«Δεύτερο Δέρμα»: Η Μαργαρίτα Πέτροβα Μας Προσκαλεί σε Βαθιές Στοχαστικές Εξερευνήσεις στα Αισχύλεια 2026

Στον πολυχώρο πολιτισμού Ίρις, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αισχύλεια 2026, που διοργανώνει ο Δήμος Ελευσίνας, παρουσιάζεται η ατομική έκθεση της εικαστικού Μαργαρίτας Πέτροβα, με τον συγκλονιστικό τίτλο «Δεύτερο Δέρμα», σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Μπίας Παπαδοπούλου.

Η έκθεση αυτή, που περιλαμβάνει έργα εγκαταστάσεων και βίντεο από τα τελευταία χρόνια, καθώς και δημιουργίες ειδικά σχεδιασμένες για την περίσταση, εξερευνά τη διαχρονική καλλιτεχνική ενασχόληση της Πέτροβα με τα κοινωνικά στερεότυπα και τον πολύπλευρο ρόλο της γυναίκας.

Ειδικότερα, η εικαστική έκθεση «Δεύτερο Δέρμα» της Μαργαρίτας Πέτροβα εστιάζει στα κατασκευασμένα έμφυλα στερεότυπα και στον τρόπο που αυτά ενσωματώνονται στον άνθρωπο, διαμορφώνοντας την αντίληψή του, τη συνείδησή του και, εν τέλει, την ίδια του την ταυτότητα. Ο όρος «Δεύτερο δέρμα» λειτουργεί ως μια δυναμική μεταφορά για τις ιδεολογικές και κοινωνικές επικαλύψεις που καθορίζουν πρότυπα και συμπεριφορές. Είναι μια μεταφορά για ό,τι μας επιβάλλεται ή/και υιοθετούμε ασυνείδητα, για τις κοινωνικές προσδοκίες, τους ρόλους και τις ετικέτες που μας ακολουθούν από την παιδική ηλικία. Η έκθεση συνθέτει ένα εικαστικό αφήγημα για το στερεοτυπικό κοινωνικό περίβλημα, το οποίο συχνά γίνεται τόσο οικείο, που μοιάζει αναπόσπαστο από την ίδια μας την ύπαρξη.

Σε μια εποχή όπου η εικόνα, η κοινωνική αποδοχή και οι προκαθορισμένες ταυτότητες συνεχίζουν να διαμορφώνουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τους άλλους, η έκθεση διερευνά πώς οι κοινωνικές επιταγές αποτυπώνονται στο σώμα και μετατρέπονται σε δεύτερη φύση. Το «Δεύτερο δέρμα» μας καλεί να αποτινάξουμε τις στερεοτυπικές αντιλήψεις και να διεκδικήσουμε εκ νέου την προσωπική μας ελευθερία και την αυθεντική μας υπόσταση, απελευθερωμένοι από κοινωνικές προκαταλήψεις.

Όπως επισημαίνει η ιστορικός τέχνης Μπία Παπαδοπούλου, μεταξύ άλλων, στο κείμενό της για την έκθεση:

«Η ενσωμάτωση στις εικαστικές συνθέσεις ετερογενών ready-made υλικών από διαφορετικές εποχές, η επανάληψη και εκ νέου χρήση των ίδιων αντικειμένων σε άλλα έργα, χαρακτηρίζουν τη μεθοδολογική πρακτική της Πέτροβα. Σύγχρονα βιομηχανικά αντικείμενα και άλλα αγορασμένα από παλαιοπωλεία, οικογενειακά κειμήλια φορτισμένα μνήμες και προικιά, στοιχεία περισυλλεγμένα από το άστυ και τη φύση αποτελούν την ανακυκλώσιμη πρώτη ύλη. Με την επαναχρησιμοποίηση και ένταξή τους σε άλλο πλαίσιο, τα αντικείμενα επανανοηματοδοτούνται, σε συνάρτηση με τα νέα οπτικά συμφραζόμενα.

Η καλλιτέχνις προτρέπει τη συγκριτική πρόσληψη των έργων και προσκαλεί τους θεατές σε ένα παιχνίδι κρυμμένου θησαυρού. Σε μια ενσώματη ανάγνωση της έκθεσης που ενεργοποιεί ταυτόχρονα το βλέμμα και το νου».

Όπως αναφέρει η ίδια η εικαστικός Μαργαρίτα Πέτροβα, αναφορικά με το έργο της:

«Η δουλειά μου βασίζεται στη δημιουργία ενός εικαστικού συστήματος πλαισίων, αποτελούμενο από εγκαταστάσεις, βίντεο, ήχο, κατασκευές και performance, σχέδιο, κ.α. Χρησιμοποιώ ετερόκλητα υλικά όπως παλιές κορνίζες, δαντέλες, κεντήματα, κλωστές, κομμάτια επίπλων, και άλλα αντικείμενα που βρίσκονται μέσα σε ένα σπίτι. Θυμάμαι από πολύ μικρή ηλικία τον εαυτό μου να συλλέγει αντικείμενα που για μένα εμπεριείχαν ένα συναισθηματικό υπόβαθρο και μετέφεραν μνήμες. Σχεδόν όλα μου τα έργα εμπεριέχουν το στοιχείο τέτοιων αντικειμένων που είτε ανήκαν στην οικογένειά μου, είτε τα συνέλλεξα από παλαιοπωλεία και από το δρόμο.

Πιστεύω στη δύναμη της αδράνειας των αντικειμένων και στην ικανότητά τους να αφηγηθούν, να γεννήσουν μνήμες, αποκτώντας νέο ρόλο μέσα από την τέχνη. Άλλο ένα στοιχείο της δουλειάς μου είναι το χώμα και η εννοιολογική του προσέγγιση ως «φύση» γονιμοποιό δύναμη που μέσα από τον χρόνο, την κίνηση, γεννιέται, πλάθεται, πεθαίνει, αναγεννιέται. Με αυτήν τη μετατροπή και τη συσχέτιση φύσης και πολιτισμού, θέτω τις έννοιες των ορίων, της περιφρούρησης, του εγκλεισμού. Μιλάω για τα προσωπικά μου όρια, τα όρια σε σχέση με την κοινωνία που ζω, τη θέση μου σ’ αυτή και τη φύση μου ως γυναίκα. Γενικότερα φέρνω το θεατή αντιμέτωπο με το ζήτημα του εγκλωβισμού και του απεγκλωβισμού από τα κοινωνικά στερεότυπα, την τεχνολογία ως αλλαγή ταυτότητας και την εξέλιξη του πολιτισμού».

Performance

Στο πλαίσιο της έκθεσης, η καλλιτέχνις θα πραγματοποιήσει την performance «The Tomb Within Me», την Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 2026, ώρα 20:00 (διάρκεια 30’)

Όπως σημειώνει η επιμελήτρια Μπία Παπαδοπούλου αναφορικά με την performance:

«Η επιτέλεση «The Tomb Within Me» ενεργοποιεί τα εκθέματα. Στις αρχικές ομάδες γυναικών προστίθενται γυναίκες από την Ελευσίνα ενώ στην κίνηση προστίθεται ο λόγος. Οι περφόρμερ συνδιαλέγονται σωματικά και αφηγηματικά με τα έργα αλλά και την ίδια την Πέτροβα, η οποία —ενδεδυμένη με ένα πλέγμα σαν διάτρητη μπούρκα—, κάθεται ακίνητη σαν άγαλμα στο μεγαλύτερο μέρος της επιτέλεσης.

Η δράση, μια τελετουργία σαν προσκύνημα, συνοψίζει τις εννοιολογικές της θέσεις για φυλετική ισορροπία και ισότητα, ελευθερία και αυτοδιάθεση που εδώ προβάλλονται ως συλλογικό γυναικείο αίτημα.

Η επίγεια ατραπός της θηλυκής ύπαρξης ξετυλίγεται σε έναν τόπο βιωματικό. Έναν τόπο μνήμης.»

Στοιχεία έκθεσης

Τίτλος: «Δεύτερο δέρμα»

Επιμέλεια: Μπία Παπαδοπούλου

Διάρκεια έκθεσης: 31 Αυγούστου έως 3 Οκτωβρίου, 2026.

Χώρος: ΙΡΙΣ Εγκαίνια: Δευτέρα, 31 Αυγούστου 2026, ώρα 20:00

Performance: Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 2026, ώρα 20:00 (διάρκεια 30’)