Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ): Προθεσμία για αγωγές συνταξιούχων Δημοσίου και ένστολων έως 31/12

Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η τελευταία περικοπή στις συντάξεις που επιβλήθηκε το 2010, αφορά κάθε συνταξιούχο με μεικτή κύρια σύνταξη άνω των 1.468 €. Για τους συνταξιούχους του Δημοσίου, πολιτικούς και ένστολους, η σχετική κράτηση προβλέπεται στο άρθρο 11 του ν. 3865/2010. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, σε προηγούμενες αποφάσεις του, είχε κρίνει ότι η ΕΑΣ, από 1.1.2019, είναι κατ’ αρχήν συνταγματική, καθώς τα έσοδά της κατευθύνονται στο Αποθεματικό Εθνικής Σύνταξης (ΑΚΑΓΕ). Ωστόσο, μια επερχόμενη απόφαση αναμένεται να κρίνει κάτι διαφορετικό: τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται. Η απόφαση αναμένεται στις αρχές του 2027, και η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου της Επικράτειας είναι θετική ως προς τη διεκδίκηση.

Πώς υπολογίζεται σήμερα η ΕΑΣ

Τα όρια της ΕΑΣ αναπροσαρμόζονται ετησίως. Για το 2026, η κλίμακα για τις κύριες συντάξεις έχει ως εξής:

<!– /118338042/Enikonomia.gr300×250Inline1 –>

Το κρίσιμο σημείο της αμφισβήτησης πλέον είναι ότι η περικοπή δεν εφαρμόζεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο, αλλά σε ολόκληρη τη σύνταξη, από το πρώτο ευρώ. Όπως εύστοχα παρατήρησε ο Γενικός Επίτροπος στην εισήγησή του, το αποτέλεσμα είναι μια παράλογη δυσαναλογία στις κρατήσεις.

Τι κρίνεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο

Η υπόθεση ξεκίνησε με αγωγή του πρώην προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 99 του Συντάγματος. Το Ειδικό Δικαστήριο την παρέπεμψε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ως πιλοτική δίκη, δηλαδή μια δίκη της οποίας η απόφαση θα επηρεάσει χιλιάδες παρόμοιες υποθέσεις (περίπου 450.000 συνταξιούχους). Κατά την εκδίκαση, ο Γενικός Επίτροπος Επικρατείας, δηλαδή ο ανεξάρτητος δικαστικός λειτουργός που εκφράζει γνώμη για τη νομιμότητα, εισηγήθηκε ότι η αρχιτεκτονική του υπολογισμού είναι αντισυνταγματική, επικαλούμενος την ισότητα στα δημόσια βάρη και την αρχή της αναλογικότητας (άρθρα 4 και 25 Σ), προτείνοντας η ΕΑΣ να υπολογίζεται κλιμακωτά, όπως ο φόρος εισοδήματος.

Εξίσου σημαντικό, ωστόσο, για τους συνταξιούχους ήταν το γεγονός ότι η πρόταση περιλαμβάνει εισήγηση ώστε η απόφαση να ισχύσει αναδρομικά μόνο για όσους έχουν ήδη προσφύγει στη δικαιοσύνη. Η εισήγηση δεν είναι δεσμευτική, αλλά υποδεικνύει την πιθανή κατεύθυνση της απόφασης και ποιοι μπορούν να διεκδικήσουν αναδρομικά.

<!– /118338042/Enikonomia.gr300×250Inline2 –>

Τα ποσά που μπορούν να διεκδικηθούν

Παράδειγμα 1. Απόστρατος αξιωματικός με σύνταξη 3.000 €. Σήμερα, η σύνταξή του εμπίπτει στο κλιμάκιο του 10%, με κράτηση 300 € μηνιαίως. Με κλιμακωτό υπολογισμό, το πρώτο τμήμα έως 1.468,01 € θα ήταν αφορολόγητο, το επόμενο θα επιβαρυνόταν με 3%, το μεθεπόμενο με 6% κ.ο.κ. Η κράτηση θα ανερχόταν περίπου σε 106 €. Η διαφορά των περίπου 194 € μηνιαίως αντιστοιχεί σε σχεδόν 7.000 € για την τριετία.

Παραδείγματα ανά κατηγορία συνταξιούχου

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μηνιαία διαφορά είναι ίδια για όλους όσοι βρίσκονται στο ίδιο κλιμάκιο. Ο διοικητικός υπάλληλος με 1.550 € και ο εκπαιδευτικός με 1.750 € «χάνουν» και οι δύο 44,04 € μηνιαίως. Ο υπαξιωματικός με 1.800 € και ο μηχανικός με 1.900 € χάνουν και οι δύο 97,52 €. Αυτό δείχνει ότι η υπερβάλλουσα επιβάρυνση δεν οφείλεται στο ύψος της σύνταξης, αλλά μόνο στο κλιμάκιο στο οποίο ανήκει.

Τι συμβαίνει στην άθροιση κύριων συντάξεων

Η ΕΑΣ δεν υπολογίζεται χωριστά για κάθε σύνταξη. Όταν κάποιος λαμβάνει περισσότερες κύριες συντάξεις, για παράδειγμα τη δική του σύνταξη και σύνταξη χηρείας, τα ποσά αθροίζονται. Η κράτηση υπολογίζεται στο σύνολο και στη συνέχεια επιμερίζεται αναλογικά σε κάθε σύνταξη. Έτσι, δύο συντάξεις που μεμονωμένα δεν υπόκεινται σε κράτηση, μαζί μπορεί να οδηγήσουν τον δικαιούχο σε υψηλότερο κλιμάκιο.

Στο πρώτο παράδειγμα, καμία από τις δύο συντάξεις δεν θα πλήρωνε ΕΑΣ αν ήταν μεμονωμένη, καθώς και οι δύο είναι κάτω από 1.468,01 €. Λόγω της άθροισης, όμως, πληρώνονται 154 € μηνιαίως, με συντελεστή 7% επί του συνόλου των 2.200 €.

Στο δεύτερο παράδειγμα, η μία σύνταξη μόνη της θα πλήρωνε 51 € (3%). Μαζί με τη σύνταξη χηρείας, η κράτηση φτάνει τα 234 € (9% επί του συνόλου).

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αδικία του τρέχοντος τρόπου υπολογισμού γίνεται πιο εμφανής, καθώς η άθροιση και ο συντελεστής «επί του συνόλου» λειτουργούν συνδυαστικά.

Παραγραφή: Γιατί η 31η Δεκεμβρίου 2026 είναι κρίσιμη

Η παραγραφή είναι ο χρονικός ορίζοντας μετά τον οποίο μια απαίτηση δεν μπορεί πλέον να διεκδικηθεί δικαστικά, ακόμη και αν είναι βάσιμη. Για τους συνταξιούχους του Δημοσίου, οι απαιτήσεις για καθυστερούμενες συντάξεις παραγράφονται εντός δύο ετών. Η παραγραφή δεν αρχίζει από τον μήνα της κράτησης, αλλά από το τέλος του οικονομικού έτους στο οποίο γεννήθηκε η απαίτηση. Η άσκηση αγωγής διακόπτει την παραγραφή, καθιστώντας σημαντικό για όσους επιθυμούν να διεκδικήσουν αναδρομικά να το πράξουν έως τις 31/12/2026, ώστε να μη χαθεί το 2024 ως έτος αναδρομικών.

Στην πράξη:

Ποιοι πρέπει να ασκήσουν αγωγή

Αν ασκήσω αγωγή, θα δικαιωθώ αυτόματα;

Αυτή τη στιγμή, θετική είναι μόνο η εισήγηση. Η Ολομέλεια μπορεί να απορρίψει την αγωγή ή να αποδεχθεί την αλλαγή μόνο για το μέλλον. Ωστόσο, η διαφορά στα αναδρομικά είναι σημαντική, κάτι που προσδίδει ιδιαίτερα θετικό πρόσημο στην τελική στάθμιση. Επιπλέον, το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι σχετικά ταχύ στην έκδοση αποφάσεων αυτού του τύπου.

Για όσους είναι συνταξιούχοι του Δημοσίου ή ένστολοι και καταβάλλουν σήμερα ΕΑΣ, ιδίως με σύνταξη άνω των 2.000 € ή με άθροιση δικής τους σύνταξης και σύνταξης χηρείας, η άσκηση αγωγής στο Ελεγκτικό Συνέδριο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 αποτελεί συμφέρουσα επιλογή. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζουν δύο πράγματα:

• Διεκδικούν τα έτη 2024–2026 πριν παραγραφεί το 2024.
• Εντάσσονται στην κατηγορία που, σύμφωνα με την εισήγηση του Επιτρόπου, είναι η μόνη που θα λάβει αναδρομικά.

*Γράφει για το enikos.gr ο Διονύσης Ρίζος, Δικηγόρος Αθηνών