Αλγόριθμοι Στο 70% των Ύποπτων Κινήσεων Χειραγώγησης στις Ευρωπαϊκές Αγορές Ενέργειας

Στις ευρωπαϊκές χονδρεμπορικές αγορές ενέργειας, η χειραγώγηση πλέον δεν εντοπίζεται αποκλειστικά στις κινήσεις των traders, αλλά και στον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων, οι οποίοι είναι ικανοί να τοποθετούν, να μεταβάλλουν και να ακυρώνουν εντολές σε ελάχιστο χρόνο. Σύμφωνα με την τριμηνιαία έκθεση της ACER (European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators) σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού REMIT (Regulation on Wholesale Energy Market Integrity and Transparency), οι αλγόριθμοι εμπλέκονταν στο 70% των ύποπτων συμπεριφορών που διερευνήθηκαν για πιθανή χειραγώγηση της αγοράς, κατά την περίοδο Ιανουαρίου 2020 έως τέλος Ιουνίου 2026. Από τις 106 σχετικές κοινοποιήσεις που απέστειλε η ACER στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, στο 67% η χρήση αλγορίθμων κρίθηκε καθοριστική για την υλοποίηση της ύποπτης στρατηγικής. Επιπλέον, σε ένα 4% των περιπτώσεων, χρησιμοποιήθηκαν αυτοματοποιημένα συστήματα, χωρίς όμως να θεωρηθούν απαραίτητα για την επιτυχία της συμπεριφοράς. Συνολικά, στις πιθανές παραβάσεις του REMIT που κοινοποιήθηκαν στις εθνικές αρχές την ίδια περίοδο, η χρήση αλγορίθμων εντοπίστηκε κατά μέσο όρο στο 60% των περιπτώσεων. Σε περίπου 55% αυτών, η ταχύτητα εκτέλεσης, η λογική του συστήματος ή η αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων ήταν κρίσιμη για την εφαρμογή της επίμαχης πρακτικής.

Τι αναζητούν οι εποπτικές αρχές

Η ACER προσαρμόζει διαρκώς τα συστήματα επιτήρησής της για να αναγνωρίζει μοτίβα που ενδέχεται να υποκρύπτουν χειραγώγηση. Τέτοια μοτίβα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τον υπερβολικά μεγάλο αριθμό εντολών σε σχέση με τις συναλλαγές που τελικά πραγματοποιούνται, τις διαδοχικές υποβολές και ακυρώσεις εντολών σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, τις συντονισμένες κινήσεις σε διαφορετικές αγορές, καθώς και συναλλαγές ενός συμμετέχοντος με τον ίδιο του τον λογαριασμό. Μέχρι σήμερα, η ACER μπορεί να εκτιμήσει ότι μια δραστηριότητα είναι αλγοριθμική όταν τα χρονικά διαστήματα μεταξύ των εντολών είναι τόσο μικρά, που αποκλείεται η χειροκίνητη καταχώρισή τους από έναν trader. Οι νέοι κανόνες αναφοράς συναλλαγών του REMIT προβλέπουν πλέον ειδικά πεδία, τα οποία θα επιτρέπουν στην ευρωπαϊκή αρχή να διακρίνει με μεγαλύτερη ακρίβεια αν μια εντολή προήλθε από άνθρωπο ή από αυτοματοποιημένο σύστημα. Η αλλαγή αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, δεδομένου ότι η ACER συλλέγει καθημερινά πάνω από 80 εκατομμύρια εγγραφές για συναλλαγές και εντολές στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου. Ο αριθμός των προειδοποιήσεων που ενεργοποιούνται και αξιολογούνται έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, παράλληλα με την επέκταση του αυτοματοποιημένου trading.

Ο αλγόριθμος δεν αποτελεί από μόνος του παράβαση

Η ACER διευκρινίζει ότι η αυξανόμενη παρουσία αλγορίθμων στις υποθέσεις που εξετάζονται δεν συνεπάγεται αναγκαστικά ότι το αυτοματοποιημένο trading οδηγεί σε περισσότερη χειραγώγηση. Οι αλγόριθμοι μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της ρευστότητας, στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των συναλλαγών και στον περιορισμό στρεβλώσεων, όπως οι μεγάλες διαφορές τιμών μεταξύ αγορών. Ωστόσο, μπορούν επίσης να εκτελέσουν μια καταχρηστική στρατηγική με ταχύτητα και ακρίβεια που δεν είναι εφικτές για έναν άνθρωπο. Για τον λόγο αυτό, η ευρωπαϊκή αρχή εφαρμόζει την ίδια θεμελιώδη αρχή, ανεξάρτητα από την τεχνολογία: για να διαπιστωθεί πιθανή παράβαση, δεν έχει σημασία αν την εντολή έδωσε ένας trader ή ένας αλγόριθμος, αλλά αν η συμπεριφορά οδήγησε σε ψευδή ή παραπλανητικά σήματα στην αγορά.

Το «spoofing» στην ουγγρική αγορά αερίου

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα συμπεριφοράς που ελέγχεται από τις αρχές, χωρίς απαραίτητα να αποδίδεται σε αλγόριθμο, είναι η υπόθεση της Hungaro Energy στην ουγγρική αγορά φυσικού αερίου. Σύμφωνα με την απόφαση της ουγγρικής ρυθμιστικής αρχής, η εταιρεία τοποθετούσε εντολές αγοράς σε προϊόντα επόμενης ημέρας, ενδοημερήσια και Σαββατοκύριακου, τις οποίες ακύρωνε λίγο αργότερα ή αμέσως μετά την εκτέλεση συναλλαγών πώλησης. Οι αρχές έκκριναν ότι οι εντολές δεν είχαν πραγματικό σκοπό να εκτελεστούν, αλλά δημιουργούσαν μια τεχνητή εικόνα αυξημένης ζήτησης. Η πρακτική αυτή, γνωστή ως «spoofing», μπορούσε να παρακινήσει άλλους συμμετέχοντες να αυξήσουν τις προσφορές τους, επιτρέποντας στην εταιρεία να πουλήσει σε ευνοϊκότερη τιμή. Η συμπεριφορά αυτή εντοπίστηκε σε έξι ημέρες συναλλαγών τον Απρίλιο και τον Αύγουστο του 2024. Στην Hungaro Energy επιβλήθηκε πρόστιμο 350 εκατομμυρίων φιορινιών, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 980.000 ευρώ.

Ανοιχτές 453 υποθέσεις

Στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2026, η ACER είχε υπό εξέταση 453 υποθέσεις πιθανών παραβάσεων του REMIT. Πρόκειται για περιπτώσεις που εντοπίστηκαν είτε από τα συστήματα επιτήρησης της ίδιας της Αρχής είτε μέσω εξωτερικών καταγγελιών, και οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε κυρώσεις ή να κλείσουν, εφόσον οι υποψίες δεν επιβεβαιωθούν. Από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026, η ACER κοινοποίησε στις εθνικές αρχές 42 περιπτώσεις ύποπτης συμπεριφοράς. Από αυτές, οι 20 καταγράφηκαν μόνο κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, με τις 17 να αφορούν πιθανή χειραγώγηση της αγοράς. Την ίδια περίοδο, οι ρυθμιστικές αρχές της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Φινλανδίας και της Λιθουανίας εξέδωσαν τέσσερις αποφάσεις για παραβάσεις σχετικές με χειραγώγηση, με τις συνολικές κυρώσεις να ξεπερνούν τα 10 εκατομμύρια ευρώ.

Πτώση του όγκου, περισσότεροι συμμετέχοντες

Η αυξημένη εποπτεία πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία ο συνολικός όγκος των συμβατικών ποσοτήτων που διακινήθηκαν στις οργανωμένες ευρωπαϊκές αγορές υποχώρησε στα 64.066 TWh. Το μέγεθος αυτό ήταν μειωμένο κατά 43,9% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο και κατά 11,8% σε ετήσια βάση, κυρίως λόγω της πτώσης στις προθεσμιακές αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Παρά τη μείωση του όγκου, οι ενεργοί συμμετέχοντες αυξήθηκαν στους 2.872, από 2.641 έναν χρόνο νωρίτερα. Η αγορά, επομένως, δεν γίνεται απλούστερη: αποκτά περισσότερους παίκτες, περισσότερα αυτοματοποιημένα συστήματα και συναλλαγές που πραγματοποιούνται με ολοένα μεγαλύτερη ταχύτητα. Το κρίσιμο, όπως επισημαίνει η ACER, δεν είναι αν την εντολή έδωσε άνθρωπος ή μηχανή, αλλά αν αυτή παραπλάνησε την αγορά. Μόνο που, όταν η μηχανή κινείται σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, η εποπτεία δεν έχει την πολυτέλεια να μένει ένα βήμα πίσω. Moneyreview.gr

Διαβάστε επίσης: