Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή: Αναθεώρηση προς τα κάτω για την ανάπτυξη και νέα ανησυχία για τον πληθωρισμό

Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ) προχωρά σε αναθεώρηση του ρυθμού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας για το 2026, μειώνοντας τις αρχικές προβλέψεις. Παράλληλα, εκτιμάται σημαντική αύξηση του πληθωρισμού, ως συνέπεια των επιπτώσεων της νέας ενεργειακής κρίσης, που πυροδοτείται από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, επηρεάζοντας τις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Αυτές οι εκτιμήσεις προέρχονται από την τριμηνιαία έκθεση που παρουσίασε ο επικεφαλής του Γραφείου, καθηγητής Γιάννης Τσουκαλάς. Σύμφωνα με την έκθεση, ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ για το 2026 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2%, με εύρος πρόβλεψης από 1,7% έως 2,4%. Αυτό αποτελεί μείωση σε σχέση με την πρόβλεψη του Δεκεμβρίου 2025, η οποία ήταν 2,1%. Ολόκληρο το εύρος της αναθεωρημένης πρόβλεψης λαμβάνει υπόψη την πιθανότητα διατήρησης της τιμής του πετρελαίου τύπου brent στα 90 δολάρια το βαρέλι κατά μέσο όρο για το 2026.

Οι εκτιμήσεις για χαμηλότερο ρυθμό μεγέθυνσης του ΑΕΠ, στο κάτω όριο του εύρους (1,7% έως 1,9%), συνδέονται κυρίως με την παρατεταμένη διατήρηση της τιμής του πετρελαίου Brent σε υψηλά επίπεδα (άνω των 90 έως και 100 δολαρίων το βαρέλι) καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026. Επιπλέον, λαμβάνεται υπόψη η πιθανότητα περιορισμένης σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ, μέσω αύξησης των επιτοκίων, λόγω των πληθωριστικών πιέσεων στην Ευρωζώνη. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αναθεωρημένες προβλέψεις του Γραφείου ενσωματώνουν και τα μέτρα στήριξης ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ, που ανακοινώθηκαν στις 23 Μαρτίου 2026.

«Η όξυνση της σύγκρουσης επιδρά αρνητικά στις διεθνείς μακροοικονομικές προοπτικές, ενισχύοντας τους κινδύνους για τις αγορές ενέργειας, το διεθνές εμπόριο, την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Η έκταση των επιπτώσεων για την ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία θα εξαρτηθεί πρωτίστως από τη διάρκεια της σύγκρουσης και από το εάν οι διαταραχές στις ροές ενέργειας αποκτήσουν πιο μόνιμα χαρακτηριστικά», τόνισε μεταξύ άλλων ο κ. Τσουκαλάς.

Για τον πληθωρισμό
Σύμφωνα με το κακό σενάριο, ο πληθωρισμός αναμένεται να υπερβεί φέτος το 3,5%-4%, ξεπερνώντας την προηγούμενη εκτίμηση για κάτω του 3%. Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,1% τον Φεβρουάριο του 2026, παραμένοντας σημαντικά πάνω από τον μέσο πληθωρισμό στην Ευρωζώνη (1,9%). Αυτό δυσχεραίνει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας έναντι των εταίρων της. Επομένως, για τον μετριασμό των δευτερογενών επιπτώσεων του νέου ενεργειακού σοκ, κρίνεται απαραίτητη η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μέτρων συγκράτησης των τιμών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της χρήσης ψηφιακής τεχνολογίας, ώστε οι επιχειρήσεις να ενημερώνουν άμεσα την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή για τις παραμέτρους κόστους και τιμών σε κάθε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται η άμεση παρακολούθηση του μεικτού περιθωρίου κέρδους σε κάθε στάδιο, επιτρέποντας τον ταχύ εντοπισμό φαινομένων αύξησης τιμών που δεν δικαιολογούνται από ανάλογη αύξηση του κόστους, τόσο σε ενδιάμεσα όσο και στο τελικό στάδιο. Η ψηφιακή συλλογή των παραμέτρων κόστους και τιμών διευκολύνει την επεξεργασία τους με τη χρήση στατιστικών μεθόδων και μεθόδων μηχανικής μάθησης (data-driven methods), οι οποίες έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό πραγματικών περιπτώσεων τέτοιων φαινομένων. Επιπλέον, η αυστηρή εφαρμογή της ψηφιακής ενημέρωσης των παραμέτρων κόστους και τιμών μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά στην επιβολή αδικαιολόγητα αυξημένων τιμών.

Οι αναταράξεις
Η έκθεση του ΓΠΚΒ εστιάζει και στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, τονίζοντας τα εξής:

• Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αυξάνει τον κίνδυνο παρατεταμένων αναταραχών στις διεθνείς αγορές ενέργειας και εντείνει την αβεβαιότητα ως προς τις παγκόσμιες μακροοικονομικές προοπτικές.
• Οι διαταραχές στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο οδηγούν σε άνοδο του ενεργειακού κόστους, αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων και επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.
• Αρνητικές επιπτώσεις αναμένονται επίσης στο κόστος γεωργικής παραγωγής, λόγω πιέσεων στις διεθνείς αγορές λιπασμάτων.
• Παρότι η διεθνής οικονομία εμφανίζεται σήμερα πιο ανθεκτική σε ενεργειακές διαταραχές σε σύγκριση με το παρελθόν, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σημασία της ενεργειακής διαφοροποίησης, της αποτροπής δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων και της παροχής στοχευμένης στήριξης στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο.
• Οι πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης επιβεβαιώνουν τη σημασία της δημοσιονομικής αξιοπιστίας. Τις τελευταίες εβδομάδες, μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, παρατηρείται αύξηση των αποδόσεων και διεύρυνση των spreads, καθώς οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερο risk premium για να διακρατήσουν κρατικό χρέος, ιδίως χωρών με αυξημένες δημοσιονομικές ευπάθειες.
• Είναι λογικό ότι κράτη με υψηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ, όπως η Ελλάδα, παραμένουν περισσότερο εκτεθειμένα σε ένα τέτοιο περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας. Για τον λόγο αυτόν, η σταθερή και διατηρήσιμη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους πρέπει να αποτελεί κεντρική προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής, ώστε η χώρα να απομακρυνθεί σταδιακά από τη θέση της ως η πλέον επιβαρυμένη οικονομία της Ευρωζώνης.

«Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να καταγράφει ανθεκτικές μακροοικονομικές επιδόσεις, παρά το γεγονός ότι το διεθνές περιβάλλον καθίσταται ολοένα και πιο αβέβαιο λόγω της γεωπολιτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Η σταθερή και διατηρήσιμη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, ως κεντρική προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση ενισχυμένης αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας», καταλήγει το ΓΠΚΒ.