Σφορή Αντίδραση: Το Θρησκευτικό Κόμμα JUT Αποσύρει την Υποστήριξή του από τον Νετανιάχου, Ανοίγοντας τον Δρόμο για τον Άιζενκοτ

Το κόμμα Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τοράχ (JUT), εκπρόσωπος των υπερορθοδόξων (χαρεντίμ) ασκενάζι, το οποίο ήταν μέλος του απερχόμενου κυβερνητικού συνασπισμού, ανακοίνωσε σήμερα την άρνησή του να στηρίξει τον απερχόμενο πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ως εντολοδόχο πρωθυπουργό. Αυτή η εξέλιξη αποτελεί σημαντική αποδοκιμασία και ενισχύει τις πιθανότητες του ηγέτη της ισραηλινής αντιπολίτευσης, Γκάντι Άιζενκοτ.

Αυτή την εβδομάδα, ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των πολιτικών παρατάξεων της χώρας, με στόχο τον ορισμό του προσώπου που θα αναλάβει τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης.

Σήμερα το πρωί, ο πρόεδρος Χέρτσογκ είχε συνάντηση με αντιπροσωπεία του κόμματος Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τοράχ, το οποίο όχι μόνο συμμετείχε στον προηγούμενο κυβερνητικό συνασπισμό, αλλά είχε στηρίξει και την πρώτη κυβέρνηση του Νετανιάχου το 1996.

Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το JUT είχε προτείνει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για την πρωθυπουργία μετά τις εκλογές του 2022, «η παράταξη Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τοράχ δεν πρότεινε κανέναν βουλευτή για τον σχηματισμό κυβέρνησης» αυτήν τη φορά, όπως ανακοίνωσε η ισραηλινή προεδρία μετά τις συνομιλίες.

Το JUT, με εκλογική βάση που αποτελείται κυρίως από Εβραίους ασκενάζι (προερχόμενους από την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη), συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα υπερορθόδοξα κόμματα, μαζί με το κόμμα Shass, το οποίο εκπροσωπεί τους σεφαραδίτες Εβραίους της Βόρειας Αφρικής και των αραβικών χωρών.

Και οι δύο παρατάξεις εκφράζουν έντονη αντίθεση στην επιβολή της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας στους σπουδαστές θρησκευτικών σχολών, ένα ζήτημα που έχει δημιουργήσει σημαντική πόλωση στην ισραηλινή κοινωνία.

Ο Νετανιάχου είχε υποστηρίξει τις προσπάθειές τους για την αποφυγή της υποχρεωτικής στράτευσης, αλλά απέτυχε να εξασφαλίσει την ψήφιση νόμου που θα επικύρωνε οριστικά την εξαίρεση των υπερορθοδόξων. Αυτή η αποτυχία προκάλεσε δυσαρέσκεια στα θρησκευτικά κόμματα.

Η απόφαση του JUT να μην υποστηρίξει την υποψηφιότητα του Νετανιάχου αυξάνει τις πιθανότητες του Γκάντι Άιζενκοτ να ορισθεί εντολοδόχος πρωθυπουργός από τον πρόεδρο του Ισραήλ.

Για την επίτευξη κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στην Κνεσέτ απαιτούνται 61 βουλευτές. Την προηγούμενη εβδομάδα, το στρατόπεδο του Νετανιάχου φαινόταν να εξασφαλίζει 53 έδρες, έναντι 48 για το μπλοκ του Άιζενκοτ.

Με την αποχή του JUT, το οποίο διαθέτει 7 έδρες στην επόμενη Κνεσέτ, η αναμενόμενη υποστήριξη για τον Νετανιάχου ως εντολοδόχο πρωθυπουργό μειώνεται στις 46 έδρες. Αντίθετα, ο Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος έλαβε χθες την υποστήριξη της αραβικής λίστας Raam, εξασφαλίζει πλέον 56 έδρες υποστήριξης.

Από τα κόμματα που θα συναντηθούν σήμερα με τον πρόεδρο Χέρτσογκ, μόνο η Ενωμένη Λίστα, η μεγάλη παράταξη των Αράβων του Ισραήλ, δεν έχει ακόμη ανακοινώσει την προτίμησή της για το πρόσωπο του εντολοδόχου πρωθυπουργού.

Ο πρόεδρος του Ισραήλ έχει τη δυνατότητα να παρατείνει τις διαβουλεύσεις για τον ορισμό εντολοδόχου πρωθυπουργού έως τις 11 Νοεμβρίου.

Περιθώριο Διαπραγματεύσεων με το Shass;

Το υπερορθόδοξο κόμμα Shass, θεωρούμενο ως το «alter ego» του JUT, έχει μια εκλογική βάση που εκτείνεται πέραν των υπερορθοδόξων σεφαραδιτών, περιλαμβάνοντας και λαϊκά στρώματα που κατοικούν στην περιφέρεια των μεγάλων αστικών κέντρων του Ισραήλ. Από το 1984, έχει συμμετάσχει στην πλειονότητα των σχηματισμών κυβερνητικών συνασπισμών, τόσο της δεξιάς όσο και της αριστεράς.

Το Shass υπήρξε ένας από τους μεγάλους χαμένους των πρόσφατων εκλογών, καθώς έχασε σημαντικό ποσοστό της εκλογικής του δύναμης (37% της ψήφου των λαϊκών στρωμάτων και 22% των ψήφων της θρησκευτικής του βάσης, σύμφωνα με ανάλυση εκλογικών χαρτών). Η κοινοβουλευτική του εκπροσώπηση μειώθηκε από 11 έδρες στην απερχόμενη Κνεσέτ σε 6 έδρες στη νέα βουλή.

Σύμφωνα με τον Gilad Malach, ερευνητή του Κέντρου για τη Δημοκρατία και ειδικό στα υπερορθόδοξα θέματα του Ισραήλ, το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας αποδείχθηκε «δίκοπο μαχαίρι» για το Shass, το οποίο αντιτάχθηκε σθεναρά στην υποχρεωτική στράτευση των υπερορθοδόξων.

Από τη μία πλευρά, η αποτυχία του να εξασφαλίσει την οριστική εξαίρεση των υπερορθοδόξων από τη στρατιωτική θητεία προκάλεσε δυσαρέσκεια στην θρησκευτική εκλογική του βάση. Ταυτόχρονα, η εστίαση αποκλειστικά στο θέμα της στράτευσης δυσαρέστησε τους σεφαραδίτες Εβραίους των χαμηλότερων κοινωνικών τάξεων, οι οποίοι υπηρετούν συστηματικά και άνισα στον ισραηλινό στρατό και αισθάνθηκαν ότι το Shass παραμέλησε τα δικά τους προβλήματα.

Μετά την αποτυχία έγκρισης του νόμου για την εξαίρεση από τη στρατιωτική θητεία, το Shass αποχώρησε από τον κυβερνητικό συνασπισμό, αλλά παρέμεινε στο μπλοκ του Νετανιάχου για τις εκλογές του Οκτωβρίου.

Σε αυτή την κρίσιμη περίοδο, καθώς ο πρόεδρος του Ισραήλ ηγείται των διαβουλεύσεων για τον ορισμό του εντολοδόχου πρωθυπουργού, το Shass θα μπορούσε να παίξει καθοριστικό ρόλο, ενδεχομένως αλλάζοντας στρατόπεδο από αυτό του Νετανιάχου στο «στρατόπεδο της αλλαγής».

Ο πρώην βουλευτής του Shass, Γιόσι Ταϊέμπ, ο οποίος έχει υπηρετήσει στον ισραηλινό στρατό, δηλώνει στο AFP ότι οι ραβίνοι που ηγούνται του κόμματος είναι πλέον έτοιμοι να δεχθούν τη στρατιωτική θητεία για τους νέους του κόμματος, με εξαίρεση εκείνους που αφιερώνουν πλήρες ωράριο στις σπουδές της Τοράχ στις ταλμουδικές σχολές. Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει ένα παράθυρο διαπραγματεύσεων με τον Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος είναι θετικός στην ιδέα της κοινωνικής θητείας για τους υπερορθόδοξους.

Ενώ ο Gilad Malach θεωρεί τις πιθανότητες ελάχιστες, άλλοι πολιτικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι ένας συμβιβασμός είναι εφικτός, εάν ο Γκάντι Άιζενκοτ επιλεγεί για να σχηματίσει κυβέρνηση.

Προς το παρόν, το Shass δηλώνει ότι θα υποστηρίξει οποιαδήποτε υποψηφιότητα του Μπενιαμίν Νετανιάχου.