Ακρίβυνε το Ντίζελ: Σημείωσε Άνοδο 31% από τον Ιούνιο – Πώς το Κόστος Μετακυλίεται στην Οικονομία

Σχεδόν 50 λεπτά ακριβότερο από τα τέλη Ιουνίου είναι πλέον το πετρέλαιο κίνησης στην Ελλάδα. Η διεθνής στενότητα στο ντίζελ και οι νέοι κίνδυνοι στις ροές από τη Μέση Ανατολή αυξάνουν την πίεση σε μεταφορές, εφοδιαστική αλυσίδα και παραγωγή.

Η νέα αναταραχή στην αγορά πετρελαίου δεν εμφανίζεται παντού με την ίδια ένταση. Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται πλέον στα διυλισμένα προϊόντα και κυρίως στο ντίζελ, το καύσιμο που κινεί φορτηγά, λεωφορεία, αγροτικά μηχανήματα και μεγάλο μέρος της εμπορευματικής αλυσίδας.

Η πίεση είναι ήδη ορατή στην Ελλάδα. Στις 12 Σεπτεμβρίου η μέση πανελλαδική τιμή του πετρελαίου κίνησης διαμορφώθηκε στα 2,109 ευρώ το λίτρο, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων. Στις 30 Ιουνίου βρισκόταν στα 1,614 ευρώ.

Η διαφορά μέσα σε λιγότερο από δυόμισι μήνες φθάνει τα 49,5 λεπτά ανά λίτρο ή 30,7%. Για ένα γέμισμα 50 λίτρων, το πρόσθετο κόστος ανέρχεται σε περίπου 24,75 ευρώ.

Η αμόλυβδη 95 οκτανίων έχει κινηθεί ηπιότερα, αλλά επίσης ανοδικά. Στις 11 Σεπτεμβρίου η μέση τιμή ήταν 2,135 ευρώ το λίτρο, έναντι 1,925 ευρώ στις 30 Ιουνίου, σημειώνοντας αύξηση 21 λεπτών ή περίπου 10,9%.

Μόνο από τις 31 Αυγούστου, το ντίζελ έχει ακριβύνει κατά 8 λεπτά το λίτρο και η αμόλυβδη κατά 9 λεπτά.

Οι τιμές στην αντλία δεν ενσωματώνουν απαραίτητα αμέσως ολόκληρη την κίνηση της διεθνούς αγοράς. Μεσολαβούν οι τιμές των έτοιμων προϊόντων στη Μεσόγειο, η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, τα αποθέματα και ο χρόνος με τον οποίο οι νέες τιμές περνούν από τα διυλιστήρια στη χονδρική και στη λιανική.

Το Ντίζελ στο Επίκεντρο των Διεθνών Εξελίξεων

Η έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) για τον Σεπτέμβριο αναδεικνύει τους λόγους πίσω από την αυξημένη πίεση στο πετρέλαιο κίνησης.

Το ντίζελ και τα άλλα μεσαία αποστάγματα αντιστοιχούν σχεδόν στο 30% της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου. Στις ΗΠΑ, οι τιμές τους ξεπέρασαν στις αρχές Σεπτεμβρίου το ισοδύναμο των 200 δολαρίων το βαρέλι, επίπεδο κατά 94% υψηλότερο από εκείνο πριν τον πόλεμο. Ανάλογη στενότητα καταγράφεται στην Ευρώπη και στην Ασία.

Το βασικό πρόβλημα εστιάζεται στις ροές. Οι καθαρές εξαγωγές των συγκεκριμένων καυσίμων από τις χώρες του Κόλπου περιορίστηκαν τον Αύγουστο στα 390.000 βαρέλια ημερησίως, λίγο πάνω από το ένα τέταρτο των προπολεμικών επιπέδων.

Μαζί με τις απώλειες από τη Ρωσία, οι εξαγωγές των δύο περιοχών ήταν μειωμένες κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο. Πριν από τον πόλεμο, αντιστοιχούσαν σχεδόν στο 45% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αυτών των προϊόντων.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν αφορά μόνο την ποσότητα αργού πετρελαίου που φθάνει στην αγορά. Αφορά τη διαθεσιμότητα διυλιστηρίων, τις ασφαλείς θαλάσσιες διαδρομές και τις επαρκείς ποσότητες των καυσίμων που χρειάζονται άμεσα επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Νέα Ένταση στις Ροές από τη Μέση Ανατολή

Η εβδομάδα που ξεκινά στις 14 Σεπτεμβρίου εισάγει ένα επιπλέον στοιχείο αβεβαιότητας.

Την Κυριακή, η UKMTO ανακοίνωσε ότι βλήμα έπληξε πλοίο κατά τη διέλευσή του από τα Στενά του Ορμούζ. Μία ημέρα νωρίτερα, η Σαουδική Αραβία είχε ανακοινώσει το προσωρινό κλείσιμο του αγωγού East-West έπειτα από επίθεση με drone.

Ο αγωγός έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ. Μέσω αυτού μεταφέρονταν, σύμφωνα με το Reuters, 4 έως 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Το Brent, στην πρώτη συνεδρίαση της εβδομάδας, σημείωσε άνοδο έως 3,5%, ξεπερνώντας τα 108 δολάρια το βαρέλι, προτού περιορίσει μέρος των κερδών του και κινηθεί κοντά στα 107 δολάρια.

Οι υπουργοί Εξωτερικών του Ιράν και των αραβικών κρατών επρόκειτο να συναντηθούν στο Ομάν, τη Δευτέρα, για να εξετάσουν μια προσωρινή συμφωνία διαχείρισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Η συνάντηση, ωστόσο, αναβλήθηκε χωρίς να οριστεί νέα ημερομηνία.

Τα Αποθέματα Καλύπτουν το Κενό, αλλά με Κόστος

Η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου μειώθηκε τον Αύγουστο κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, φτάνοντας τα 100,1 εκατ., καθώς σημαντικό μέρος της παραγωγικής δυναμικότητας στον Κόλπο παρέμενε εκτός αγοράς λόγω των κινδύνων ασφαλείας.

Για το σύνολο του 2026, ο IEA προβλέπει ότι η παγκόσμια προσφορά θα μειωθεί κατά 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα 100,7 εκατ. βαρέλια, καθώς η πλήρης αποκατάσταση της παραγωγής στη Μέση Ανατολή αναβάλλεται για το 2027.

Το κενό καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από τα αποθέματα. Από την έναρξη του πολέμου έως το τέλος Αυγούστου, τα παγκόσμια καταγεγραμμένα αποθέματα έχουν μειωθεί κατά 507 εκατ. βαρέλια, με μέσο ρυθμό άντλησης 2,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη στα διυλισμένα προϊόντα. Τα περιθώρια διύλισης στον Ατλαντικό έχουν ανέβει σε επίπεδα ρεκόρ, με βασικό οδηγό το ντίζελ. Τα υψηλά περιθώρια αντικατοπτρίζουν τη στενότητα στην προσφορά έτοιμων καυσίμων, με το πετρέλαιο κίνησης να δέχεται τη μεγαλύτερη πίεση.

Από τα Φορτηγά στο Ράφι: Ο Αντίκτυπος στην Οικονομία

Για την Ελλάδα, η μεγαλύτερη άμεση έκθεση εντοπίζεται στο ντίζελ. Η οδική μεταφορά εμπορευμάτων κυριαρχεί, ενώ η νησιωτικότητα προσθέτει ένα ακόμη μεταφορικό σκέλος σε μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η αύξηση του πετρελαίου κίνησης επιβαρύνει πρωτίστως τα φορτηγά, τις εταιρείες logistics, τα τουριστικά λεωφορεία, τα ταξί και την αγροτική παραγωγή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια αύξηση 20% ή 30% στο ντίζελ μετακυλίεται αυτούσια στο ράφι. Το καύσιμο αποτελεί μόνο ένα μέρος του συνολικού κόστους ενός προϊόντος, και η τελική επίδραση εξαρτάται από την απόσταση μεταφοράς, την αξία του φορτίου, τα συμβόλαια και τη δυνατότητα κάθε επιχείρησης να απορροφήσει μέρος της αύξησης.

Η διάρκεια της ακρίβειας έχει μεγαλύτερη σημασία από μια απότομη αλλά σύντομη μεταβολή. Όσο περισσότερο παραμένει το ντίζελ σε υψηλά επίπεδα, τόσο δυσκολότερο γίνεται για μεταφορικές και παραγωγικές επιχειρήσεις να κρατούν την επιβάρυνση εκτός τιμοκαταλόγων.

Πίεση ασκείται και στην ακτοπλοΐα, όπου το καύσιμο αποτελεί σημαντικό λειτουργικό κόστος. Η μεταφορά του στα εισιτήρια, ωστόσο, δεν είναι άμεση, καθώς μεσολαβούν η τιμολογιακή πολιτική, η εποχικότητα και οι προαγορές καυσίμων.

Ανάλογη είναι η εικόνα στις αεροπορικές εταιρείες. Οι εταιρείες χρησιμοποιούν μηχανισμούς αντιστάθμισης κινδύνου, ενώ οι ναύλοι επηρεάζονται ταυτόχρονα από τη ζήτηση, τη διαθεσιμότητα θέσεων και τον ανταγωνισμό.

Το Ανάχωμα στην Ελληνική Αγορά

Για τον Σεπτέμβριο, παραμένει σε ισχύ η κρατική επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, ύψους 10 λεπτών ανά λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ. Το δημοσιονομικό κόστος για τον μήνα εκτιμάται σε 30 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, η HELLENiQ ENERGY έχει παρατείνει έως τις 30 Σεπτεμβρίου την έκτακτη έκπτωση που εφαρμόζει στην αμόλυβδη και στο ντίζελ. Η έκπτωση αντιστοιχεί περίπου σε 10 λεπτά το λίτρο στην αμόλυβδη και 5 λεπτά στο πετρέλαιο κίνησης στην τελική τιμή.

Οι παρεμβάσεις αυτές περιορίζουν μέρος της επιβάρυνσης. Δεν αρκούν όμως για να ανακόψουν την άνοδο, όταν οι διεθνείς τιμές των έτοιμων προϊόντων κινούνται ταχύτερα, όπως δείχνει ήδη η πορεία της λιανικής μέσα στον Σεπτέμβριο.

Ο IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί φέτος κατά 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, περισσότερο από ό,τι υπολόγιζε έναν μήνα νωρίτερα. Η υποχώρηση αυτή συνδέεται με τις υψηλές τιμές και τη μειωμένη διαθεσιμότητα διυλισμένων προϊόντων.

Η χαμηλότερη κατανάλωση λειτουργεί ως αντίβαρο στη στενότητα της προσφοράς. Είναι, όμως, και ένδειξη ότι οι υψηλές τιμές έχουν ήδη αρχίσει να περιορίζουν τη ζήτηση.

Για την ελληνική αγορά, το πρώτο τεστ έχει ήδη φανεί στην αντλία: το ντίζελ είναι σχεδόν 50 λεπτά ακριβότερο από τα τέλη Ιουνίου. Το επόμενο ερώτημα αφορά τη διάρκειά του. Αν παραμείνει πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, το πρόσθετο κόστος δύσκολα θα περιοριστεί μόνο στην αντλία.

Διαβάστε επίσης:
Παπασταύρου: Νέα μέτρα για τα καύσιμα αν δεν υπάρξει αποκλιμάκωση
Λογαριασμοί ενέργειας: Το 62% των Ελλήνων κόβει ακόμη και τρόφιμα και υγεία
Οι δύο «λογαριασμοί» που φοβούνται όλοι για τον χειμώνα

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News