«Υφαίνοντας Όνειρα: Κιλίμια από το Γεράκι Λακωνίας» – Μια Συναρπαστική Έκθεση στην Πινακοθήκη Γκίκα

Το Μουσείο Μπενάκη σας προσκαλεί να ανακαλύψετε την έκθεση «Υφαίνοντας Όνειρα. Κιλίμια από το Γεράκι Λακωνίας», η οποία φιλοξενείται στην Πινακοθήκη Γκίκα και θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 26 Ιουλίου 2026. Την επιμέλεια της έκθεσης έχουν αναλάβει η Sharon Gerstel και η Σοφία Πιτούλη, ενώ την αρχιτεκτονική της μελέτη έχει επιμεληθεί ο Παύλος Θανόπουλος.

Η έκθεση «Υφαίνοντας όνειρα. Κιλίμια από το Γεράκι, Λακωνίας» φέρνει στο προσκήνιο μια πλούσια συλλογή από υφαντά που προέρχονται από το Γεράκι Λακωνίας, ένα γραφικό χωριό χτισμένο στις υπώρειες του Πάρνωνα. Το Γεράκι είναι παγκοσμίως γνωστό για την ξεχωριστή τέχνη του όρθιου αργαλειού, μια παράδοση που οι ρίζες της χάνονται στα βάθη των χιλιετιών, όπως αποδεικνύουν και τα αρχαιολογικά ευρήματα από την αρχαιότητα και τη μεσαιωνική περίοδο. Αναγνωρίζοντας αυτή τη μοναδική πολιτιστική κληρονομιά, η υφαντική τέχνη του Γερακίου εντάχθηκε το 2019 στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας.

Στην έκθεση παρουσιάζονται κιλίμια, υφασμένα κυρίως για προίκες, καθώς και άλλα συναφή αντικείμενα, με χρονολογίες που εκτείνονται από τον 17ο αιώνα έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στα υφαντά που απεικονίζουν ανθρώπινες φιγούρες, άνδρες και γυναίκες, τοποθετημένες σε πλούσια, εμπνευσμένα από τη φύση τοπία, εμπλουτισμένα με συμβολικά μοτίβα. Η υφαντική είχε εξαιρετικά σημαντικό ρόλο, καθώς συνδεόταν άρρηκτα τόσο με την οικιακή ζωή όσο και με εμπορικές συναλλαγές. Οι υφάντρες δημιουργούσαν κιλίμια για προίκες, αλλά και για τον εξοπλισμό των σπιτιών. Ένα περίτεχνο και ακριβό κιλίμι αποτελούσε ένδειξη ευμάρειας και κοινωνικής θέσης, καθιστώντας το πολύτιμο οικογενειακό κειμήλιο. Τα ταγάρια, πέρα από την καθημερινή τους χρησιμότητα, χρησιμοποιούνταν και για τη μεταφορά γαμήλιων γλυκών, ενώ πολλά γερακίτικα κιλίμια προσφέρονταν ως τάματα σε τοπικές εκκλησίες και μοναστήρια.

Η φήμη της εξαιρετικής υφαντικής τέχνης των Γερακιτισσών υφαντριών, οι οποίες είχαν αποσπάσει βραβεία σε διεθνείς εκθέσεις όπως η Παγκόσμια Έκθεση της Βιέννης το 1873 και η 8η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης το 1933, προσέλκυσε από νωρίς το ενδιαφέρον καλλιτεχνών, λόγιων και λαογράφων. Από τις αρχές του 20ού αιώνα, το χωριό έγινε πόλος έλξης. Μεταξύ 1931 και 1934, η Έλλη Παπαδημητρίου ανέθεσε στον τότε νεαρό Γιάννη Τσαρούχη τη δημιουργία μιας σειράς σχεδίων για την εταιρεία «Ελληνικές Τέχνες Α.Ε.», στα οποία περιλαμβάνεται και ένα ταγάρι υφασμένο στο Γεράκι. Ο Φώτης Κόντογλου, επισκεπτόμενος το χωριό το 1936, φιλοτέχνησε τα σπίτια, τις βυζαντινές εκκλησίες και το μεσαιωνικό κάστρο, τα οποία αργότερα περιέγραψε και στο έργο του «Ο Καστρολόγος». Η έκθεση φωτίζει τη βαθιά σύνδεση του Γερακίου με σημαντικούς καλλιτέχνες και διανοούμενους της εποχής, εντάσσοντας το χωριό σε ένα ευρύτερο καλλιτεχνικό και πνευματικό πλαίσιο, εντός του οποίου αναδείχθηκε η ιδιαίτερη ταυτότητά του, συμπεριλαμβανομένης της σπουδαίας υφαντικής του παράδοσης.

Συνοδεύοντας την έκθεση, κυκλοφορεί μια πλούσια εικονογραφημένη έκδοση, με υπογραφές των επιμελητριών. Το βιβλίο παρουσιάζει την ιστορία του χωριού και αναλύει λεπτομερώς 108 κιλίμια και ταγάρια, προερχόμενα από ιδιωτικές και εκκλησιαστικές συλλογές. Η εν λόγω έρευνα και η έκδοση αποτελούν καρπό μιας σημαντικής πρωτοβουλίας του Πολιτιστικού Συλλόγου Γερακίου σε συνεργασία με τη «Γέφυρα», ένα πρόγραμμα που αναπτύσσει συνεργασία μεταξύ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες και του Πανεπιστημίου Simon Fraser στο Βανκούβερ, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΚΙΚΑ
Ι Κριεζώτου 3, Αθήνα
Ι 210 3615 702

Ωράριο λειτουργίας:
Πέμπτη, Παρασκευή: 12:00-20:00
Σάββατο & Κυριακή: 10:00-18:00
Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη: ΚΛΕΙΣΤΑ

Τιμή εισιτηρίου έκθεσης: 5 ευρώ.