Δημογραφικό: Ενθαρρυντική Επιβράδυνση στη Μείωση των Γεννήσεων το 2026 και Νέα Μέτρα Στήριξης Οικογενειών
Σημαντική επιβράδυνση παρουσιάζει ο ρυθμός υποχώρησης των γεννήσεων στην Ελλάδα κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα αρχικά στοιχεία που προκύπτουν από τα ληξιαρχεία του Υπουργείου Εσωτερικών. Κατά την περίοδο Ιανουαρίου – Αυγούστου καταγράφηκαν 43.339 γεννήσεις. Μια απλή ετήσια προβολή αυτού του ρυθμού οδηγεί σε εκτίμηση περίπου 65.006 γεννήσεων για το σύνολο του έτους. Ωστόσο, η τελική επίδοση αναμένεται να είναι ελαφρώς υψηλότερη, δεδομένου ότι ο Δεκέμβριος παραδοσιακά παρουσιάζει αυξημένο αριθμό γεννήσεων σε σχέση με τον μέσο μηνιαίο ρυθμό.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο συνολικός αριθμός γεννήσεων για το 2026 αναμένεται να είναι μειωμένος σε σύγκριση με το 2025, αλλά η μείωση αυτή θα είναι αισθητά μικρότερη από ό,τι παρατηρήθηκε τα προηγούμενα έτη. Ενδεικτικά, το 2025 οι γεννήσεις στην Ελλάδα είχαν υποχωρήσει σε 66.532, τον χαμηλότερο αριθμό από το 2013 (όταν είχαν καταγραφεί 64.568 γεννήσεις). Παρά μια περίοδο ανάκαμψης μετά την οικονομική κρίση, από την έναρξη της πανδημίας και μετά, ο αριθμός των γεννήσεων παρουσιάζει σταθερή πτωτική πορεία: από 86.390 γεννήσεις το 2021, σε 77.106 το 2022, σε 72.244 το 2023, και σε 69.675 το 2024.
Εάν η τάση που παρατηρήθηκε στο πρώτο οκτάμηνο του 2026 διατηρηθεί μέχρι το τέλος του έτους, η ετήσια πτώση των γεννήσεων εκτιμάται ότι θα επιβραδυνθεί κατά 50% σε σύγκριση με την τριετία που προηγήθηκε. Συγκεκριμένα, ενώ η μείωση ξεπερνούσε τις 3.000 γεννήσεις ετησίως, το 2026 εκτιμάται πως θα περιοριστεί περίπου στις 1.500. Αν και τα στοιχεία των ληξιαρχείων αποτελούν διοικητικές καταγραφές και όχι ολοκληρωμένη δημογραφική μελέτη, προσφέρουν πολύτιμες ενδείξεις για την αξιολόγηση και τη χάραξη στοχευμένων πολιτικών στήριξης της οικογένειας.
Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Γενική Γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή, «η μείωση κατά 50% στον ρυθμό μείωσης των γεννήσεων αποτελεί μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη, καθώς δείχνει σαφή πρόοδο και καταγράφει τάσεις αντιστροφής του δημογραφικού προβλήματος. Αυτή η δυναμική, όπως αποδεικνύεται για το έτος 2026 με γνώμονα το αρχείο των ληξιαρχικών πράξεων του Υπουργείου Εσωτερικών, συνδέεται άμεσα με τα οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικού χαρακτήρα μέτρα στήριξης της οικογένειας που αργά αλλά σταθερά παίρνει η κυβέρνηση. Αν η πορεία αυτή συνεχιστεί, μπορεί να οδηγήσει στην επιστροφή στο μοντέλο της παραδοσιακής οικογένειας με παιδιά. Οι στοχευμένες αυτές παρεμβάσεις αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη των νέων ζευγαριών, ενισχύοντας τον κοινωνικό ιστό και θέτοντας τις βάσεις για την πληθυσμιακή αναγέννηση της χώρας» τόνισε η ίδια.
Πρώτη ένδειξη αλλαγής
Από το 2019 έως το 2025 εφαρμόστηκε ένα πλέγμα παρεμβάσεων για τη στήριξη των οικογενειών. Ενδεικτικά περιλαμβάνονται:
- εφάπαξ επίδομα γέννησης, με προσαύξηση 300-500 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί,
- αύξηση αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων (70 ευρώ για κάθε παιδί),
- πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», ενίσχυση των vouchers για βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς,
- διεύρυνση των προγραμμάτων κοινωνικού τουρισμού,
- άδεια μητρότητας εννέα μηνών και άδεια πατρότητας 14 ημερών,
- τετράμηνη γονική άδεια και σε ευέλικτες μορφές εργασίας για γονείς,
- φορολογικές ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών,
- αύξηση του αφορολόγητου ορίου κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί,
- Στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για τρίτεκνους – πολύτεκνους,
- κίνητρα για επιχειρήσεις που στηρίζουν εργαζόμενους γονείς,
- Ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας (ΚΟΤ Γ) για πολύτεκνες οικογένειες,
- βοήθημα 1.000 ευρώ για αγρότισσες των οποίων τα παιδιά εισάγονται στο πανεπιστήμιο κλπ.
Τι έρχεται για οικογένειες με παιδιά
Το νέο πακέτο μέτρων που εξαγγέλθηκε στη ΔΕΘ δίνει έμφαση στη μόνιμη ελάφρυνση και στήριξη των οικογενειών, μετατοπίζοντας το βάρος από την εφάπαξ ενίσχυση. Η βασική αλλαγή αφορά τη φορολογική μεταχείριση των τρίτεκνων και των πολύτεκνων οικογενειών. Πριν από το τέλος του 2026 αναμένεται να θεσμοθετηθούν:
Μηδενικός φόρος για τρίτεκνους έως 20.000 ευρώ
Για εισοδήματα που αποκτώνται από 1.1.2027, ο φόρος για τρίτεκνους μηδενίζεται ή μειώνεται δραστικά. Στην πράξη, το αφορολόγητο για οικογένεια με τρία παιδιά αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ. Για παράδειγμα, τρίτεκνος με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος με το προηγούμενο καθεστώς κατέβαλλε φόρο 620 ευρώ, με τη νέα ρύθμιση απαλλάσσεται πλήρως. Το όφελος θα είναι άμεσο για μισθωτούς και συνταξιούχους, ενώ για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες θα φανεί κατά την εκκαθάριση των φορολογικών τους δηλώσεων. Για τρίτεκνο ελεύθερο επαγγελματία με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ, ο φόρος ύψους 1.350 ευρώ πλέον μηδενίζεται. Η ρύθμιση είναι ιδιαίτερα επωφελής για τους περίπου 34.000 τρίτεκνους επαγγελματίες που εμπίπτουν στην τεκμαρτή φορολόγηση. Ακόμη και για υψηλότερα εισοδήματα, το όφελος είναι σημαντικό: ένας τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ, ο οποίος πλήρωνε φόρο 2.820 ευρώ, από το 2027 θα πληρώνει 1.020 ευρώ, αποκομίζοντας ετήσιο κέρδος 1.800 ευρώ.
Μεγαλύτερη ενίσχυση για πολύτεκνους
Ο μηδενικός φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ ισχύει ήδη, με το αφορολόγητο να διαμορφώνεται σε 27.100 ευρώ για το 2026, έναντι 13.000 ευρώ το 2025. Επιπλέον, θεσμοθετείται νέα αύξηση στο επίδομα γέννησης κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί, από το τέταρτο και μετά. Συγκεκριμένα, το επίδομα γέννησης προσαυξάνεται κλιμακωτά επιπλέον 1.000 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί, πέραν του τέταρτου. Μέχρι σήμερα, το επίδομα είχε διαμορφωθεί ως εξής: 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί, 2.700 για το δεύτερο, 3.000 για το τρίτο, και 3.500 ευρώ για το τέταρτο και κάθε επόμενο παιδί. Με τη νέα ρύθμιση, τα ποσά αυτά αυξάνονται περαιτέρω: 4.500 ευρώ για το τέταρτο παιδί, 5.500 ευρώ για το πέμπτο, 6.500 ευρώ για το έκτο, 7.500 ευρώ για το έβδομο, και ούτω καθεξής. Για παράδειγμα, μια οικογένεια που απέκτησε το 14ο παιδί της τον Ιούλιο, δικαιούται επίδομα 14.500 ευρώ, λαμβάνοντας αναδρομικά επιπλέον 11.000 ευρώ. Αυτή η διαφοροποίηση σηματοδοτεί αλλαγή φιλοσοφίας, με την πολιτεία να στοχεύει πλέον στην ενίσχυση των οικογενειών που τεκνοποιούν πέραν του τρίτου παιδιού.
Επενδυτικός λογαριασμός για τη νέα γενιά
Θεσμοθετείται ειδικός επενδυτικός λογαριασμός, τον οποίο οι γονείς μπορούν να ανοίξουν για τα βρέφη κατά τα πρώτα δύο έτη από τη γέννησή τους. Η πολιτεία θα συμβάλλει στον λογαριασμό αυτόν με ποσό ίσο με αυτό που καταθέτει ετησίως ο γονέας, έως 1.200 ευρώ ετησίως, μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών του παιδιού. Οι κρατικές συνεισφορές θα πιστώνονται περιοδικά στους λογαριασμούς από το Υπουργείο Οικονομικών. Για παράδειγμα, ένας γονέας που ανοίγει λογαριασμό για βρέφος που γεννήθηκε το 2026, καταθέτοντας 1.200 ευρώ ετησίως από το 2027 έως το 2044, θα δει στο τέλος των 18 ετών του παιδιού να έχουν συγκεντρωθεί 49.304 ευρώ, εκ των οποίων τα 24.652 ευρώ θα προέρχονται από την κρατική συνεισφορά.
Στέγαση και μεγαλύτερα σπίτια
Στον τομέα της στέγασης, διευρύνονται τα φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κενές κατοικίες προς μακροχρόνια μίσθωση. Για τις τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, το όριο των 120 τετραγωνικών μέτρων προσαυξάνεται κατά 20 τετραγωνικά μέτρα για κάθε εξαρτώμενο παιδί πέραν των δύο. Επιπλέον, προβλέπεται ότι, όπως και σε προηγούμενα στεγαστικά προγράμματα, θα ισχύσουν προνομιακοί όροι ένταξης στο νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» για μέλη πολύτεκνων οικογενειών. Η ρύθμιση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση του πρακτικού προβλήματος των μεγαλύτερων νοικοκυριών που χρειάζονται μεγαλύτερες κατοικίες, οι οποίες συχνά είναι ακριβότερες ή δεν καλύπτονται από τα υφιστάμενα κίνητρα.
Η επόμενη δοκιμασία
Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι εάν οι νέες ρυθμίσεις θα επηρεάσουν τις αποφάσεις των ζευγαριών για τη δημιουργία οικογένειας ή αν θα περιοριστούν στην παροχή στήριξης σε οικογένειες που ήδη έχουν παιδιά. Όπως επεσήμανε η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή, «το δημογραφικό ζήτημα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία, την αγορά εργασίας, την βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Για την ανατροπή του πληθυσμιακού ελλείμματος απαιτούνται τολμηρά επόμενα βήματα και ένα “Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οικογένεια”. Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο είναι σημαντική για την βιωσιμότητα κάθε χώρας και η απόδοση δεν είναι τόσο χρονοβόρα όσο την θεωρούν τα οικονομικά μοντέλα αν γίνουν οι σωστές κινήσεις και σταματήσουμε να θεωρούμε τις οικογενειακές πολιτικές, “πρόνοια” κατά της φτώχειας».
