Επιστροφή 26 Αρχαίων Τεκμηρίων στην Ελλάδα: Μια Σημαντική Κίνηση για τη Διαφύλαξη της Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Η Υπηρεσία Ερευνών Εσωτερικής Ασφάλειας (HSI) του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, σε στενή συνεργασία με τους διεθνείς εταίρους της, επέστρεψε θριαμβευτικά στην Ελλάδα 26 αρχαία αντικείμενα. Τα ανεκτίμητα αυτά ευρήματα είχαν προηγουμένως κατασχεθεί από τις αμερικανικές διωκτικές αρχές στο πλαίσιο διεθνών ερευνών.

Η επιτυχής ανάκτηση και επαναπατρισμός των αντικειμένων αποτελεί καρπό συντονισμένων προσπαθειών της HSI, σε συνεργασία με την Τελωνειακή και Συνοριοφυλακή Προστασία των ΗΠΑ (CBP), το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών (FBI) και το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ (Στέιτ Ντιπάρτμεντ).

«Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι για την εμπειρία και την αρμοδιότητα που αξιοποιήσαμε, σε συνδυασμό με την άψογη συνεργασία μας με τους εταίρους μας, οδηγώντας στον επαναπατρισμό αυτών των 26 ανεκτίμητης αξίας αρχαιοτήτων, οι οποίες είχαν παράνομα λεηλατηθεί από την πατρίδα τους», δήλωσε ο αναπληρωτής διευθυντής της ICE, Τσαρλς Γουόλ. «Αυτά τα πολύτιμα αντικείμενα αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας και του πολιτισμού του αρχαίου κόσμου. Είμαι ευγνώμων στην ερευνητική και εισαγγελική ομάδα που εργάστηκε για την ανάκτηση και την επιστροφή αυτών των θησαυρών».

Η συλλογή περιλαμβάνει 25 αρχαία νομίσματα, που καλύπτουν την αρχαία ελληνική, ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο, καθώς και έναν μαρμάρινο κορμό του Ασκληπιού, του αρχαίου Έλληνα θεού της ιατρικής, ο οποίος ζυγίζει 500 λίβρες.

Η επιστροφή αυτών των κλεμμένων αντικειμένων ενισχύει τη συνεχή δέσμευση για την προστασία της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Από το 2007, η HSI έχει επαναπατρίσει πάνω από 200 αντικείμενα πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα, πολλά από τα οποία κατασχέθηκαν βάσει της διμερούς συμφωνίας πολιτιστικής ιδιοκτησίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ελλάδας, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2011.

Ανάμεσα στα αντικείμενα που επιστράφηκαν περιλαμβάνονται:

• Τον μαρμάρινο κορμό του Ασκληπιού, του αρχαίου Έλληνα θεού της ιατρικής και της ίασης, που χρονολογείται από τον 1ο ή 2ο αιώνα μ.Χ. και έχει ύψος 40 ίντσες. Το άγαλμα κατασχέθηκε μετά την εξακρίβωση ψευδών ισχυρισμών στα συνοδευτικά έγγραφα, έπειτα από έρευνα της HSI και της CBP.
• Ένα χρυσό νόμισμα της Λαμψάκου στη Μυσία, κοπής του 370 π.Χ., με απεικόνιση του Ηρακλή στην εμπρόσθια όψη και του Πήγασου στην πίσω. Το νόμισμα, αφού ανασκάφηκε από άγνωστο αρχαιοκάπηλο, πωλήθηκε σε μεσάζοντα, στη συνέχεια σε επικεφαλής εγκληματικής οργάνωσης έναντι 7.000 ευρώ. Εξήχθη παράνομα από την Ελλάδα στη Γερμανία, αποτυγχάνοντας να πωληθεί σε οίκο δημοπρασιών, πριν σταλεί σε οίκο δημοπρασιών στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ.
• Ένα χάλκινο νόμισμα της Μακεδονίας, του 4ου αιώνα π.Χ., με απεικόνιση της Περσεφόνης στην εμπρόσθια όψη και της Ύδρας στην πίσω. Η ελληνική αστυνομία διαπίστωσε ότι το νόμισμα είχε ανασκαφεί και εξαχθεί παράνομα από την ίδια εγκληματική οργάνωση που λεηλάτησε το χρυσό νόμισμα της Λαμψάκου. Μετά την παράνομη εξαγωγή του, πωλήθηκε σε δημοπρασία το 2009 και προσφέρθηκε εκ νέου το 2017, πριν εμφανιστεί στον ίδιο αμερικανικό οίκο δημοπρασιών με το χρυσό νόμισμα.
• Ένα αργυρό δίδραχμο της Ρόδου, κοπής του 304 π.Χ., με απεικόνιση του Ήλιου στην εμπρόσθια όψη και του «Ρόδον της Ρόδου» στην πίσω. Η HSI στο Μέμφις κατάσχεσε το νόμισμα, διαπιστώνοντας παραβιάσεις του Νόμου για την Εφαρμογή της Σύμβασης για την Πολιτιστική Ιδιοκτησία, καθώς και παραβάσεις λαθρεμπορίου και εισαγωγής. Ο εισαγωγέας/αποστολέας δεν προσκόμισε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ότι το νόμισμα είχε εξαχθεί νόμιμα από την Ελλάδα πριν από την επιβολή περιορισμών στις εισαγωγές.

Η προστασία και η διαφύλαξη της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και της γνώσης για τους πολιτισμούς του παρελθόντος αποτελούν πρωταρχικούς στόχους του Προγράμματος Πολιτιστικής Ιδιοκτησίας, Τέχνης και Αρχαιοτήτων (CPAA) της HSI. Το CPAA παρέχει εκπαίδευση, διοργανώνει ενημερωτικές εκστρατείες, υποστηρίζει έρευνες για υποθέσεις πολιτιστικής ιδιοκτησίας και ενισχύει τις διεθνείς σχέσεις, συνεργαζόμενο με κυβερνήσεις και πολίτες για την επιστροφή λεηλατημένης πολιτιστικής κληρονομιάς και κλεμμένων έργων τέχνης.

Από το 2007, το πρόγραμμα CPAA, σε συνεργασία με το Κέντρο Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Ίδρυμα Smithsonian, εκπαιδεύει ειδικούς πράκτορες της HSI, στελέχη του FBI, τελωνειακούς υπαλλήλους και εισαγγελείς σε σύγχρονες τεχνικές και τις τελευταίες τάσεις στην ποινική έρευνα και τον χειρισμό πολιτιστικών αγαθών. Από τότε, το CPAA έχει επιστρέψει πάνω από 25.000 αντικείμενα σε περισσότερες από 40 χώρες παγκοσμίως.