Προαιρετική Ασφάλιση: Ο Οδηγός για την Έξοδο στη Σύνταξη με Πλήρες Ποσό

Η προαιρετική ασφάλιση μπορεί να αποδειχθεί η “σανίδα σωτηρίας” για μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες που επιθυμούν να λάβουν σύνταξη με πλήρες ποσό, αλλά τους λείπουν τα απαραίτητα ένσημα. Όταν τα απαραίτητα ασφαλιστικά έτη δεν επαρκούν και η δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών είναι περιορισμένη (κάτι συχνό για τους παλαιότερους ασφαλισμένους), η προαιρετική ασφάλιση προσφέρει τη λύση. Η μοναδική βασική προϋπόθεση είναι ο ενδιαφερόμενος να έχει ήδη συμπληρώσει τουλάχιστον 5 έτη (60 μήνες) προηγούμενης ασφάλισης.

Ο “Ελεύθερος Τύπος” παρουσιάζει έναν αναλυτικό οδηγό με όλες τις πληροφορίες που αφορούν τη συνταξιοδότηση μέσω προαιρετικής ασφάλισης. Παρέχονται απαντήσεις σε όλα τα πιθανά ερωτήματα των ασφαλισμένων σχετικά με τις προϋποθέσεις, τις απαιτούμενες εισφορές και τα βασικά δικαιώματα για μισθωτούς και επαγγελματίες που εξετάζουν αυτή τη δυνατότητα για να εξασφαλίσουν την κανονική τους σύνταξη.

Προϋποθέσεις για την Προαιρετική Ασφάλιση

Για να ενταχθεί κάποιος στην προαιρετική ασφάλιση, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:

• Διακοπή της υποχρεωτικής ασφάλισης.
• Συμπλήρωση τουλάχιστον 5 ετών ασφάλισης (1.500 ημέρες), εφόσον η αίτηση υποβληθεί εντός ενός έτους από τη διακοπή της ασφάλισης, με την προϋπόθεση να έχουν πραγματοποιηθεί 300 ημέρες την τελευταία πενταετία. Εναλλακτικά, απαιτούνται 10 έτη ασφάλισης (3.000 ημέρες) οποτεδήποτε.
• Πιστοποίηση της ικανότητας για εργασία από αρμόδια Υγειονομική Επιτροπή.
• Μη ύπαρξη οφειλών ή, σε περίπτωση υφιστάμενων οφειλών, να έχουν αυτές ρυθμιστεί και να καταβάλλονται κανονικά οι δόσεις.

Η Διαδικασία Υποβολής Αιτήσεων

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν την αίτηση για την υπαγωγή τους στην προαιρετική ασφάλιση στην αρμόδια Τοπική Διεύθυνση του ΕΦΚΑ της περιοχής τους. Κατά την υποβολή της αίτησης, ο ασφαλισμένος επιλέγει αν επιθυμεί να συνεχίσει την ασφάλιση μόνο για τον κλάδο σύνταξης, μόνο για τον κλάδο περίθαλψης, ή και για τους δύο.

Η πληρωμή των εισφορών, τόσο για μισθωτούς όσο και για ελεύθερους επαγγελματίες, είναι απαραίτητο να γίνεται εμπρόθεσμα, δηλαδή έως το τέλος του εκάστοτε μήνα. Τυχόν καθυστερήσεις συνεπάγονται επιβαρύνσεις, ενώ εισφορές που δεν καταβάλλονται για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών διαγράφονται. Είναι σημαντικό να δοθεί προσοχή σε αυτό το σημείο, καθώς, παρόλο που ο χρόνος προαιρετικής ασφάλισης που έχει καταβληθεί θεωρείται πραγματικός, αν δεν πληρωθούν εισφορές για μία διετία, ο ασφαλισμένος δεν μπορεί να επανενταχθεί στην προαιρετική ασφάλιση πληρώνοντας τις οφειλόμενες εισφορές. Αντίθετα, θα πρέπει να υποβάλει νέα αίτηση και να εξεταστεί εκ νέου η πλήρωση των προϋποθέσεων.

Σε περίπτωση απώλειας του δικαιώματος λόγω μη καταβολής εισφορών, ο ασφαλισμένος μπορεί να επανενταχθεί μετά από τρία χρόνια και έως τρεις φορές, κατόπιν νέου ελέγχου των προϋποθέσεων.

Διακοπή της Προαιρετικής Ασφάλισης

Η προαιρετική ασφάλιση δύναται να διακοπεί με αίτηση του ασφαλισμένου, η οποία τίθεται σε ισχύ από τον επόμενο μήνα της έγκρισής της. Η διακοπή γίνεται επίσης υποχρεωτικά σε περιπτώσεις συνταξιοδότησης (γήρατος ή αναπηρίας), έναρξης εργασίας ή θανάτου. Σε περίπτωση διακοπής, η επανένταξη είναι δυνατή οποτεδήποτε με την υποβολή νέας αίτησης. Οι εισφορές που έχουν καταβληθεί για προαιρετική ασφάλιση δεν επιστρέφονται, εκτός από ειδικές περιπτώσεις αναστολής, όπως η συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας ορισμένου χρόνου ή η επιδότηση ασθενείας, όπου επιστρέφονται άτοκα κατόπιν σχετικής αίτησης.

Συντάξεις: Κόστος για τους Μισθωτούς

Το κόστος της προαιρετικής ασφάλισης για τους μισθωτούς ισοδυναμεί με την εξαγορά πλασματικού χρόνου, με τη σημαντική διαφορά ότι στην προαιρετική ασφάλιση δεν υπάρχει περιορισμός ως προς το διάστημα που μπορεί να καλυφθεί. Οι μισθωτοί μπορούν να καταβάλουν εισφορές για όσα έτη επιθυμούν, ακόμη και για 5 ή 10 χρόνια, προκειμένου να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο για τη σύνταξή τους.

Οι μισθωτοί που επιλέγουν την προαιρετική ασφάλιση καλούνται να καλύψουν το σύνολο της ασφαλιστικής εισφοράς σύνταξης, δηλαδή τόσο το ποσοστό που αντιστοιχεί στον εργαζόμενο όσο και αυτό του εργοδότη, με βάση τα ισχύοντα ποσοστά κατά τον χρόνο υπαγωγής. Το ισχύον ποσοστό ανέρχεται στο 20%.

Η επιλογή αυτή είναι ιδιαίτερα συμφέρουσα για όσους αποχωρούν από τράπεζες και ΔΕΚΟ μέσω προγραμμάτων εθελουσίας εξόδου. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτοί οι εργαζόμενοι δεν συμπληρώνουν τα απαραίτητα ένσημα για να λάβουν σύνταξη, και η προαιρετική ασφάλιση αποτελεί την πιο σίγουρη λύση για να συμπληρώσουν τον χρόνο που τους υπολείπεται.

Η καταβολή των εισφορών πραγματοποιείται εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, όπως και στην υποχρεωτική ασφάλιση. Σε περίπτωση καθυστέρησης, επιβάλλονται προσαυξήσεις, ενώ οφειλές που παραμένουν ανεξόφλητες για διάστημα άνω των δύο ετών χάνονται.

Ισχύς για Ελεύθερους Επαγγελματίες

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, η προαιρετική ασφάλιση ακολουθεί διαφορετικό μοντέλο υπολογισμού εισφορών:

• Από 1/1/2020, η μηνιαία εισφορά καθορίζεται βάσει της ασφαλιστικής κατηγορίας που έχει επιλεγεί, με την 1η κατηγορία ως κατώτατο όριο.
• Η επιλογή της ασφαλιστικής κατηγορίας γίνεται άπαξ και δεν είναι δυνατή η μεταβολή της αργότερα.
• Στην περίπτωση που κατά το έτος υποβολής της αίτησης δεν υπάρχει ενεργή ασφάλιση, ο ασφαλισμένος επιλέγει εκ νέου την επιθυμητή ασφαλιστική κατηγορία.
• Υπάρχει ειδική πρόβλεψη για ελεύθερους επαγγελματίες που είχαν παράλληλη μισθωτή απασχόληση. Αυτοί μπορούν να επιλέξουν αν θα συνεχίσουν προαιρετικά την ασφάλιση είτε ως επαγγελματίες είτε ως μισθωτοί, δηλώνοντας την επιθυμητή ασφαλιστική κατηγορία.

Η Διαφορά από την Εξαγορά Πλασματικού Χρόνου

Η κύρια διαφορά μεταξύ προαιρετικής ασφάλισης και αναγνώρισης πλασματικού χρόνου έγκειται στο ότι η προαιρετική ασφάλιση αφορά το μέλλον. Δηλαδή, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί αναδρομικά για τη συμπλήρωση χρόνου ασφάλισης με σκοπό τη θεμελίωση δικαιώματος σε σύνταξη με χαμηλότερο ηλικιακό όριο, όπως συμβαίνει με την αναγνώριση πλασματικού χρόνου.

Για παράδειγμα, μια ασφαλισμένη πριν το 1993, η οποία συμπληρώνει το 59ο έτος της ηλικίας της το 2026, είχε 5.000 ένσημα στο ΙΚΑ μέχρι το 2011 και είχε ανήλικο τέκνο, αλλά δεν είχε ασφαλιστεί έκτοτε, μπορεί να αναγνωρίσει αναδρομικά 500 πλασματικές ημέρες για το 2011 (εξαιρουμένου του χρόνου τέκνων) και να λάβει αμέσως σύνταξη με τις διατάξεις μητέρων. Αν, όμως, δεν έχει τη δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου, και επιλέξει την προαιρετική ασφάλιση, θα λάβει σύνταξη στα 62, με μειωμένο ποσό.

Πηγή πληροφοριών: Ελεύθερος Τύπος