ΣΕΒ: Στοχευμένες Προτάσεις για την Αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ, με Εστίαση στην Ανταγωνιστικότητα και την Απανθρακοποίηση

«Η ταχύτητα της απανθρακοποίησης της βιομηχανίας οφείλει να είναι σύμφωνη με τις πραγματικές δυνατότητες επένδυσης σε πράσινες τεχνολογίες. Σε αντίθετη περίπτωση, η επίτευξη των κλιματικών στόχων μπορεί να οδηγήσει στην αποβιομηχάνιση της Ευρώπης. Για να αποφευχθεί ένα τέτοιο σενάριο, είναι απαραίτητο ένα πολιτικό πλαίσιο που όχι μόνο θα παρέχει ουσιαστικά κίνητρα στις επιχειρήσεις για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες, αλλά και θα τους επιτρέπει να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους έναντι παραγωγών από τρίτες χώρες».

Αυτή είναι η κεντρική θέση του ΣΕΒ, όπως εκφράζεται σε πρόσφατη ανακοίνωσή του σχετικά με την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ, κατόπιν πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ενώ η πρόταση της Επιτροπής κρίνεται ως βελτίωση του υφιστάμενου πλαισίου, ο ΣΕΒ επισημαίνει ότι δεν προσφέρει επαρκείς απαντήσεις στις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η ευρωπαϊκή και η ελληνική βιομηχανία. Οι προτάσεις του Συνδέσμου εστιάζουν στα εξής σημεία:

• Την ανάγκη για πιο δραστική μείωση του Γραμμικού Συντελεστή Μείωσης (LRF), ο οποίος καθορίζει τον ετήσιο ρυθμό μείωσης του ανώτατου ορίου των δικαιωμάτων εκπομπών. Αυτό κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό για το πρώτο μισό της περιόδου 2031-2040, κατά την οποία οι επιχειρήσεις που εντάσσονται στο Σύστημα θα κληθούν να λάβουν κρίσιμες επενδυτικές αποφάσεις. Παρόλο που η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει μείωση του LRF από 4,4% την τριετία 2028-2030 σε 3,7% την περίοδο 2031-2035 και στη συνέχεια σε 1,7% την περίοδο 2036-2040, ο ΣΕΒ θεωρεί ότι η μείωση θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερη στα αρχικά αυτά έτη.
• Την ανάγκη για ενισχυμένη προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής, ειδικά κατά τη μεταβατική περίοδο 2031-2035, μέχρι να αποδειχθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητα του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) στην αποτροπή του κινδύνου διαρροής άνθρακα – δηλαδή, της μεταφοράς παραγωγής σε χώρες με λιγότερο αυστηρούς κλιματικούς κανόνες.
• Τη διατήρηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών CO2 για την ποσότητα που εξάγεται, σύμφωνα με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, με στόχο την προστασία της ανταγωνιστικότητας των εξαγωγών. Καθώς τα δωρεάν δικαιώματα σταδιακά καταργούνται για προϊόντα όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, το αλουμίνιο και τα λιπάσματα, και αντικαθίστανται από ένα τέλος άνθρακα στις εισαγωγές μέσω του CBAM, οι ευρωπαίοι εξαγωγείς θα επιβαρύνονται με αυξανόμενο κόστος άνθρακα, ενώ οι ανταγωνιστές τους δεν θα αντιμετωπίζουν αντίστοιχο κόστος εκπομπών.
• Την απόσυρση της πρότασης για σύνδεση της δωρεάν κατανομής με πρόσθετες επενδυτικές υποχρεώσεις. Αυτή η προϋπόθεση θεωρείται ασύμβατη με τον σκοπό των δωρεάν δικαιωμάτων, ο οποίος είναι η προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής από ανταγωνιστές που δεν επιβαρύνονται με κόστος εκπομπών. Πρακτικά, η βιομηχανία θα υποχρεούται να πραγματοποιεί επενδύσεις ακόμη και αν δεν υπάρχουν οι οικονομικές και τεχνολογικές προϋποθέσεις για να είναι αυτές πραγματικά συμφέρουσες.

Επιπλέον, ο ΣΕΒ υπογραμμίζει την κρίσιμη σημασία της διαβούλευσης για το προτεινόμενο πλαίσιο εφαρμογής του ETS στις θαλάσσιες μεταφορές για την Ελλάδα. Η γεωγραφική θέση της χώρας, η εξάρτησή της από τις θαλάσσιες και οδικές μεταφορές, καθώς και οι ελλείψεις σε κρίσιμες υποδομές διασύνδεσης, απαιτούν εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Σε αντίθετη περίπτωση, υπάρχει ο κίνδυνος δυσανάλογης επιβάρυνσης για τη μεταφορά αγαθών, τον εφοδιασμό και την ενέργεια.