Τεχνητή Νοημοσύνη και η Αγορά Εργασίας: Τι Αποκαλύπτουν Σύγχρονες Μελέτες στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ

Οι ανησυχίες για μαζικές απώλειες θέσεων εργασίας και αύξηση της ανεργίας λόγω της υιοθέτησης εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) από τις επιχειρήσεις, δεν επιβεβαιώνονται από τις διαθέσιμες μελέτες σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Ενώ παρατηρούνται και αναμένονται περαιτέρω αλλαγές στην αγορά εργασίας, καθώς οι νέες εφαρμογές της AI γίνονται ευρύτερα διαθέσιμες, ιδίως σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις με τους απαραίτητους πόρους για επενδύσεις, η συνολική απασχόληση αναμένεται να αυξηθεί. Αυτό οφείλεται στην αμφίδρομη επίδραση: μείωση της ζήτησης για επαγγέλματα που μπορούν να αυτοματοποιηθούν από τη δημιουργική AI, αλλά ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης για νέες ειδικότητες σχετιζόμενες με την AI.

Σύμφωνα με έρευνα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, η AI αναμένεται να δημιουργήσει 69 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας έως το 2028. Αυτές απαιτούν εξειδικευμένες δεξιότητες σε τομείς όπως η ανάλυση δεδομένων, η μηχανική μάθηση και η ανάπτυξη λογισμικού. Αυτό υπογραμμίζει τη θεμελιώδη σημασία της εκπαίδευσης, τόσο μέσω ακαδημαϊκών σπουδών όσο και μέσω προγραμμάτων επανακατάρτισης, για την απόκτηση των απαραίτητων προσόντων.

Ο κύριος λόγος που οδηγεί στην πρόβλεψη αύξησης της συνολικής απασχόλησης είναι η αύξηση της παραγωγικότητας που επιφέρει η AI. Αυτή η βελτίωση είναι ήδη αισθητή και αναμένεται να ενισχυθεί στο μέλλον. Υψηλότερη παραγωγικότητα μεταφράζεται σε υψηλότερους πραγματικούς μισθούς και ισχυρότερη οικονομική δραστηριότητα, ευνοώντας έτσι την απασχόληση. Αυτό το μοτίβο έχει παρατηρηθεί σε προηγούμενες περιόδους μεγάλων τεχνολογικών αλλαγών και είναι λογικό να υποτεθεί ότι θα επαναληφθεί.

Η McKinsey εκτιμά ότι η AI μπορεί να προσθέσει έως και 13 τρισ. δολάρια στην παγκόσμια οικονομία έως το 2030. Μια έρευνα του Center for Economic Policy Research (CERP), που διεξήχθη σε 12.000 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, δείχνει ότι η AI έχει αυξήσει την παραγωγικότητα κατά μέσο όρο 4%. Ωστόσο, τα οφέλη δεν κατανέμονται ισόποσα, με τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και όσες ενσωμάτωσαν την AI στην παραγωγή και το ανθρώπινο δυναμικό τους, να αποκομίζουν τα μεγαλύτερα κέρδη.

Η Morgan Stanley προβλέπει παρόμοια αύξηση της παραγωγικότητας και των πραγματικών μισθών. Παρατηρείται μια μικρή αύξηση της ανεργίας σε κατηγορίες εργαζομένων που είναι πιο εκτεθειμένοι στην AI, κυρίως σε νέους ηλικίας 22-27 ετών, οι οποίοι είναι πιο πιθανό να εκτελούν αυτοματοποιημένες εργασίες, με αύξηση της ανεργίας από το 2023 σε επαγγέλματα ευάλωτα στην AI. Ωστόσο, αν αφαιρεθεί αυτή η ηλικιακή ομάδα, οι ενδείξεις για εκτεταμένες διαταραχές στην αγορά εργασίας είναι περιορισμένες.

Μια πηγή ανησυχίας προκύπτει από την αυξανόμενη αναφορά των επιχειρήσεων, στις οικονομικές τους ανακοινώσεις, σχετικά με τη διακοπή θέσεων εργασίας λόγω της AI, παρά τη δημιουργία νέων.

Ιστορικά, οικονομολόγοι της Morgan Stanley εξέτασαν πέντε μεγάλα κύματα καινοτομίας στις ΗΠΑ, από τη βιομηχανική επανάσταση έως το διαδίκτυο. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι τεχνολογικές αλλαγές πάντα ενίσχυαν, παρά μείωναν, τη συνολική απασχόληση:

• Βιομηχανική Επανάσταση (1800-1850): Η παραγωγικότητα αυξήθηκε κατά 0,84% ετησίως. Η απασχόληση στον αγροτικό τομέα μειώθηκε, αλλά οι θέσεις εργασίας στη μεταποίηση και τις κατασκευές υπερδιπλασιάστηκαν.
• Εποχή Ατμού, Σιδηροδρόμου & Χάλυβα (1830-1910): Η παραγωγικότητα έφτασε σχεδόν το 2% ετησίως. Η αγροτική απασχόληση υποχώρησε στο 30%, αλλά η απασχόληση στη μεταποίηση αυξήθηκε σημαντικά.
• Επανάσταση Ηλεκτρισμού & Αυτοκινήτου (1890-1950): Η παραγωγικότητα αυξανόταν κατά μέσο όρο 1,5% (1909-1929), με διπλασιασμό της παραγωγικότητας εκτός αγροτικού τομέα. Η αγροτική απασχόληση έπεσε στο 20%, ενώ οι θέσεις στη δημόσια διοίκηση σχεδόν τριπλασιάστηκαν.
• Εποχή Ηλεκτρονικών Εφαρμογών & Αεροπορίας (1940-1980): Η παραγωγικότητα αυξανόταν 2,5%-3% ετησίως, με τον τομέα υπηρεσιών να γίνεται κυρίαρχος.
• Περίοδος Διαδικτύου & Ψηφιακών Δικτύων: Η παραγωγικότητα επιταχύνθηκε στο 3% ετησίως (1990-2000), με αύξηση της ζήτησης για εργαζόμενους σε software, επιστήμη δεδομένων και κυβερνοασφάλεια.