Ηλεκτρονική Ψηφοφορία σε Τοπικές Εκλογές, Δημοψηφίσματα και Συμβούλια Νέων: Όσα προβλέπει το νέο σχέδιο νόμου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση εισέρχεται σε ψηφιακή εποχή, εγκαινιάζοντας για πρώτη φορά την ηλεκτρονική ψηφοφορία στις αυτοδιοικητικές εκλογές, στα συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα και στην ανάδειξη των συμβουλίων νέων. Στόχος της μεταρρύθμισης, που αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028, είναι η διεύρυνση της συμμετοχής και η εξοικείωση των πολιτών με την ψηφιακή ψήφο σε επίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με ορίζοντα επέκτασης και στις εθνικές εκλογές. Το σχέδιο νόμου, το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση από τον υπουργό Εσωτερικών, Θοδωρή Λιβάνιο, αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή τον προσεχή Ιούνιο.

Προαιρετικός χαρακτήρας ηλεκτρονικής ψήφου

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του σχεδίου νόμου, η ηλεκτρονική ψήφος θα είναι προαιρετική και θα συνυπάρχει με την παραδοσιακή διαδικασία της κάλπης. Για την αποφυγή φαινομένων «διπλής ψήφου», όσοι επιλέξουν την ηλεκτρονική ψήφο θα αποκλείονται από την ψηφοφορία με φυσική παρουσία. Στο Υπουργείο Εσωτερικών τηρούνται ειδικοί εκλογικοί κατάλογοι ηλεκτρονικής ψήφου, οι οποίοι περιλαμβάνουν πλήρη στοιχεία ταυτοποίησης και επικοινωνίας των εκλογέων. Η εγγραφή θα πραγματοποιείται μέσω ειδικής εφαρμογής στο gov.gr, χρησιμοποιώντας τους προσωπικούς κωδικούς taxisnet και επιβεβαίωση στοιχείων με κωδικούς επαλήθευσης μιας χρήσης (OTP). Η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων διέπεται από τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και την αντίστοιχη ελληνική νομοθεσία.

Διαδικασία Ηλεκτρονικής Ψηφοφορίας

Η ηλεκτρονική ψηφοφορία θα διεξάγεται σε ειδικά εκλογικά τμήματα σε όλη τη χώρα, υπό την προϋπόθεση εγγραφής τουλάχιστον 30 εκλογέων ανά δήμο, διασφαλίζοντας τη μυστικότητα και την αξιοπιστία της διαδικασίας. Οι εκλογείς δεν θα είναι υποχρεωμένοι να ψηφίζουν στον δήμο εγγραφής τους, αλλά θα μπορούν να προσέρχονται σε οποιοδήποτε ειδικό εκλογικό τμήμα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Μετά την ταυτοποίηση, ο εκλογέας διαγράφεται από τον ηλεκτρονικό κατάλογο και ασκεί το εκλογικό του δικαίωμα σε ειδικό χώρο με ηλεκτρονική συσκευή (υπολογιστή ή tablet) για την εκλογή των νέων δημοτικών και περιφερειακών αρχών του δήμου και της περιφέρειάς του.

Στόχος η αύξηση συμμετοχής

Η νέα αυτή μέθοδος αναμένεται να αυξήσει τη συμμετοχή, διευκολύνοντας όσους εργάζονται μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, τους ετεροδημότες (καθώς στις αυτοδιοικητικές εκλογές δεν προβλέπονται ειδικά εκλογικά κέντρα ετεροδημοτών) και τους νέους, οι οποίοι είναι εξοικειωμένοι με τα ψηφιακά εργαλεία.

Θεσμική Θωράκιση του Συστήματος

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη θεσμική θωράκιση του συστήματος. Ο Κώδικας προβλέπει τη συγκρότηση ειδικών επιτροπών υψηλού κύρους για την αξιολόγηση και εποπτεία της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Μια Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης Λογισμικού, με μέλη πανεπιστημιακούς από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το ΕΚΠΑ και το Πανεπιστήμιο Πειραιά, θα ελέγχει την εφαρμογή και θα καταθέτει πόρισμα στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής. Η εκλογική διαδικασία θα εποπτεύεται από πενταμελή εφορευτική επιτροπή, με συμμετοχή αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, παρόδων του Συμβουλίου της Επικρατείας και πανεπιστημιακών, για τη διασφάλιση του αδιάβλητου.

Ηλεκτρονική Ψήφος σε Συμβουλευτικά Δημοτικά Δημοψηφίσματα

Οι δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα να προκηρύσσουν δημοψηφίσματα για ζητήματα αποκλειστικής αρμοδιότητάς τους, εξαιρουμένων θεμάτων δημοσιονομικής διαχείρισης, τελών και διοικητικών ορίων. Η πρωτοβουλία μπορεί να προέρχεται είτε από το δημοτικό συμβούλιο (με πλειοψηφία δύο τρίτων) είτε από τους δημότες (εφόσον συγκεντρωθούν υπογραφές που αντιστοιχούν στο 10% των εγγεγραμμένων εκλογέων).

Η συλλογή υπογραφών θα γίνεται μέσω ειδικής ψηφιακής πύλης, ενώ ο Επόπτης Νομιμότητας θα ελέγχει εκ των προτέρων τη νομιμότητα του αιτήματος. Τα δημοτικά δημοψηφίσματα θα διεξάγονται αποκλειστικά με ηλεκτρονική ψηφοφορία, σε συνεργασία με το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε.), με το αποτέλεσμα να έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα.

Ο Κώδικας θέτει αυστηρές εγγυήσεις για τη νομιμότητα και την εγκυρότητα των δημοψηφισμάτων, απαγορεύοντας τη διεξαγωγή τους κατά την προεκλογική περίοδο εθνικών ή ευρωπαϊκών εκλογών, καθώς και το ίδιο ημερολογιακό έτος με τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Απαιτείται επίσης ελάχιστη συμμετοχή 30% των εγγεγραμμένων εκλογέων ή 50% όσων ψήφισαν στις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές για έγκυρο αποτέλεσμα.

Συμβούλια Νέων στην Ψηφιακή Εποχή

Συστήνονται συμβούλια νέων σε όλους τους δήμους άνω των 2.000 κατοίκων. Τα μέλη θα εκλέγονται αποκλειστικά με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θα λειτουργούν ως συμβουλευτικά όργανα για θέματα νεολαίας, εκπαίδευσης, πολιτισμού, αθλητισμού και κοινωνικής πολιτικής. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν νέοι έως 29 ετών, με τις εκλογές να διεξάγονται δύο φορές εντός της δημοτικής περιόδου μέσω ειδικής πλατφόρμας του gov.gr. Η ταυτοποίηση θα γίνεται μέσω taxisnet και του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας. Ο αριθμός των μελών κυμαίνεται από τρία έως δεκαπέντε, ανάλογα με τον πληθυσμό του δήμου. Οι νέοι σύμβουλοι, κατά τη 30μηνη θητεία τους, θα συμμετέχουν στις συνεδριάσεις των δημοτικών συμβουλίων με δικαίωμα λόγου και θα μπορούν να θέτουν ζητήματα στις ειδικές συνεδριάσεις λογοδοσίας.