκυρας έχουν μεγάλο κόστος. «Η Τουρκία δεν έχει βρεθεί ποτέ τόσο απομονωμένη στην ιστορία της. Υπάρχει διευρυνόμενο μέτωπο κρατών που εχθρεύονται την Τουρκία», λέει η ερευνήτρια του Ινστιτούτου Διεθνών Θεμάτων και Ασφάλειας του Βερολίνου, Σινέμ Αντάρ.

Όπως αναφέρει η FT: Η προσπάθεια του Τούρκου προέδρου να αναδείξει τη χώρα του σε περιφερειακή δύναμη αντικατοπτρίζεται στη σημαντική σύσφιγξη των σχέσεων της Αγκυρας με κράτη της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής, μετά τα μέσα της δεκαετίες του 2000. Οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Τουρκίας, όμως, έσβησαν στο μεταξύ εν μέσω αλληλοκατηγοριών για κακοπιστία. Τα σχέδια ενίσχυσης των δεσμών με τα αραβικά κράτη τέθηκαν και αυτά στο περιθώριο εξαιτίας των εξεγέρσεων της Αραβικής Ανοιξης, ενώ ο συριακός εμφύλιος επηρέασε άμεσα την Τουρκία, που φιλοξενεί εκατομμύρια πρόσφυγες. Οι σχέσεις της Αγκυρας με τους νέους εταίρους της είναι και αυτές εύθραυστες. Παρά την αγορά ρωσικών οπλικών συστημάτων από την Τουρκία, οι σχέσεις Ερντογάν – Πούτιν είναι περίπλοκες και ενίοτε τεταμένες.