Σα. Δεκ 4th, 2021

Μοιραζόμαστε πράγματι το 50% του DNA μας με τις μπανάνες?

Μπανάνες DNA: Υπάρχει η αντίληψη πως οι άνθρωποι μοιράζονται το 50% του DNA τους με τις μπανάνες. Είναι άραγε αλήθεια αυτό ή πρόκειται για παρερμηνεία των γεγονότων;

Όλη η ζωή στη Γη μοιράζεται τον ίδιο βασικό κωδικό, το DNA. Και επειδή όλα τα έμβια όντα στη Γη μοιράζονται έναν κοινό πρόγονο, ο κώδικας DNA σε διαφορετικούς οργανισμούς είναι πολύ πιο παρόμοιος από όσο θα περίμενε κανείς. Λέγεται συχνά ότι μοιραζόμαστε το 50% του DNA μας με τις μπανάνες! Ισχύει όμως κάτι τέτοιο ή πρόκειται για μύθο; Όσο παρόμοιο όμως είναι το DNA μας, δεν είναι τόσο όμοιο. Οι μόνοι οργανισμοί με τους οποίους μοιράζεστε το 50% του DNA σας είναι οι γονείς σας και τα παιδιά σας. Όταν συλληφθήκατε, το μισό DNA του πατέρα σας ενώθηκε με το μισό DNA του μητέρα σας για να φτιάξει το DNA σας. Από πού προέρχεται λοιπόν αυτό το στατιστικό για την μπανάνα; Είναι απλώς μια ανοησία; Λοιπόν όχι. Στην πραγματικότητα μοιραζόμαστε περίπου το 50% των γονιδίων μας με τα φυτά εν γένει. Άρα και με τις μπανάνες.

Μπανάνες DNA: Μύθος ή αλήθεια;
Ποια είναι λοιπόν η διαφορά μεταξύ του 50% του DNA μας με κάτι και του 50% των γονιδίων μας με κάτι; Τα γονίδια είναι οι περιοχές του DNA που κωδικοποιούν πρωτεΐνες. Αυτά λοιπόν αποτελούν μόνο περίπου το 2% του DNA σας. Έτσι, το να μοιραζόμαστε το 50% των γονιδίων μας με τις μπανάνες σημαίνει ότι μοιραζόμαστε μόνο το 1% του DNA μας μαζί τους. Ποιο είναι το υπόλοιπο DNA μας εάν μόνο το 2% παράγει πρωτεΐνες; Περίπου το 8% του DNA μας αποτελείται από ρυθμιστικές περιοχές γονιδίων. Αυτές λειτουργούν σαν διακόπτες για να ελέγχουν πότε και πού ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται τα γονίδια. Αλλά το υπόλοιπο 90% του DNA μας θεωρείται ως επί το πλείστον μη λειτουργικό.

Μερικά από αυτά είναι αυτό που ονομάζουμε “νεκρά γονίδια”. Αυτές είναι περιοχές του DNA που παλιά λειτουργούσαν γονίδια, αλλά λόγω μεταλλάξεων στην εξέλιξη δεν παράγουν πλέον πρωτεΐνες. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι έχουν νεκρό γονίδιο βιταμίνης C. Ενώ ορισμένα ζώα μπορούν να παράγουν τη δική τους βιταμίνη C, πρέπει να την πάρουμε από τη διατροφή μας τρώγοντας φρούτα. Υπάρχουν επίσης περιοχές που ονομάζονται “γονίδια άλματος”. Όταν ένας ιός μολύνει ένα κύτταρο, εγχέει το δικό του DNA σε αυτό το κύτταρο και αυτό το DNA αναπαράγεται όσο περισσότερο μπορεί. Όταν αυτό συμβαίνει σε σπερματοζωάρια ή κύτταρα ωαρίων, οι απόγονοι θα έχουν το DNA του ιού ενσωματωμένο στο δικό τους. Επειδή οι ιοί υπάρχουν παντού, περίπου το 50% του DNA μας αποτελείται από αυτά τα γονίδια που εκτοξεύονται. Είναι σαν να έχουμε εκατομμύρια ιούς ύπνου μέσα μας! Ονομάζονται γονίδια άλματος επειδή μπορούν να αναπαραχθούν και να πηδήξουν, εισάγοντας τον εαυτό τους σε τυχαία μέρη.

Ας επιστρέψουμε όμως στις μπανάνες. Παρόλο που τα γονίδια αποτελούν μόνο το 2% του DNA μας, εξακολουθεί να προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα μισά γονίδια που έχουμε βρίσκονται επίσης στις μπανάνες. Αλλά τα ζώα και τα φυτά μοιράζονται έναν κοινό πρόγονο. Είναι μια μονοκύτταρη μορφή ζωής που πιθανότατα έζησε πριν από περίπου 1,6 δισεκατομμύρια χρόνια. Τα γονίδια που μοιραζόμαστε με τις μπανάνες θα υπήρχαν σε αυτόν τον πρόγονο και θα είχαν μεταφερθεί σε όλα τα ζώα και τα φυτά που ζουν σήμερα. Και ο λόγος που διατηρήσαμε αυτά τα γονίδια είναι ότι εμπλέκονται σε θεμελιώδεις κυτταρικές διαδικασίες, όπως η παραγωγή ενέργειας και η αποκατάσταση βλαβών. Ακριβώς όπως αυτός ο μονοκύτταρος πρόγονος και οι συγγενείς μας μπανάνες, χρειαζόμαστε αυτές τις διαδικασίες για να επιβιώσουμε. Και έτσι μοιραζόμαστε τα μισά γονίδια μας, αλλά όχι το μισό DNA μας με τις μπανάνες.