Chronotopia: Η Τεχνολογική Εγκατάσταση των Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett που Κατέκτησε το Βραβείο Τέχνης του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη 2026

Το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη είναι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει τους νικητές του Βραβείου Τέχνης 2026: τους Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett από τον Καναδά, για την εντυπωσιακή τους πρόταση με τίτλο Chronotopia. Η πρόταση αυτή, που επελέγη ομόφωνα από την Επιτροπή Αξιολόγησης ανάμεσα σε περισσότερες από 410 υποβολές από όλο τον κόσμο, ξεχώρισε για την ισχυρή εννοιολογική της δομή, την ξεκάθαρη καλλιτεχνική γλώσσα και την τεχνική της αρτιότητα, χωρίς να παραλείπεται η βιωσιμότητά της.

Το έργο Chronotopia αποτελεί μια μεγάλης κλίμακας, τοπο-ειδική εγκατάσταση που αντλεί έμπνευση από τις αλληλένδετες σχέσεις της Κρήτης με το νερό, το φως, τον χώρο και τον χρόνο. Ουσιαστικά, συνίσταται από διαδοχικά στρώματα οπτικών μυωπικών φακών, οι οποίοι διαμορφώνουν δύο επιβλητικά, τοξωτά «πανιά» φωτός. Η εγκατάσταση προσκαλεί τον θεατή σε μια διαδραστική εμπειρία, ενθαρρύνοντάς τον να περιηγηθεί στον δημιουργημένο χώρο και να παρατηρήσει το περιβάλλον μέσα από τους φακούς. Από το εσωτερικό, οι φακοί κατοπτρίζουν και εστιάζουν απομακρυσμένες εικόνες, δημιουργώντας θολωτούς μικρόκοσμους που μετακινούνται διακριτικά με τον άνεμο. Εξωτερικά, το σώμα κάθε επισκέπτη μετατρέπεται σε ένα είδος ψηφιδωτού, ένα αφηρημένο φάντασμα που ενσωματώνεται σε μια διαφορετική προσέγγιση της θέασης.

Εδώ, η πράξη της θέασης, ως φιλοσοφική αναγνώριση, διαπλέκεται με την επικρατούσα οπτική κουλτούρα. Αποκαλύπτεται πώς οι εικόνες και ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο διαμορφώνουν την εμπειρία μας και τις σχέσεις μας με το περιβάλλον. Η Chronotopia λειτουργεί ως ένα σχόλιο πάνω στην οπτική κουλτούρα, όπου η συνύπαρξη στοιχείων που συνδέονται με διαφορετικές εμπειρίες θέασης συνθέτει ένα πεδίο πολλαπλών οπτικών γωνιών και κανονισμών. Με αυτόν τον τρόπο, μετατοπίζεται η αντίληψη μιας μοναδικής, ενιαίας πραγματικότητας προς μια πιο σύνθετη, συλλογική εμπειρία. Οι χωρικές διατάξεις συντονίζονται αρμονικά με το τοπίο, επιτυγχάνοντας μια ισορροπία μεταξύ του έργου και του περιβάλλοντος χώρου. Αυτό ανοίγει νέους διαλόγους σχετικά με τη συνύπαρξη ανθρώπινων και μη ανθρώπινων μορφών ζωής, τη σχέση μεταξύ του θεατή και του θεάματος, καθώς και τη διάκριση μεταξύ αυτού που βλέπουμε και αυτού που πραγματικά υπάρχει.

Οι καλλιτέχνες

Οι Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett είναι διακεκριμένοι καλλιτέχνες με έδρα το Calgary/Mohkinstsis, στον δυτικό Καναδά. Συνεργάζονται από το 2010, αναπτύσσοντας μια διεπιστημονική πρακτική που περιλαμβάνει in situ εγκαταστάσεις, γλυπτική, light art, τέχνη στο δημόσιο χώρο και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις. Έργα τους έχουν παρουσιαστεί σε μουσεία, φεστιβάλ και δημόσιους χώρους στον Καναδά και διεθνώς, αποσπώντας αναγνώριση για την αισθητική τους τόλμη και τη δυναμική τους ένταξη στο εκάστοτε τοπίο.

Η Caitlind r.c. Brown είναι καλλιτέχνιδα και πολιτιστική διοργανώτρια με έργο που εκτείνεται από πειραματικές δράσεις στο δημόσιο χώρο έως συνεργατικά πρότζεκτ. Αποφοίτησε από το Alberta University of the Arts (2010) και τιμήθηκε με το Alumni of Merit Career Award το 2019. Έχει ιδρύσει και συντονίσει πολυάριθμα συλλογικά και συνεργατικά εγχειρήματα, μεταξύ των οποίων THE WRECK CITY, The Wandering Island και The Hibernation Project, εστιάζοντας σε εμβυθιστικές και συμμετοχικές πρακτικές.

Ο Wayne Patrick Garrett είναι καλλιτέχνης και μουσικός, με πολυεπιστημονικό έργο που περιλαμβάνει επιτόπιες καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις, γλυπτική, ήχο και performances. Εκπαιδεύτηκε ως Τεχνικός Μηχανουργίας στο Southern Alberta Institute of Technology και στη τζαζ μουσική στο Mount Royal University. Εισήλθε στον χώρο της σύγχρονης τέχνης μέσω του Arbour Lake Sghool (sic), μιας πειραματικής καλλιτεχνικής συλλογικότητας στο Calgary, όπου γνώρισε την Caitlind Brown, διαμορφώνοντας έτσι την κοινή τους καλλιτεχνική πορεία.

Η καλλιτεχνική τους πρακτική εστιάζει στη σχέση σώματος, χώρου και χρόνου, με το τοπίο να λειτουργεί πάντα ως ενεργός συνομιλητής, συν-διαμορφώνοντας τη σύλληψη, την κλίμακα και την εμπειρία του έργου. Τα έργα τους ενεργοποιούν το χώρο και εμπλέκουν τον θεατή, προτείνοντας τρόπους αντίληψης που δίνουν έμφαση στον χρόνο της εμπειρίας και στη συμμετοχή όλων των αισθήσεων.

Η Chronotopia εξελίσσει την ενασχόληση των καλλιτεχνών με την έννοια της όρασης, όπως αυτή διατυπώνεται σε προηγούμενα έργα τους: Conversations with Time (Setouchi Triennale, Ιαπωνία, 2025), A Whisper in the Eye of the Storm (Northern Alps Art Festival, Ιαπωνία, 2024), And Between Us, An Ocean (Times Art Museum, Κίνα, 2021) και sea/see/saw (Pera Museum, Τουρκία, 2015).

Η Επιτροπή Αξιολόγησης του Βραβείου Τέχνης ξεχώρισε την πρόταση, θεωρώντας ότι οι Brown και Garrett συμβάλλουν ουσιαστικά στον σύγχρονο καλλιτεχνικό διάλογο. Προτείνουν καινοτόμες μεθοδολογίες και πρακτικές που γεφυρώνουν την εννοιολογική σκέψη με τη βιωματική εμπειρία, ενισχύοντας τη διαθεματική προσέγγιση της τέχνης και διευρύνοντας τα όρια μεταξύ εικαστικής πρακτικής, περιβαλλοντικού και κοινωνικού στοχασμού.

Όπως δηλώνουν οι καλλιτέχνες: «Εργαζόμαστε στο ενδιάμεσο μεταξύ των πραγμάτων – φύση και πολιτισμός, ιδιωτικότητα και κοινότητα, φως και σκοτάδι, ήχος και ακρόαση, Εγώ και Εσύ. Τα έργα μας ανταποκρίνονται στο χώρο, επιδιώκοντας τη διεύρυνση της ανθρώπινης εμπειρίας μέσω ριζοσπαστικών πράξεων θέασης, ακρόασης, αίσθησης και ύπαρξης. Πιστεύουμε στην ουτοπική δύναμη της τέχνης να δημιουργεί νέες αντιλήψεις για την καθημερινότητα, να μικραίνει την απόσταση μεταξύ των ανθρώπων και να χτίζει την ανθρώπινη ικανότητά μας για ενσυναίσθηση και διορατικότητα».

Περισσότερες πληροφορίες για τους καλλιτέχνες και τα έργα τους μπορείτε να βρείτε ΕΔΩ.

Ο θεσμός του Βραβείου Τέχνης

Φέτος είναι η έκτη χρονιά που υλοποιείται το Βραβείο Τέχνης, ένας θεσμός που φιλοδοξεί να ενισχύσει την καλλιτεχνική πρωτοπορία, όχι μόνο μέσω της δημιουργίας, αλλά και μέσω της επιμέλειας καλλιτεχνικών προτάσεων και έργων, καθώς και της ενσωμάτωσής τους σε μια σημαντική συλλογή. Από το 2019 που ξεκίνησε, το Βραβείο Τέχνης του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη στηρίζει σύγχρονους δημιουργούς, προσφέροντάς τους την ευκαιρία να δημιουργήσουν ένα νέο έργο τέχνης που θα ενταχθεί στη συλλογή του Ιδρύματος, η οποία είναι ανοικτή στο κοινό.

Η Συλλογή Τέχνης του Ιδρύματος, που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980, αποτελεί μέρος μιας σημαντικής πολιτιστικής κληρονομιάς στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης. Μέχρι σήμερα, το Βραβείο Τέχνης έχουν λάβει οι:

• Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος και Γιώργος Ρυμενίδης για το έργο Come with the Wind (2019)
• Ιλεάνα Αρναούτου και Ισμήνη Κινγκ για το έργο Tender Shell Geophilia (2022)
• Μάρω Φασουλή για το Nomadic Murals (2023)
• Αλέξανδρος Λάιος για το Day (2023)
• Ami Yamasaki για το Whispers travel and whisper to you again (2023)
• Ειρήνη Μίγα για το Τοπίο σε Κίνηση (2024)
• Κατερίνα Νάκου για το The Resilient Thread (2024)
• Στρατής Ταυλαρίδης για το Long Waves (2024)
• Δανάη Στράτου για το land art έργο, Virtuous Spiral (2025)

Η Επιτροπή Αξιολόγησης του Βραβείου Τέχνης 2026 απαρτίστηκε από τους/τις:

• Γεώργιο Γυπαράκη, Εικαστικό, Καθηγητή τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
• Πολίνα Κοσμαδάκη, Ιστορικό Τέχνης, Επιμελήτρια Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης, Μουσείο Μπενάκη
• Σωτήριο Μπαχτσετζή, Καλλιτεχνικό Διευθυντή Ιδρύματος Γ.&Α. Μαμιδάκη, Ιστορικό Τέχνης, Αν. Καθηγητή τμ. Πολιτισμού και Δημιουργικών Μέσων και Βιομηχανιών, Παν/μιο Θεσσαλίας
• Νίκο Ναυρίδη, Εικαστικό, Καθηγητή Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας
• Αλέξανδρο Ψυχούλη, Εικαστικό, Καθηγητή Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Παν/μιο Θεσσαλίας

Οι αιτήσεις για το Βραβείο Τέχνης ξεκινούν κάθε φθινόπωρο και οι σχετικές ανακοινώσεις γίνονται μέσω δημόσιας ανοικτής πρόσκλησης. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θεσμό του Βραβείου Τέχνης και το Ίδρυμα Γ.&Α. Μαμιδάκη θα βρείτε ΕΔΩ.