Ακαθάριστα οικόπεδα: Η αντίστροφη μέτρηση για δηλώσεις και καθαρισμό – Τι κοστίζουν οι εργασίες

Η αντίστροφη μέτρηση για τον καθαρισμό των οικοπέδων έχει ήδη ξεκινήσει! Οι ιδιοκτήτες έχουν προθεσμία έως τις 15 Ιουνίου 2026 για να ολοκληρώσουν τις απαραίτητες εργασίες και να υποβάλουν την υποχρεωτική δήλωση στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Στόχος είναι η αποφυγή των τσουχτερών προστίμων που προβλέπει ο νέος νόμος για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών. Η ψηφιακή πλατφόρμα για τη δήλωση καθαρισμού οικοπέδων άνοιξε την 1η Απριλίου 2026. Όπως κάθε χρόνο, οι ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές ή υπομισθωτές οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων υποχρεούνται να προβούν στον καθαρισμό τους και να υποβάλουν τη σχετική δήλωση στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας.

Η ΠΟΜΙΔΑ, με στόχο την ενημέρωση, παρουσιάζει μέσα από 12 ερωτήσεις – απαντήσεις όλες τις αλλαγές που ισχύουν από εφέτος στον καθαρισμό των οικοπέδων.

Τι περιλαμβάνει ο καθαρισμός οικοπέδων;
Ο καθαρισμός οικοπέδου αποτελεί κρίσιμο μέτρο πρόληψης πυρκαγιάς και περιλαμβάνει:

• Κοπή ξερών χόρτων και θάμνων.
• Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και σκουπιδιών.
• Καθαρισμός από ξερά κλαδιά και φυτική ύλη.
• Αραίωση πυκνής βλάστησης.
• Διατήρηση του χώρου καθαρού καθ’ όλη την διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.

Ποιους αφορά η υποχρέωση καθαρισμού;
Υπόχρεοι δεν είναι μόνο οι ιδιοκτήτες, αλλά και:

• Οι μισθωτές και χρήστες των οικοπέδων.
• Οι επικαρπωτές τους.
• Φορείς του Δημοσίου για ακίνητα που διαχειρίζονται.

Τι αφορά η υποχρέωση;
Η υποχρέωση αφορά οικόπεδα:

• Εντός σχεδίου πόλης ή οικισμών.
• Σε απόσταση έως 100 μέτρων από αυτά.
• Σε εκτός σχεδίου περιοχές με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.

Ποιες είναι πλέον οι νέες προθεσμίες;
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, από 1 Απριλίου έως 15 Ιουνίου, οι υπόχρεοι οφείλουν:

• Να καθαρίσουν το οικόπεδό τους.
• Να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση στο Εθνικό Μητρώο, προσβάσιμο μέσω της διεύθυνσης: https://akatharista.apps.gov.gr/.

Και από εκεί και πέρα, μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, τι ισχύει;
Για το διάστημα από 16 Ιουνίου έως 31 Οκτωβρίου, ο χώρος πρέπει να διατηρείται καθαρός και συντηρημένος καθ’ όλη την αντιπυρική περίοδο.

Ποιες είναι οι προβλεπόμενες κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν;
Η νέα ρύθμιση προβλέπει τις εξής κυρώσεις σε όσους αμελούν τον καθαρισμό των οικοπέδων τους:

(Α) Για μη καθαρισμό οικοπέδου:

• Πρόστιμο 1€/τ.μ., με ελάχιστο 200€ και ανώτατο έως 2.000€, ανάλογα με την έκταση.

(Β) Για μη υποβολή δήλωσης:

• 500€ αν δεν έχει γίνει καθαρισμός.
• 100€ αν έχει καθαριστεί αλλά δεν υποβλήθηκε η δήλωση καθαρισμού.

(Γ) Για ψευδή δήλωση:
Προβλέπονται βαρύτερες κυρώσεις και αυξημένα πρόστιμα, με πιθανές ποινικές συνέπειες. Παράλληλα, οι Δήμοι αποκτούν ενισχυμένο ρόλο, με δυνατότητα αυτεπάγγελτου καθαρισμού, χρεώνοντας το κόστος στον ιδιοκτήτη.

Παράδειγμα:
Για ένα οικόπεδο 500 τ.μ. που παραμένει ακαθάριστο μετά τη λήξη της προθεσμίας, το πρόστιμο ανέρχεται σε 500€ για μη υποβολή δήλωσης, 500€ για μη καθαρισμό, πλέον του κόστους καθαρισμού από τον Δήμο.

Ποια είναι τα βήματα του σωστού καθαρισμού;
Οι βασικές εργασίες περιλαμβάνουν:

• Αυτοψία και εκτίμηση του χώρου.
• Κοπή χόρτων και απομάκρυνση θάμνων.
• Καθαρισμός από ξερά κλαδιά, σκουπίδια και εύφλεκτα υλικά.
• Μεταφορά και αποκομιδή υπολειμμάτων σε εγκεκριμένους χώρους (σε συνεργασία με τον Δήμο).
• Δήλωση στο ηλεκτρονικό Μητρώο έως τις 15 Ιουνίου: https://akatharista.apps.gov.gr/.
• Συντήρηση του χώρου μέχρι τις 31 Οκτωβρίου.

Τι γίνεται στην περίπτωση που ο γείτονας δεν καθαρίσει το οικόπεδό του;
Τα ακαθάριστα γειτονικά οικόπεδα αποτελούν ένα από τα συχνότερα προβλήματα. Σε αυτή την περίπτωση, ο ενδιαφερόμενος μπορεί:

• Να κάνει επώνυμη ή ανώνυμη καταγγελία στην πλατφόρμα.
• Να απευθυνθεί στον Δήμο, καταγγέλλοντας την αδιαφορία του γείτονα.

Στις περιπτώσεις αυτές, θα γίνει αυτοψία και καταγραφή επικινδυνότητας, θα κινηθεί η διαδικασία αυτεπάγγελτου καθαρισμού από τον Δήμο και θα επιβληθούν πρόστιμα στον παραβάτη ιδιοκτήτη.

Μπορεί ένας ιδιοκτήτης να καθαρίσει το γειτονικό οικόπεδο που είναι ακαθάριστο;
Δεν επιτρέπεται η παρέμβαση σε ξένο οικόπεδο χωρίς άδεια, καθώς μπορεί να προκύψουν νομικά ζητήματα μεταξύ των ιδιοκτητών.

Πόσο κοστίζει ο καθαρισμός οικοπέδου – Ενδεικτικές τιμές
Ένα από τα βασικά ερωτήματα των ιδιοκτητών αφορά το κόστος, καθώς ο καθαρισμός δεν έχει ενιαία τιμή και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Οι επαγγελματικές υπηρεσίες καθαρισμού οικοπέδων διαμορφώνονται κυρίως με βάση:

• Το εμβαδόν του οικοπέδου.
• Την πυκνότητα της βλάστησης.
• Την ύπαρξη δέντρων ή μεγάλων θάμνων.
• Την πρόσβαση μηχανημάτων στον χώρο.
• Την ανάγκη απομάκρυνσης κλαδιών και απορριμμάτων.
• Την χρονική πίεση των συνεργείων, η οποία με τη νέα ρύθμιση αναμένεται να είναι μειωμένη.

Ενδεικτικές τιμές στην αγορά:

• Για μικρά οικόπεδα έως 300 τ.μ.: από 200€ έως 350€.
• Για μεσαία οικόπεδα 300–600 τ.μ.: από 350€ έως 600€.
• Για μεγαλύτερα οικόπεδα άνω των 1.000 τ.μ.: από 600€ έως 1.200€ ή και περισσότερο, ανάλογα με τη δυσκολία.

Υπάρχουν πρόσθετες χρεώσεις;
Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να προκύψουν επιπλέον κόστη, όπως:

• Απομάκρυνση μπαζών ή σκουπιδιών.
• Κοπή και κλάδεμα μεγάλων δέντρων.
• Χρήση ειδικών μηχανημάτων σε δύσβατα σημεία.
• Αποκομιδή μεγάλου όγκου φυτικής ύλης σε σημείο που θα υποδείξει ο οικείος δήμος.

Τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες πριν αναθέσουν εργασία;

• Να ζητήσουν γραπτή προσφορά και σαφή περιγραφή των εργασιών.
• Να βεβαιωθούν ότι περιλαμβάνεται και η αποκομιδή των υπολειμμάτων.
• Να κρατήσουν φωτογραφίες πριν και μετά τον καθαρισμό.