Νέα Υπουργική Απόφαση για τον Καθαρισμό Οικοπέδων: Όλες οι Αλλαγές σε Προθεσμίες, Πρόστιμα και Ελέγχους

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) σχολιάζει τη νέα Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που αφορά στον καθαρισμό των οικοπέδων. Η απόφαση, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄2323 και υπογράφεται από τον νέο Υπουργό κ. Ευάγγελο Τουρνά, ενσωματώνει το άρθρο 43 και 41 του νόμου 5281/2026, γνωστού ως «Ενεργή Μάχη». Οι βελτιώσεις που επιτεύχθηκαν προέκυψαν από τη δημόσια διαβούλευση, στην οποία συμμετείχε ενεργά η ΠΟΜΙΔΑ, καθώς και από τις επιπλέον προτάσεις που υπέβαλε στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Η νέα νομοθεσία θεσπίζει ένα σύνολο συνεκτικών και εφαρμόσιμων ρυθμίσεων για τον ετήσιο καθαρισμό των αστικών οικοπέδων και τη δήλωση αυτού από τους υπόχρεους ιδιοκτήτες και χρήστες. Στόχος δεν είναι η τιμωρία, αλλά η διευκόλυνση και παρότρυνση για εθελοντική συμμόρφωση, βελτιώνοντας την πυρασφάλεια στον αστικό ιστό μέσω του τακτικού αντιπυρικού καθαρισμού.

Το νέο νομικό πλαίσιο του ετήσιου αντιπυρικού καθαρισμού οικοπέδων, περιλαμβάνει σημαντικές θετικές αλλαγές, πολλές εκ των οποίων αποτέλεσαν προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ που υιοθετήθηκαν. Συνοπτικά, οι αλλαγές έχουν ως εξής:

1. Ορισμός Καθαρισμού Οικοπέδων
Ο καθαρισμός οικοπέδων αποτελεί κρίσιμο μέτρο πρόληψης πυρκαγιών και περιλαμβάνει την κοπή ξερών χόρτων και θάμνων, την απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων, τον καθαρισμό από κλαδιά και φυτική ύλη, την αραίωση πυκνής βλάστησης και τη διατήρηση του χώρου καθαρού καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Η υποχρέωση αφορά οικόπεδα εντός σχεδίου πόλης ή οικισμών, ή σε απόσταση έως 100 μέτρων από αυτά, εφόσον δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία. Δεν περιλαμβάνονται οι συντηρημένοι κήποι κατοικιών ή πολυκατοικιών.

2. Υπόχρεοι Καθαρισμού
Υπόχρεοι για τον καθαρισμό είναι οι ιδιοκτήτες των οικοπέδων, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές και οι χρήστες τους, καθώς και οι φορείς του Δημοσίου για τα ακίνητά τους.

3. Προθεσμίες Καθαρισμού και Δήλωσης
Παρατείνεται η προθεσμία καθαρισμού σε 76 ημέρες (από 30) και ταυτίζεται με την προθεσμία υποβολής δήλωσης στην πλατφόρμα akatharista.gov.gr, η οποία ορίζεται από 1 Απριλίου έως 15 Ιουνίου (πρόταση ΠΟΜΙΔΑ), με δυνατότητα παράτασης. Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης εντός της προθεσμίας, τεκμαίρεται η συναίνεση του υπόχρεου στον αυτεπάγγελτο καθαρισμό από τον οικείο δήμο.

4. Πρόστιμα Μη Εκπλήρωσης Υποχρέωσης Καθαρισμού
Αυξάνεται το πρόστιμο σε 1,00 €/τ.μ. (από 0,50 €/τ.μ.), με ελάχιστο ποσό τα 200 € και ανώτατο τα 2.000 € (πρόταση ΠΟΜΙΔΑ). Εκτός από το διπλασιασμένο βασικό πρόστιμο, ο ιδιοκτήτης θα επιβαρυνθεί και με τη δαπάνη του αυτεπάγγελτου καθαρισμού. Το πρόστιμο του 1€/τ.μ. επιβάλλεται μόνο μετά από ενημέρωση του υπόχρεου από τον Δήμο ή την Πυροσβεστική Υπηρεσία για τη δυνατότητα εκ των υστέρων συμμόρφωσης (πρόταση ΠΟΜΙΔΑ). Σε περίπτωση εκ των υστέρων συμμόρφωσης και εμπρόθεσμης ένστασης, το πρόστιμο μειώνεται κατά 50% (πρόταση ΠΟΜΙΔΑ). Η κοινοποίηση της πράξης επιβολής προστίμου θα γίνεται προσωπικά στον υπόχρεο (πρόταση ΠΟΜΙΔΑ).

5. Συνέπειες Παράλειψης Υποβολής Δήλωσης
Μειώνεται το πρόστιμο σε 500 € αν δεν έχει πραγματοποιηθεί ο καθαρισμός και σε 100 € αν έχει πραγματοποιηθεί αλλά δεν δηλώθηκε (από 1.000 € σε κάθε περίπτωση) (πρόταση ΠΟΜΙΔΑ).

6. Ποινικές Συνέπειες Ψευδούς Δήλωσης
Μειώνεται η ποινή φυλάκισης σε τουλάχιστον έξι (6) μήνες και η χρηματική ποινή σε 5.000 € (από φυλάκιση δύο (2) ετών και χρηματική ποινή από 12.600 € έως 54.000 €) (πρόταση ΠΟΜΙΔΑ). Η ποινική δίωξη για ψευδή δήλωση δεν ασκείται πριν παρέλθει η δεκαήμερη προθεσμία υποβολής ένστασης, και η εμπρόθεσμη ένσταση αναστέλλει την άσκηση ποινικής δίωξης μέχρι την έκδοση απορριπτικής απόφασης (πρόταση ΠΟΜΙΔΑ).

7. Δυνατότητα Υποβολής Δήλωσης σε ΚΕΠ ή Πυροσβεστική Υπηρεσία
Η υπεύθυνη δήλωση μπορεί να υποβάλλεται με φυσικό τρόπο στα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) ή στις αρμόδιες πυροσβεστικές υπηρεσίες σε περιπτώσεις:
α) Γενικευμένης δυσλειτουργίας της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.
β) Υπόχρεων άνω των 67 ετών.
γ) Ατόμων με αναπηρία.
δ) Λόγω ανωτέρας βίας ή έκτακτης ανάγκης, όπως φυσικές καταστροφές.

8. Υποχρέωση Δήμων για Χώρους Απόθεσης Υπολειμμάτων
Οι Δήμοι υποχρεούνται να καθορίσουν κατάλληλα σημεία για την απόθεση των υπολειμμάτων καθαρισμού, τα οποία θα μεταφέρονται από τα συνεργεία και θα αποκομίζονται από τις δημοτικές υπηρεσίες.

Οι εν λόγω βελτιώσεις αποτελούν αποτέλεσμα της προθυμίας της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, και συγκεκριμένα του τ. Υπουργού κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη, για ουσιαστική συνεργασία με φορείς όπως η ΠΟΜΙΔΑ, που διαθέτουν άμεση γνώση των προβλημάτων. Η ΠΟΜΙΔΑ δηλώνει παρούσα για συνεργασία με τη νέα πολιτική ηγεσία του Υπουργείου.

Ενόψει της αντιπυρικής περιόδου (1 Μαΐου – 31 Οκτωβρίου 2026), η ΠΟΜΙΔΑ απευθύνει έκκληση σε όλους τους υπόχρεους, ιδιοκτήτες και χρήστες οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων, να προχωρήσουν έγκαιρα στον καθαρισμό των ιδιοκτησιών τους και στην υποβολή της σχετικής δήλωσης στην πλατφόρμα akatharista.gov.gr. Σκοπός είναι η προστασία της ζωής και της περιουσίας από τον κίνδυνο πυρκαγιών και η αποφυγή προστίμων και άλλων νομικών επιπτώσεων.

Διαβάστε ολόκληρη την ΚΥΑ εδώ