Ελλάδα και Πυρηνική Ενέργεια: Στρατηγικός Οδικός Χάρτης και Απαιτήσεις της Αγοράς για την Ενεργειακή Μετάβαση

Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια κρίσιμη φάση προετοιμασίας για την πιθανή ενσωμάτωση της πυρηνικής ενέργειας στο μελλοντικό ενεργειακό της μείγμα. Η κυβέρνηση προχωρά στα πρώτα απαραίτητα βήματα για τη δημιουργία ενός στιβαρού θεσμικού πλαισίου, που θα λαμβάνει υπόψη τις προειδοποιήσεις της ναυτιλίας για τα εναλλακτικά καύσιμα και την επιτακτική ανάγκη της βαριάς βιομηχανίας για ανταγωνιστικό κόστος.

Κατά το συνέδριο «Η Ελλάδα στη Νέα Εποχή της Πυρηνικής Ενέργειας», ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, τόνισε ότι, παρά τις διεθνείς καθυστερήσεις και την απουσία πλήρως ώριμης παραγωγής με προδιαγεγραμμένο κόστος, το ανανεωμένο ενδιαφέρον ωθεί τη χώρα να εξετάσει ρεαλιστικά τις επιλογές της.

Στόχος είναι η ίδρυση ενός ανεξάρτητου, θεσμοθετημένου μηχανισμού διαλόγου και αξιολόγησης, στα πρότυπα ενός οργανισμού NEPIO (Nuclear Energy Programme Implementing Organization – Οργανισμός Υλοποίησης Προγράμματος Πυρηνικής Ενέργειας). Αυτός ο οργανισμός, όπως αναφέρουν κύκλοι της αγοράς, θα διασφαλίσει τη συνέχεια ανεξαρτήτως κυβερνητικών αλλαγών, ώστε η χώρα να μην ξεκινήσει από μηδενική βάση όταν οι συνθήκες και οι τεχνολογίες ωριμάσουν. Ο κ. Τσάφος επεσήμανε την κάμψη της έντονης κοινωνικής διχοτόμησης επί του θέματος, καθιστώντας την περαιτέρω κοινωνική και πολιτική συναίνεση αναγκαία προϋπόθεση. Επιπλέον, αναφερόμενος στις τρέχουσες δυσκολίες της αγοράς ρεύματος, υπογράμμισε τις πιέσεις από τις περικοπές ενέργειας και τις μηδενικές τιμές τις μεσημβρινές ώρες, οι οποίες καθιστούν επιτακτική τη διερεύνηση σταθερών μονάδων βάσης στο σύστημα.

Την ανάγκη για στροφή προς τα νέα πυρηνικά συστήματα υποστήριξαν σθεναρά και οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας και της ναυτιλίας. Ο Γιώργος Πατέρας, πρώην πρόεδρος του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, ανέφερε ότι καύσιμα όπως η αμμωνία, η μεθανόλη και το LNG δεν αποτελούν την τελική λύση για τη ναυτιλία, λόγω λειτουργικών αβεβαιοτήτων ή σημαντικού ανθρακικού αποτυπώματος. Χαρακτήρισε την πυρηνική ενέργεια μονόδρομο, δεδομένων των συνεχών ευρωπαϊκών κανονιστικών αλλαγών, και επεσήμανε την ανάγκη για μικρούς αντιδραστήρες 10 MW για τα μεγάλα πλοία. Έκανε ιδιαίτερη μνεία στους αντιδραστήρες θορἰου, οι οποίοι προσφέρουν υψηλή ασφάλεια και δεν εξυπηρετούν στρατιωτικούς σκοπούς. Ωστόσο, ανέδειξε την εκπαίδευση ως το μεγαλύτερο εμπόδιο, καθώς η εφαρμογή της τεχνολογίας απαιτεί άμεση κατάρτιση χιλιάδων ναυτικών, μια τεχνογνωσία που σήμερα περιορίζεται στο αμερικανικό πολεμικό ναυτικό. Ο Π. Ζαχαριάδης από την Atlantic Bulk Carriers Management Ltd. επιβεβαίωσε αυτή τη θέση, τονίζοντας την πρακτική αδυναμία παραγωγής επαρκών πράσινων καυσίμων, αφού η αντικατάσταση 330 εκατομμυρίων τόνων συμβατικών καυσίμων θα απαιτούσε 825 εκατομμύρια τόνους αμμωνίας και δυσθεώρητες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.

Στο ίδιο πνεύμα, ο Πάνος Σκιαδάς από τη Viohalco εστίασε στο σοβαρό έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Εξήγησε ότι οι πελάτες πλέον ζητούν πιστοποιημένα προϊόντα χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος. Ωστόσο, η πλήρης αποανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας απαιτεί ενέργεια πολλαπλάσια της συνολικής ελληνικής κατανάλωσης (50-57 TWh ετησίως). Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επόμενες μειώσεις εκπομπών προϋποθέτουν ανταγωνιστικές τιμές και προβλεψιμότητα, καθιστώντας την πυρηνική ενέργεια βασικό εργαλείο για την αποφυγή πλήρους εξάρτησης από τρίτες χώρες στις τεχνολογίες αποθήκευσης.

Συμπερασματικά, η κοινή συνισταμένη είναι η ανάγκη για άμεσο, θεσμικό δημόσιο διάλογο, ώστε η κοινωνία να προστατευτεί από την παραπληροφόρηση και να διασφαλιστεί η ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας.