Φοροδιαφυγή: Ποιες υποθέσεις παραμένουν ανοιχτές για 10 χρόνια, σύμφωνα με απόφαση του ΣτΕ

Μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής, για τις οποίες προκύπτουν «συμπληρωματικά στοιχεία», δύνανται να παραμείνουν ανοιχτές ακόμη και για διάστημα 10 ετών, σύμφωνα με σχετική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ).

Το ανώτατο δικαστήριο κρίνει ότι για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν εφαρμόζεται η πενταετής παραγραφή, επιτρέποντας στον έλεγχο να συνεχιστεί και να καταλογιστούν οι αντίστοιχοι φόροι και πρόστιμα.

Η Απόφαση του ΣτΕ

Η εν λόγω απόφαση εκδόθηκε μετά την εξέταση από το Β’ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας της υπόθεσης μιας ομόρρυθμης εταιρείας υδραυλικών εγκαταστάσεων. Η εταιρεία είχε προσφύγει κατά απόφασης με την οποία της καταλογίστηκε φόρος εισοδήματος για τη χρήση 2005, λόγω της λήψης και καταχώρισης εικονικών και πλαστών τιμολογίων. Η αίτηση αναίρεσης της εταιρείας απορρίφθηκε.

Η εταιρεία υποστήριζε ότι το δικαίωμα του Δημοσίου είχε παραγραφεί, καθώς η «ενιαία φορολογική διοίκηση» γνώριζε τα κρίσιμα στοιχεία εντός της πενταετίας, συνεπώς δεν επρόκειτο για «νέα συμπληρωματικά στοιχεία» που θα δικαιολογούσαν την παράταση της παραγραφής σε δεκαετία.

Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι είναι νόμιμη η εφαρμογή της δεκαετούς παραγραφής, όταν η λήψη και καταχώριση εικονικών τιμολογίων αποκαλύπτεται για πρώτη φορά από μεταγενέστερη έκθεση ελέγχου του ΣΔΟΕ, η οποία αποτελεί πράγματι νέο «συμπληρωματικό στοιχείο».

Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου βασίστηκε στη διαπίστωση ότι η εταιρεία είχε πράγματι λάβει και καταχωρίσει στα βιβλία της πλαστά και εικονικά φορολογικά στοιχεία.

Η εικονικότητα των επίμαχων τιμολογίων διαπιστώθηκε με έκθεση ελέγχου του ΣΔΟΕ, η οποία συντάχθηκε στις 4 Ιουνίου 2014, δηλαδή μετά τη συμπλήρωση της κανονικής πενταετούς παραγραφής.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας εξέτασε το χρονικό σημείο κατά το οποίο προέκυψαν τα συγκεκριμένα στοιχεία που εντόπισαν την εικονικότητα των συναλλαγών. Δεδομένου ότι η εικονικότητα διαπιστώθηκε για πρώτη φορά από τον μεταγενέστερο έλεγχο του ΣΔΟΕ, τα πορίσματα της έκθεσης μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως συμπληρωματικά στοιχεία, δικαιολογώντας έτσι την εφαρμογή της δεκαετούς παραγραφής.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η απόφαση δεν συνεπάγεται ότι κάθε μεταγενέστερη έκθεση ελέγχου από τους ελεγκτές της ΑΑΔΕ (αφού έχει καταργηθεί το ΣΔΟΕ) παρατείνει αυτομάτως την παραγραφή. Η πενταετία παραμένει ο βασικός κανόνας. Για να εφαρμοστεί η δεκαετής παραγραφή, θα πρέπει να προκύψουν νέα στοιχεία που δεν ήταν γνωστά ή δεν θα μπορούσαν να είχαν εντοπιστεί από την αρμόδια αρχή εντός της αρχικής πενταετίας. Αντίθετα, στοιχεία που ήδη βρίσκονταν στη διάθεση της Φορολογικής Αρχής αλλά δεν αξιοποιήθηκαν εγκαίρως, δεν δύνανται να χαρακτηριστούν ως συμπληρωματικά.

Περιπτώσεις όπου η πενταετής παραγραφή δεν ισχύει

Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ) ορίζει με σαφήνεια τις περιπτώσεις στις οποίες μια υπόθεση φοροδιαφυγής παραγράφεται εντός πενταετίας και πότε ο χρόνος παραγραφής μπορεί να φθάσει τα 10 χρόνια. Ο κανόνας είναι η πενταετία, ενώ η δεκαετία αποτελεί ειδικά αιτιολογημένη εξαίρεση.

Αναλυτικά, ο Κώδικας προβλέπει τα εξής:

Η πενταετία υπολογίζεται από το τέλος του έτους εντός του οποίου λήγει η προθεσμία υποβολής της φορολογικής δήλωσης. Για παράδειγμα, για εισοδήματα του 2020, η δήλωση των οποίων υποβλήθηκε το 2021, η παραγραφή συμπληρώνεται, κατά κανόνα, στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Μέχρι την ημερομηνία αυτή, πρέπει να έχει κοινοποιηθεί νόμιμα η πράξη προσδιορισμού του φόρου. Συνεπώς, δεν αρκεί μόνο η έναρξη του ελέγχου.

Η προθεσμία παραγραφής, κατ’ εξαίρεση, μπορεί να παραταθεί στα δέκα χρόνια στις εξής περιπτώσεις: α) όταν ο φορολογούμενος δεν έχει υποβάλει δήλωση, ή β) όταν, μετά την πάροδο της πενταετίας, περιέλθουν στη Φορολογική Διοίκηση νέα στοιχεία ή πληροφορίες που δεν μπορούσε αντικειμενικά να γνωρίζει νωρίτερα, και από τα οποία προκύπτει μεγαλύτερη φορολογική οφειλή.

Κάθε έγγραφο που εμφανίζεται μεταγενέστερα δεν θεωρείται αυτομάτως νέο στοιχείο.

Εάν, για παράδειγμα, η Αρχή διέθετε ήδη τα δεδομένα ή θα μπορούσε να τα είχε εντοπίσει εγκαίρως με τη δέουσα επιμέλεια, η δική της αδράνεια δεν δικαιολογεί την επέκταση της παραγραφής.

Η δεκαετής παραγραφή εφαρμόζεται μόνο όταν προκύπτουν πραγματικά νέα, άγνωστα στοιχεία.

Η παραγραφή μπορεί επίσης να παραταθεί ή να ανασταλεί σε ειδικές περιπτώσεις, όπως όταν εκκρεμεί δικαστική διαδικασία, έχει συμφωνηθεί αμοιβαίος διακανονισμός, έχει υποβληθεί αίτημα παροχής πληροφοριών από αλλοδαπή αρχή ή βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία ακύρωσης φορολογικής πράξης.