Η Χαμηλή Αποταμίευση Βραχυκυκλώνει την Ελληνική Οικονομία, Ενώ το Εισόδημα Διυλίζεται στο Εξωτερικό

Η χαμηλή αποταμίευση μετατρέπεται σε σημαντικό τροχοπέδη για την ελληνική οικονομία, καθώς περιορίζει την άντληση πόρων απαραίτητων για επενδύσεις. Αυτή η κατάσταση καθιστά την οικονομία εξαιρετικά εξαρτημένη από τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επισήμανση του ΙΟΒΕ σχετικά με τη διαρροή του αυξημένου εισοδήματος στο εξωτερικό, λόγω της ισχυρής εξάρτησης από τις εισαγωγές.

Το ποσοστό αποταμίευσης στην Ελλάδα παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας. Σύμφωνα με έρευνες του ΙΟΒΕ, το 86% των νοικοκυριών αδυνατεί να αποταμιεύσει.

Αναλυτικότερα, όπως επισημαίνει το ΙΟΒΕ στην τριμηνιαία έκθεσή του για την ελληνική οικονομία, διεθνείς εξελίξεις, όπως η τρέχουσα γεωπολιτική ένταση, επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη ενίσχυσης των προοπτικών της εγχώριας οικονομίας.

Στο βασικό σενάριο του ΙΟΒΕ, ο ρυθμός μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,8%. Παρόλο που η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος – που οφείλεται σε παράγοντες όπως η βελτίωση της αγοράς εργασίας, η αύξηση του κατώτατου μισθού και οι φορολογικές ελαφρύνσεις – αναμένεται να τονώσει την εγχώρια ζήτηση και, κατ’ επέκταση, την οικονομική ανάπτυξη, η δυναμική αυτή προβλέπεται να είναι ασθενέστερη λόγω του δυσμενούς διεθνούς περιβάλλοντος. Επιπλέον, η συνολική κατανάλωση ενδέχεται να περιοριστεί από την πιθανή επιβράδυνση στη μείωση της ανεργίας, το επίμονα χαμηλό (ή και αρνητικό) επίπεδο αποταμίευσης, καθώς και την ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων σε αγαθά και υπηρεσίες.

Ποιες καταθέσεις;

Για το σύνολο του 2026, αναμένεται μια ήπια ανοδική τάση στις ιδιωτικές καταθέσεις. Η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και της ιδιωτικής κατανάλωσης σε πραγματικούς όρους, που αναμένεται να επηρεαστεί και από τη μείωση του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων από 1/1/2026, θα συμβάλει σε αυτό.

Επιπλέον, προβλέπεται μια ήπια ενίσχυση της αποταμίευσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, μέρος της οποίας θα καταγραφεί στις καταθέσεις. Ωστόσο, η ενίσχυση του πληθωρισμού, καθώς και οι υψηλότερες αποδόσεις σε εναλλακτικές επενδύσεις, αναμένεται να επιβραδύνουν την αύξηση των καταθέσεων.

Στο πεδίο της εγχώριας ζήτησης, η συνολική κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει ο κύριος μοχλός ανάπτυξης, αν και με ηπιότερο ρυθμό λόγω του δυσμενούς διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος. Η δυναμική της ζήτησης θα υποστηριχθεί από την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, μέσω της βελτίωσης της αγοράς εργασίας, της αύξησης του κατώτατου μισθού και των φορολογικών ελαφρύνσεων.

Ωστόσο, ορισμένοι παράγοντες ενδέχεται να μετριάσουν τη δυναμική της κατανάλωσης, όπως ο βραδύτερος ρυθμός αποκλιμάκωσης της ανεργίας, το αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης, καθώς και η ενδυνάμωση των πληθωριστικών πιέσεων τόσο στα αγαθά όσο και στις υπηρεσίες.

Απογοητευμένα νοικοκυριά

Συνολικά για το πρώτο τρίμηνο του 2025, η έρευνα του ΙΟΒΕ καταγράφει τη διεύρυνση της απογοήτευσης και της απαισιοδοξίας των νοικοκυριών, που επιδεινώθηκε με την έναρξη του πολέμου. Αυτή η κατάσταση αποτυπώνεται στα ακόλουθα ευρήματα:

• Το 64% των νοικοκυριών εμφανίζεται απαισιόδοξο για την οικονομική τους κατάσταση τους επόμενους 12 μήνες.
• Το 71% των καταναλωτών εκφράζει δυσοίωνες προβλέψεις για την οικονομική κατάσταση της χώρας.
• Το ποσοστό των νοικοκυριών που εκτιμά ότι δεν θα αποταμιεύσει τους επόμενους 12 μήνες έφτασε στο 86%.
• Το ποσοστό των καταναλωτών που δηλώνει «χρεωμένο» το α’ τρίμηνο του 2026 διαμορφώθηκε στο 7%.
• Το ποσοστό εκείνων που αναφέρουν ότι «μόλις τα βγάζουν πέρα» ενισχύθηκε στο 64%.
• Το ποσοστό των νοικοκυριών που «αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους» ανέρχεται στο 9%.