Επιτόκια: Η ΕΚΤ αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης την ερχόμενη Πέμπτη, πρώτη αύξηση από τον Σεπτέμβριο

Το χρονικό παράθυρο για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ώστε να αποφύγει μια δυσάρεστη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής φαίνεται ότι κλείνει, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται για τέταρτο μήνα. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, ενώ οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα.

Όλα δείχνουν ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε αύξηση του βασικού επιτοκίου της (αποδοχής καταθέσεων) κατά 25 μονάδες βάσης την ερχόμενη Πέμπτη, ανεβάζοντάς το στο 2,25%. Αυτή θα είναι η πρώτη αύξηση μετά από δυόμισι περίπου χρόνια, καθώς η τελευταία είχε πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο του 2023. Τότε, το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ είχε κορυφωθεί στο 4%, για να μειωθεί στη συνέχεια κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες από τον Ιούνιο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2025.

Το μήνυμα για αυτή την αλλαγή πολιτικής έστειλε η Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ. Τόνισε ότι τα επιτόκια πρέπει να αυξηθούν, καθώς ο πόλεμος έχει διαρκέσει πολύ περισσότερο από τις αρχικές προβλέψεις και οι υψηλές τιμές ενέργειας έχουν αρχίσει να επηρεάζουν ευρύτερα την οικονομία. Η Σνάμπελ πρόσθεσε ότι η αύξηση θα ήταν αναγκαία ακόμη και σε περίπτωση επίτευξης συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, δεδομένου ότι έχουν πληγεί ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή, υπονοώντας έτσι ότι θα καθυστερήσει η επαναφορά των τιμών των ορυκτών καυσίμων στα προ κρίσης επίπεδα. Μια συμφωνία ειρήνευσης έχει προαναγγελθεί αρκετές φορές τον τελευταίο μήνα ως θέμα ημερών, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει επιβεβαιωθεί.

Η ΕΚΤ δεν αναμένεται να δεσμευτεί για τις επόμενες κινήσεις της την ερχόμενη Πέμπτη. Αντίθετα, θα επαναλάβει την πάγια θέση της ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται σε κάθε συνεδρίαση, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία. Ωστόσο, όσο καθυστερεί μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, τόσο θα αυξάνεται ο κίνδυνος περαιτέρω αύξησης του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη και νέας αύξησης των επιτοκίων από την ΕΚΤ.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Reuters, το 60% των οικονομολόγων προβλέπει και δεύτερη αύξηση επιτοκίων μέσα στο 2026, πιθανόν τον Σεπτέμβριο, όπως αναμένουν και οι αγορές χρήματος. Η επιβράδυνση της οικονομίας της Ευρωζώνης αποτελεί, πάντως, μια εξέλιξη που η ΕΚΤ θα εξετάσει προσεκτικά πριν προχωρήσει σε περαιτέρω αυξήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να περιορίσουν τη ζήτηση για κατανάλωση και επενδύσεις, οδηγώντας πιθανώς σε ύφεση.

Ο σημαντικός αντίκτυπος του πολέμου στην οικονομία είναι εμφανής τόσο από τα στοιχεία για το ΑΕΠ του α’ τριμήνου όσο και από τις έρευνες συγκυρίας για το β’ τρίμηνο. Το ΑΕΠ της Ευρωζώνης μειώθηκε κατά 0,2% το α’ τρίμηνο (σε σχέση με το δ’ τρίμηνο του 2025), με τον Μάρτιο να επηρεάζεται αρνητικά από τον πόλεμο. Παρόλο που η μείωση οφείλεται κυρίως στην πτώση 12,1% του ιρλανδικού ΑΕΠ, το οποίο επηρεάζεται από τη δραστηριότητα πολυεθνικών επιχειρήσεων, ο αντίκτυπος του πολέμου είναι σαφής. Η αρνητική πορεία φαίνεται να συνεχίζεται και στο β’ τρίμηνο.

Ο Κρις Γουίλιαμσον, επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global, σημείωσε, με αφορμή την έρευνα της εταιρείας σε επιχειρήσεις τον Μάιο, ότι οι απαντήσεις τους υποδηλώνουν την πιθανότητα μείωσης του ΑΕΠ κατά 0,2%, εάν δεν υπάρξει σημαντική μεταβολή τον Ιούνιο. «Το επιχείρημα για περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων θα είναι δυσκολότερο να υποστηριχθεί, εάν η οικονομία συνεχίσει να εξασθενεί, καθώς μάλιστα η μείωση της ζήτησης θα περιορίζει τη δυνατότητα αύξησης των τιμών και των μισθών», πρόσθεσε.

Συνεπώς, η ΕΚΤ θα πρέπει στις επόμενες συνεδριάσεις της να σταθμίσει πολύ προσεκτικά τον κίνδυνο του πληθωρισμού έναντι του κινδύνου μιας σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομίας. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη συνέχισε την ανοδική του πορεία τον Μάιο, φτάνοντας στο 3,2% από 3% τον Απρίλιο και 1,9% τον Φεβρουάριο. Αυτή η εξέλιξη οφείλεται κυρίως στις τιμές ενέργειας που αυξήθηκαν κατά 10,9% ετησίως. Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο, σημειώθηκε αύξηση των τιμών και σε άλλες μεγάλες ομάδες προϊόντων και υπηρεσιών. Στον τομέα των υπηρεσιών, ο δείκτης τιμών αυξήθηκε 2,5% από 2% τον Απρίλιο και 2,4% τον Φεβρουάριο, ενώ οι τιμές των βιομηχανικών προϊόντων (πλην ενέργειας) αυξήθηκαν 0,9% από 0,8% και 0,7%, αντίστοιχα. Αυτές οι δευτερογενείς αυξήσεις τιμών σε άλλους κλάδους της οικονομίας αναμένεται να ενταθούν όσο καθυστερεί το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Στην ανάλυση της έρευνας του Μαΐου, ο Γουίλιαμσον σημείωσε ότι οι πιέσεις στις τιμές έχουν ενταθεί στο πιο ανησυχητικό επίπεδο τριών και πλέον ετών, υποδηλώνοντας ότι ο πληθωρισμός μπορεί να φτάσει κοντά στο 4% τους επόμενους μήνες. Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ