ΥΠΕΘΟΟ: Ενισχυμένη Προστασία Οφειλετών και Αυστηρότεροι Κανόνες για Servicers – Εξέταση Εκτελεστών Τίτλων

«Οι ισχυρισμοί ότι η πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία καταργεί τη δικαστική προστασία των οφειλετών είναι αβάσιμοι και διαστρεβλώνουν την πραγματική φύση της ρύθμισης», υπογραμμίζουν πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟΟ). Επισημαίνουν δε ότι «παραβλέπονται οι ασφαλιστικές δικλείδες που θεσπίζει ο νόμος, οι επιπρόσθετες επιλογές για την προστασία της κύριας κατοικίας και, κυρίως, το γεγονός ότι η ρύθμιση βασίζεται σε συμφωνίες στις οποίες τα ίδια τα μέρη δίνουν τη συγκατάθεσή τους».

Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι «η πραγματικότητα είναι σαφής: Ο οφειλέτης κερδίζει περισσότερα δικαιώματα ενημέρωσης, περισσότερες ευκαιρίες διακανονισμού και ισχυρότερες δυνατότητες προστασίας. Ταυτόχρονα, οι servicers επιβαρύνονται με αυξημένες υποχρεώσεις διαφάνειας και λογοδοσίας».

Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνουν εκπρόσωποι του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών:

• Οι servicers δεν αποκτούν το δικαίωμα μονομερούς έκδοσης εκτελεστών τίτλων

Η διάταξη αφορά αποκλειστικά τη σύμβαση ρύθμισης οφειλής, ήτοι μια συμφωνία που προκύπτει από κοινού μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη.

Δεν μετατρέπει αυτόματα την αρχική δανειακή σύμβαση σε εκτελεστό τίτλο. Δεν παρέχει στους servicers γενική εξουσία αναγκαστικής εκτέλεσης χωρίς την προηγούμενη συμφωνία ρύθμισης.

Η συναίνεση του οφειλέτη αποτελεί το θεμελιώδες σημείο εκκίνησης της διαδικασίας. Η νέα διάταξη στοχεύει στην αποφυγή μιας επιπρόσθετης γραφειοκρατικής διαδικασίας για την απόκτηση εκτελεστού τίτλου, όταν τα μέρη έχουν ήδη καταλήξει σε συμφωνία για τη διευθέτηση της οφειλής.

• Η πρόσβαση στη Δικαιοσύνη παραμένει εγγυημένη

Ο ισχυρισμός περί κατάργησης της δικαστικής προστασίας συγχέει δύο διακριτά ζητήματα: την απόκτηση ενός εκτελεστού τίτλου και τη δυνατότητα δικαστικού ελέγχου της υλοποίησης της εκτέλεσης.

Ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, στο άρθρο 933, προβλέπει τη δυνατότητα άσκησης ανακοπής κατά της εκτέλεσης. Μέσω αυτής, ο οφειλέτης έχει τη δυνατότητα να προβάλει αντιρρήσεις τόσο ως προς την εγκυρότητα του εκτελεστού τίτλου όσο και ως προς την ορθότητα της διαδικασίας εκτέλεσης και την ίδια την απαίτηση.

Κατά συνέπεια, είναι ανακριβές να υποστηρίζεται ότι ο οφειλέτης στερείται του δικαιώματος δικαστικής προστασίας. Η δικαστική προστασία δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην προγενέστερη έκδοση διαταγής πληρωμής.

Επίσης, ο πιστωτής δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωση να τεκμηριώνει την απαίτησή του και να αποδεικνύει την τήρηση των συμφωνημένων όρων.

• Για πρώτη φορά, ενισχύεται ουσιαστικά ο έλεγχος επί της οφειλής

Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δανειολήπτες είναι η δυσκολία πρόσβασης στα αναλυτικά στοιχεία της οφειλής τους.

Με τις νέες ρυθμίσεις, ο οφειλέτης αποκτά δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης στα έγγραφα που σχετίζονται με την οφειλή, στο ιστορικό των πληρωμών του και στις αναλυτικές χρεώσεις.

Αυτό του επιτρέπει να γνωρίζει με ακρίβεια τι οφείλει, πώς έχει διαμορφωθεί το υπόλοιπο και ποιες καταβολές έχουν ληφθεί υπόψη.

«Δεν μπορεί να υπάρξει δίκαιος διακανονισμός χωρίς πλήρη επίγνωση της οφειλής. Και αυτή ακριβώς τη διαφάνεια ενισχύει το νομοσχέδιο», τονίζουν οι ίδιες πηγές.

• Περισσότερες ευκαιρίες διακανονισμού, ακόμη και για όσους έχουν αποτύχει στο παρελθόν

Η νομοθετική πρωτοβουλία διευρύνει τις δυνατότητες του οφειλέτη να επιδιώξει μια βιώσιμη λύση.

Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, μπορεί να επιδιώξει συνολική αναδιάρθρωση των υποχρεώσεών του. Σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας, προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής στη νέα διαδικασία διμερούς διακανονισμού.

Επιπλέον, και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, βάσει της μεταβατικής διάταξης, παρέχεται μια νέα ευκαιρία και σε οφειλέτες που έχουν ήδη εξαντλήσει προηγούμενες προσπάθειες διακανονισμού.

Η Πολιτεία, επομένως, δημιουργεί περισσότερες οδούς για την επίτευξη συμφωνίας και την αποφυγή της αναγκαστικής εκτέλεσης, όπως αναφέρουν εκπρόσωποι του υπουργείου.

• Επιπρόσθετη προστασία της κύριας κατοικίας

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας, μέσω μιας ρύθμισης που συνδέει το καταβλητέο ποσό με την αξία της, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και με τη ρευστοποίηση τυχόν δευτερευόντων ακινήτων.

Για τους ευάλωτους οφειλέτες που αδυνατούν να καταβάλουν ακόμη και αυτό το ελάχιστο ποσό, προβλέπεται η ειδική διαδρομή του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων.

Μέχρι την πλήρη ενεργοποίηση του Φορέα, το ενδιάμεσο πρόγραμμα προσφέρει στους δικαιούχους αναστολή των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης και κρατική επιδότηση, σύμφωνα με τις καθορισμένες προϋποθέσεις.

Η προστασία της κατοικίας αποκτά πλέον περισσότερα εργαλεία, προσαρμοσμένα στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών.

• Η καθυστέρηση συνεπάγεται κόστος και για τον ίδιο τον οφειλέτη

Η άποψη ότι κάθε πρόσθετο διαδικαστικό στάδιο προσφέρει αυτομάτως μεγαλύτερη προστασία αγνοεί μια κρίσιμη πραγματικότητα: οι παρατεταμένες διαδικασίες μπορούν να επιβαρύνουν την οφειλή με πρόσθετους τόκους και έξοδα.

Όταν υπάρχει ήδη συμφωνία διακανονισμού, η επανάληψη διαδικασιών χωρίς ουσιαστική πρόσθετη προστασία μπορεί τελικά να λειτουργήσει εις βάρος του ίδιου του δανειολήπτη.

Η ασφάλεια δικαίου και η αποτελεσματικότητα μπορούν και πρέπει να συνυπάρχουν, τονίζουν οι ίδιες πηγές. Η επιτάχυνση των διαδικασιών οφείλει να συνοδεύεται από ουσιαστικές εγγυήσεις, πλήρη διαφάνεια και τη δυνατότητα δικαστικού ελέγχου.

Το πραγματικό διακύβευμα

Σύμφωνα με εκπροσώπους του οικονομικού επιτελείου, «η δημόσια συζήτηση πρέπει να διεξάγεται με βάση τις πραγματικές προβλέψεις του νομοσχεδίου και όχι μέσω της πρόκλησης ανησυχίας στους δανειολήπτες. Η κυβέρνηση προωθεί ένα πλαίσιο που συνδυάζει αυξημένες δυνατότητες διακανονισμού, αυστηρότερες υποχρεώσεις για τους διαχειριστές απαιτήσεων, προστασία της κύριας κατοικίας και βελτιωμένες διαδικασίες.

Η προστασία του οφειλέτη αξιολογείται με βάση τα πραγματικά δικαιώματα που διαθέτει, τις λύσεις στις οποίες έχει πρόσβαση και τις εγγυήσεις που μπορεί να ενεργοποιήσει. Αυτός είναι ο κεντρικός στόχος της παρέμβασης: να μπορεί ο πολίτης να γνωρίζει με σαφήνεια την οφειλή του, να διεκδικεί έναν βιώσιμο διακανονισμό, να προστατεύει την κατοικία του και να ασκεί τα νόμιμα δικαιώματά του».