Ελλάδα: Πρωτοπόρος στις ΑΠΕ, ουραγός στην αποθήκευση ενέργειας – Γιατί η Βουλγαρία «γεμίζει τις μπαταρίες» της με πλεόνασμα ελληνικής ενέργειας

Η Ελλάδα αναδεικνύεται πρωτοπόρος στην εγκατάσταση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), αλλά παραμένει ουραγός στην τεχνολογία αποθήκευσης ενέργειας. Αυτή η δυσαναλογία αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για το εθνικό ενεργειακό σύστημα, καθώς η ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ, κυρίως φωτοβολταϊκών, συνεχίζεται με ταχύτατους ρυθμούς, ενώ η αποθήκευση προχωρά με εξαιρετικά αργό ρυθμό.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής, η Ελλάδα καταγράφει εντυπωσιακές επιδόσεις σε διεθνές επίπεδο, με περισσότερα από 17 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ το 2025 (11,1 GW φωτοβολταϊκά και 5,7 GW αιολικά). Μια μελέτη της δεξαμενής σκέψης Ember τοποθετεί τη χώρα στην τρίτη θέση παγκοσμίως ως προς τη συμμετοχή των φωτοβολταϊκών στην ηλεκτροπαραγωγή και στην ένατη θέση όσον αφορά τα αιολικά.

Ωστόσο, στην κρίσιμη τεχνολογία που είναι απαραίτητη για την επόμενη ημέρα της ενεργειακής μετάβασης, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Με μόλις 220 MW εγκατεστημένων συστημάτων αποθήκευσης, η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη χαμηλότερη αναλογία αποθηκευτικής δυναμικότητας σε σχέση με την ισχύ των ΑΠΕ που διαθέτει. Οι πρώτες μπαταρίες συνδέθηκαν στο ηλεκτρικό σύστημα μόλις τον Απρίλιο του 2025, αντιστοιχώντας σε ποσοστό μόλις 2% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ.

Αυτό το χάσμα υπογραμμίζει το μέγεθος της πρόκλησης, καθώς «ροκανίζει» τα οφέλη της φθηνής πράσινης ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ αποδυναμώνει την αξιοπιστία και τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος. Όλο και συχνότερα, την άνοιξη και το φθινόπωρο, όταν η ζήτηση μειώνεται, οι ΑΠΕ παράγουν ενέργεια που το σύστημα δεν μπορεί να απορροφήσει. Ο ΑΔΜΗΕ αναγκάζεται να την περικόψει για να αποτρέψει τον κίνδυνο μπλακ άουτ. Ταυτόχρονα, η ζήτηση δεν εξαφανίζεται όταν μειώνεται η παραγωγή των ΑΠΕ, αλλά καλύπτεται από μονάδες φυσικού αερίου που μπορούν να ανταποκριθούν γρήγορα. Αυτός ο φαύλος κύκλος πλεονάσματος και ελλείμματος ενέργειας αυξάνει το κόστος λειτουργίας του συστήματος και περιορίζει το όφελος των χαμηλών τιμών που προσφέρουν οι ΑΠΕ.

Η αποθήκευση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως το απαραίτητο «μαξιλάρι» για τη διαχείριση της πλεονάζουσας παραγωγής και τη σταθεροποίηση των τιμών. Οι μπαταρίες απορροφούν ενέργεια κατά τη διάρκεια της ημέρας σε χαμηλές τιμές και την επιστρέφουν στο σύστημα τις βραδινές ώρες αιχμής με τις υψηλές τιμές, μειώνοντας το κόστος ρεύματος και, ταυτόχρονα, την εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο.

Αξιοσημείωτα για την κατανόηση της σημασίας της αποθήκευσης στα ευρωπαϊκά συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας με την υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ είναι τα στοιχεία μελέτης των Eurelectric και AFRY. Η εγκατάσταση 1 GW αποθήκευσης μεγάλης διάρκειας (μπαταρίες 24 ωρών) μπορεί να μειώσει το μεταβλητό κόστος λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος κατά 150-250 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Το 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκατέστησε περίπου 27,1 GWh νέων συστημάτων αποθήκευσης, καταγράφοντας νέο ιστορικό ρεκόρ, δυναμική που συνεχίζεται και το 2026. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Solar Power Europe, η Ευρώπη θα πρέπει να φτάσει περίπου τις 750 GWh αποθηκευτικής ικανότητας έως το 2030 για να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες ευελιξίας του ενεργειακού συστήματος.

Η τεράστια καθυστέρηση της Ελλάδας στην αποθήκευση ευνοεί σήμερα τις διασυνδεδεμένες αγορές της Ιταλίας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, οι οποίες έχουν αναπτύξει ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο μπαταριών, όπου αποθηκεύουν φθηνή ενέργεια την οποία εισάγουν από την ελληνική αγορά.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η περίπτωση της Βουλγαρίας, η οποία μέσα σε λίγα χρόνια αναδείχθηκε σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές αποθήκευσης στην Ευρώπη. Διαθέτει σήμερα περίπου 3,5 GW μπαταριών, δυναμικότητα που αντιστοιχεί στο 52% της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ της χώρας. Η Ιταλία έχει εγκαταστήσει 7,8 GW μπαταριών (περίπου 14% της ισχύος ΑΠΕ), ενώ η Ρουμανία διαθέτει 1,7 GW (18% της εγκατεστημένης πράσινης ισχύος). Αντίθετα, η Ελλάδα παραμένει καθηλωμένη στα 220 MW.

Είναι κοινή η εκτίμηση φορέων και επενδυτών στην Ελλάδα ότι μόνο μια ταχεία επέκταση της αποθήκευσης μπορεί να αναχαιτίσει την επιδείνωση της ανισορροπίας στην αγορά και να ανακόψει τον εκθετικό ρυθμό αύξησης των περικοπών πράσινης ενέργειας και των μηδενικών τιμών, που θέτουν υπό απειλή τη βιωσιμότητα των έργων ΑΠΕ.

«Η διείσδυση ΑΠΕ στην Ελλάδα έχει παίξει μεγάλο ρόλο ως ανάχωμα απέναντι στην κρίση. Απαιτείται η ανάπτυξη της αποθήκευσης με μεγαλύτερη ταχύτητα, ώστε να μη χάνεται η πλεονάζουσα παραγωγή και να καταλήγει στις αποθήκες των γειτονικών χωρών. Χάνουμε έτσι ένα πλεονέκτημα ως χώρα σε σχέση με τη μείωση των τιμών», δήλωσε πρόσφατα στο συνέδριο «Κύκλος Ιδεών» ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης. Ο ίδιος τόνισε και τον ρόλο της αποθήκευσης στην ευστάθεια του συστήματος, αναφέροντας ότι «οι προκλήσεις για τους διαχειριστές αυξάνονται όσο αυξάνεται η διείσδυση των ΑΠΕ. Προφανώς η αποθήκευση θα έπαιζε πολύ σπουδαίο ρόλο στην ευκολότερη εξισορρόπηση». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υφυπουργός Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, χαρακτήρισε την αποθήκευση, μαζί με την ευελιξία της ζήτησης, ως «το μεγάλο στοίχημα» της επόμενης φάσης της ενεργειακής μετάβασης.

Παρά το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον – με αδειοδοτημένα έργα αποθήκευσης που προσεγγίζουν τα 70 GW – η πρόοδος παραμένει απογοητευτική. Από τα 900 MW μπαταριών που ενισχύθηκαν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης πριν από τρία χρόνια, έχουν συνδεθεί μέχρι σήμερα μόλις 220 MW, ενώ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία αξιολόγησης για έργα ισχύος 4.700 MW που προκήρυξε το ΥΠΕΝ στις αρχές του 2025.

Διαβάστε επίσης: 
ΕΒΕΑ: 10 προτάσεις προς το ΥΠΕΝ για το χωροταξικό ΑΠΕ 
Τι επιτρέπει και τι όχι το χωροταξικό των ΑΠΕ 
Νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ: Οι απαγορευμένες περιοχές για φωτοβολταϊκά και αιολικά 

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News