Αναταραχή στη Μπιενάλε Βενετίας: Ολόκληρη η Κριτική Επιτροπή Υποβάλλει Παραίτηση μετά την Απόφαση για Ρώσους και Ισραηλινούς Καλλιτέχνες

Όλα τα μέλη της κριτικής επιτροπής της Διεθνούς Έκθεσης Τέχνης Μπιενάλε της Βενετίας υπέβαλαν παραίτηση, όπως ανακοίνωσαν οι διοργανωτές. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μία εβδομάδα αφότου έγινε γνωστό ότι δεν θα απονεμηθούν βραβεία σε καλλιτέχνες από τη Ρωσία και το Ισραήλ. Η Μπιενάλε δεν παρείχε περαιτέρω διευκρινίσεις για τους λόγους της μαζικής παραίτησης, η οποία σηματοδοτεί μια ραγδαία κλιμάκωση στη διαμάχη που έχει αναστατώσει ένα από τα κορυφαία καλλιτεχνικά φεστιβάλ παγκοσμίως, μόλις μία εβδομάδα πριν τα επίσημα εγκαίνιά του στις 9 Μαΐου.

Η πενταμελής κριτική επιτροπή, με επικεφαλής τη Βραζιλιάνα έφορο Σολάνζ Φαρκάς, είχε δηλώσει την προηγούμενη εβδομάδα ότι, «προασπιζόμενη τα ανθρώπινα δικαιώματα», δεν θα βραβεύσει έργα από χώρες των οποίων οι ηγέτες κατηγορούνται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ). Οι μόνες δύο χώρες που συμμετέχουν φέτος στη Μπιενάλε και αντιμετωπίζουν τέτοιου είδους κατηγορίες είναι η Ρωσία και το Ισραήλ. Το ΔΠΔ έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία και για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου για τον πόλεμο στη Γάζα.

Η εν λόγω απόφαση προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις. Ένας Ισραηλινός καλλιτέχνης, ο γλύπτης Μπέλου Σιμιόν Φαϊνάρου, που επρόκειτο να παρουσιάσει έργα του στη Βενετία, κατηγόρησε την επιτροπή για φυλετικές διακρίσεις και εξέφρασε την πρόθεσή του να κινηθεί νομικά.

Η φετινή διοργάνωση της Μπιενάλε βρέθηκε στο επίκεντρο πολιτικών και δημοσιογραφικών αντιπαραθέσεων ήδη από τις αρχές Μαρτίου, όταν οι διοργανωτές ανακοίνωσαν την επανείσοδο της Ρωσίας στην έκθεση, για πρώτη φορά μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Η απόφαση αυτή δέχθηκε δριμεία κριτική από την ιταλική κυβέρνηση, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προειδοποιήσει για διακοπή ή αναστολή της χρηματοδότησής της, ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ, εάν το ρωσικό περίπτερο άνοιγε φέτος. Ωστόσο, ο πρόεδρος της Μπιενάλε, Πιετράντζελο Μπουταφουόκο, αρνήθηκε να υποχωρήσει, τονίζοντας ότι το φεστιβάλ αποτελεί «χώρο συνύπαρξης όλου του πλανήτη», όπου δεν υπάρχει χώρος για λογοκρισία.

Την Τετάρτη, εντείνοντας τις πιέσεις, το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού έστειλε επιθεωρητές στη Βενετία προκειμένου να διερευνήσουν τις συνθήκες επανεισδοχής της Ρωσίας και να εντοπίσουν τυχόν γραφειοκρατικά λάθη που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάκληση της πρόσκλησης. Η Μπιενάλε δεν προέβη σε σχόλια σχετικά με το μποϊκοτάζ της κριτικής επιτροπής στους Ρώσους και τους Ισραηλινούς καλλιτέχνες, επαναλαμβάνοντας ότι λειτουργεί «αυτόνομα και ανεξάρτητα».

Τα υπόλοιπα μέλη της κριτικής επιτροπής ήταν οι Ζόι Μπατ, Ελβίρα Ντιανγκάνι Όσε, Μάρτα Κούζμα και Τζοβάνα Ζαπέρι.

Οι διοργανωτές, πάντως, ανακοίνωσαν μια νέα πρωτοβουλία: για πρώτη φορά, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τους αγαπημένους τους καλλιτέχνες από όλους τους συμμετέχοντες στην έκθεση, συμπεριλαμβανομένων και των Ρώσων και Ισραηλινών. Τα βραβεία θα απονεμηθούν στο τέλος της έκθεσης τον Νοέμβριο, αντί για την ερχόμενη εβδομάδα. Προς το παρόν, παραμένει αδιευκρίνιστο ποιος θα είναι υπεύθυνος για την επιλογή των νικητών των κορυφαίων βραβείων, του Χρυσού και του Αργυρού Λέοντα, καθώς και αν θα επιτραπεί η βράβευση έργων Ισραηλινών και Ρώσων καλλιτεχνών. (ΑΠΕ-ΜΠΕ)