Η Ιωάννα, η δασκάλα που βρήκε την Ιθάκη της στην Ηρακλειά των Κυκλάδων

Πριν από περίπου μία δεκαετία, όταν η Ιωάννα Πάντα, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής, έλαβε μετάθεση ως αναπληρώτρια, βρέθηκε τυχαία σε ένα από τα μικρότερα νησιά των ανατολικών Κυκλάδων: την Ηρακλειά. Μέχρι τότε, ούτε καν στον χάρτη δεν την είχε εντοπίσει. Τοποθετήθηκε στο μονοθέσιο σχολείο του νησιού, το οποίο τότε αριθμούσε μόλις 6 μαθητές. «Για να μαζέψω μόρια», όπως δηλώνει σήμερα χαριτολογώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Προερχόμενη από ένα μεγάλο αστικό κέντρο, η αρχική της αντίδραση στην ηρεμία που αντίκρισε το πρώτο βράδυ στο νησί ήταν τρόμος. Ωστόσο, σύντομα μάγεψε από τους ανθρώπους του και την γαλήνη που προσέφερε.

Μέσα σε λίγους μήνες, γνώρισε τον σύντροφό της, κάτοικο της Ηρακλειάς, και αποφάσισε να παραμείνει μόνιμα, δημιουργώντας μια οικογένεια με τρία παιδιά.

Σήμερα, η Ιωάννα συνεχίζει την εκπαιδευτική της πορεία στο Δημοτικό Σχολείο της Ηρακλειάς, έχοντας μια μαθήτρια, τη Σοφία, στην δευτέρα τάξη. Όπως τόνισε ο επόπτης Ποιότητας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Κυκλάδων, Σταύρος Παπαδόπουλος, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η συνεργασία τους είναι καθημερινή, επιτρέποντάς τους να «ταξιδεύουν» σε πελάγη γνώσεων, να συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά προγράμματα και να καλλιεργούν την ουσιαστική μάθηση.

«Στην αρχή, ως νέα και άπειρη, όπως συμβαίνει σε όλα τα επαγγέλματα, ήταν πολύ δύσκολο για μένα», εξομολογείται η Ιωάννα Πάντα. «Είχα έναν πολυσύνθετο ρόλο που άλλαζε συνεχώς μέσα στην τάξη. Η πρώτη μεγάλη πρόκληση ήταν η διδασκαλία σε τέσσερις διαφορετικές τάξεις ταυτόχρονα, με συνολικά έξι παιδιά, καλύπτοντας όλα τα μαθήματα, ακόμα και της ΣΤ’ Δημοτικού. Επιπλέον, εκτελούσα και καθήκοντα διευθύντριας χωρίς προηγούμενη εμπειρία, γεγονός που μου πρόσθετε ένα σημαντικό γραφειοκρατικό φορτίο. Έπρεπε επίσης να διαχειριστώ την οργάνωση σχολικών δραστηριοτήτων και τις συνεργασίες».

Το σχολείο είναι μονοθέσιο, περιλαμβάνοντας και το νηπιαγωγείο, και όλες οι γιορτές, παρελάσεις και οργανωτικά ζητήματα διαχειρίζονταν η ίδια. Αν και στο παρελθόν υπήρχε Γυμνάσιο στο νησί με καθηγητές που μοιράζονταν το φορτίο, η πρόσφατη παύση λειτουργίας του έχει δυσχεράνει τις διοικητικές και εορταστικές υποχρεώσεις.

«Τον χειμώνα, ο πληθυσμός της Ηρακλειάς ανέρχεται περίπου στα 80 άτομα, αν θυμάμαι καλά», αναφέρει η κ. Πάντα. «Το καλοκαίρι, ο αριθμός φτάνει περίπου τους 1.000, με σταδιακή άφιξη εναλλακτικών επισκεπτών από τον Μάιο και κορύφωση τον Αύγουστο, όπως συμβαίνει σε όλα τα νησιά μας. Η Ηρακλειά διαθέτει πολλές όμορφες παραλίες, προσβάσιμες με πεζοπορία, αυτοκίνητο ή καραβάκι, καθώς και ένα σπήλαιο που απαιτεί ώρες πεζοπορίας. Το νησί δεν έχει υπερβολικά τουριστικοποιηθεί, κάτι που κατά την άποψή μου είναι θετικό».

Η συγκοινωνία, τα έκτακτα περιστατικά και η ανάγκη μετακίνησης για εκπαιδευτικούς, ψυχαγωγικούς ή ιατρικούς λόγους, αποτελούν διαρκείς προκλήσεις για τους κατοίκους ενός μικρού νησιού. Όπως τονίζει η ίδια, υπάρχουν καθημερινές μετακινήσεις προς και από τη Νάξο, αλλά πάντα «καιρού επιτρέποντος». Όταν, για παράδειγμα, το τοπικό πλοίο που εκτελεί τα δρομολόγια τίθεται εκτός λειτουργίας για συντήρηση για περίπου 40 ημέρες, δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα πρόσβασης και μετακίνησης, απεικονίζοντας μια γενικότερη κατάσταση της νησιωτικότητας που συχνά αντιμετωπίζει παρόμοια ζητήματα.

Όσον αφορά τα πλεονεκτήματα της ζωής σε ένα νησί, η Ιωάννα Πάντα ξεχώρισε με ευκολία την αίσθηση ελευθερίας και ασφάλειας. Τα τρία παιδιά της, που είναι ακόμα σε προσχολική ηλικία, απολαμβάνουν την ελευθερία κίνησης και την υψηλή αίσθηση ασφάλειας, κυκλοφορώντας μόνα από πολύ μικρή ηλικία. Οι οικογένειες ζουν σε μονοκατοικίες με αυλές, προσφέροντας ποιοτικό χρόνο εκτός διαμερισμάτων και μακριά από το άγχος των μεγάλων πόλεων.

Στα μειονεκτήματα, κατέταξε τις περιορισμένες δραστηριότητες και την πρόσβαση σε υπηρεσίες για εξειδικευμένες ασχολίες (όπως βιολί, θεατρική αγωγή, ρομποτική, παραδοσιακούς χορούς), που απαιτούν μετακινήσεις στη Νάξο. Συχνά, ο καιρός εμποδίζει τις μεταβάσεις, με αποτέλεσμα κάποιες δραστηριότητες να διεξάγονται διαδικτυακά (π.χ. μαθήματα Αγγλικών).

Παρά τις δυσκολίες σε όλα τα επίπεδα, 10 χρόνια μετά την εγκατάστασή της στην Ηρακλειά των Κυκλάδων, η Ιωάννα, χωρίς ενδοιασμούς, προτρέπει συναδέλφους της να μην διστάσουν να επισκεφθούν τα λεγόμενα δυσπρόσιτα σχολεία: «Ναι, αξίζει».

Η εμπειρία, όπως καταλήγει, είναι μοναδική και σπάνια. Η υπηρεσία σε απομακρυσμένα μέρη προσφέρει μια ανεκτίμητη εμπειρία που «αξίζει» και έχει ιδιαίτερη αξία στο βιογραφικό. Ωστόσο, απαιτεί προσαρμογή, αντοχή και οργάνωση. Για κάποιους, είναι δύσκολο και επιλέγουν να φύγουν. Η σταδιακή συνήθεια βοηθά, αλλά οι συνθήκες παραμένουν απαιτητικές.