Cyberstalking: Το Ψηφιακό Κυνήγι Που Μετατρέπει την Καθημερινότητα σε Φόβο – Συμμετοχή Ανηλίκων σε Θέσεις Θύματος και Δράστη

Το cyberstalking, ένα αδίκημα που απέκτησε την ειδική ποινική του πρόβλεψη στην ελληνική νομοθεσία μόλις το 2025, έχει τη δύναμη να μετατρέψει την καθημερινότητα του θύματος σε μια διαρκή κατάσταση φόβου και ανασφάλειας. Τα πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας αποκαλύπτουν την έκταση του φαινομένου.
Επίμονα μηνύματα, δημιουργία ψεύτικων προφίλ, ανελέητη παρακολούθηση της διαδικτυακής δραστηριότητας και των μετακινήσεων, απειλές και παρεμβάσεις στην προσωπική ζωή, συνθέτουν τις πολλαπλές εκφάνσεις της παρενοχλητικής κυβερνοπαρακολούθησης.
Κατά μέσο όρο, περισσότερες από τρεις υποθέσεις επίμονης διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης κατέγραφαν οι αστυνομικές υπηρεσίες της χώρας μηνιαίως κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026. Συγκεκριμένα, από τον Ιανουάριο έως και τον Σεπτέμβριο, ο αριθμός των καταγεγραμμένων υποθέσεων έφτασε τις 32, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Το 2025, είχαν καταγραφεί συνολικά 39 υποθέσεις. Από αυτές, οι 14 αντιμετωπίστηκαν από τη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος (ΔΙ.ΔΙ.Κ.) του Αρχηγείου της ΕΛ.ΑΣ., ενώ οι υπόλοιπες 25 εντάχθηκαν στις αρμοδιότητες των αστυνομικών διευθύνσεων. Όσον αφορά τα στατιστικά στοιχεία του 2025 από τις αστυνομικές διευθύνσεις, από τα 25 θύματα, τα 22 ήταν γυναίκες και μόλις τρεις άνδρες. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι 10 από τα θύματα ήταν ανήλικοι, ενώ ανήλικοι ήταν και 10 από τους καταγεγραμμένους δράστες. Ως προς το φύλο των δραστών, 22 ήταν άνδρες και τρεις γυναίκες.
Σύμφωνα με την Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, το cyberstalking δεν περιορίζεται σε ένα μεμονωμένο μήνυμα ή περιστατικό. Συνήθως εκδηλώνεται μέσω επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών που επηρεάζουν βαθιά την καθημερινότητα, την προσωπική ζωή και το αίσθημα ασφάλειας του θύματος. Για την αξιολόγηση κάθε υπόθεσης, λαμβάνονται υπόψη η συχνότητα, η διάρκεια και η ένταση των ενεργειών, η μεταξύ τους συνάφεια και το συνολικό πλαίσιο στο οποίο λαμβάνουν χώρα.
Μια από τις πλέον συνηθισμένες μορφές είναι η επίμονη και ανεπιθύμητη επικοινωνία μέσω μηνυμάτων, τηλεφωνικών κλήσεων ή σχολίων, ακόμη και όταν το θύμα έχει σαφώς δηλώσει την άρνησή του για οποιαδήποτε περαιτέρω επαφή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, όπως επισημαίνει η υπηρεσία, το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις οι δράστες παραμένουν άγνωστοι για τα θύματα, με την επικοινωνία να διεξάγεται μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Το θύμα μπορεί να γνωρίζει μόνο ένα διαδικτυακό προφίλ, του οποίου τα στοιχεία, όπως όνομα και φωτογραφία, δεν αντιστοιχούν απαραίτητα στην πραγματική ταυτότητα του θύτη. Μέσω της δημιουργίας νέων ή πολλαπλών λογαριασμών, ο δράστης μπορεί να παρακάμψει τους αποκλεισμούς που έχει θέσει το θύμα, να συνεχίσει την παρενόχληση ή να προσεγγίσει φίλους και συγγενείς του με σκοπό την άντληση πληροφοριών.
Μια άλλη μορφή είναι η συστηματική παρακολούθηση των αναρτήσεων, των επαφών και της γενικότερης διαδικτυακής δραστηριότητας του θύματος. Πληροφορίες που δημοσιεύονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή δεδομένα τοποθεσίας μπορούν να αξιοποιηθούν για τον εντοπισμό των συνηθειών, των κοινωνικών σχέσεων και των μετακινήσεων του θύματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παρακολούθηση επεκτείνεται και εκτός διαδικτύου, με ανεπιθύμητες εμφανίσεις ή παρεμβάσεις στην καθημερινή ζωή.
Γιατί τα θύματα καθυστερούν να ζητήσουν βοήθεια
Η διαδικτυακή παρενόχληση μπορεί να ξεκινήσει με μηνύματα που φαινομενικά εκδηλώνουν ενδιαφέρον. Ωστόσο, όταν η επικοινωνία γίνεται επίμονη και τα μηνύματα αποκαλύπτουν γνώση λεπτομερειών για την προσωπική ζωή ή τις δραστηριότητες του αποδέκτη, η αίσθηση ότι παρακολουθείται μπορεί να προκαλέσει έντονο άγχος και φόβο, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ψυχολόγος Αννίτα Λουδάρου.
«Οι περισσότεροι θα αναζητήσουν βοήθεια όταν η συμπεριφορά έχει παγιωθεί, αποκτήσει ένταση και επαναλαμβάνεται συχνά. Μέχρι τότε, όμως, το θύμα έχει ήδη εξαντληθεί», σημειώνει. «Η ντροπή, η ενοχή, η αίσθηση αποτυχίας ωθούν κάποιους ανθρώπους να εγκλωβιστούν στα συναισθήματά τους, αποφεύγοντας να τα μοιραστούν με άλλους».
Μετά από έναν χωρισμό, η διαδικτυακή παρακολούθηση μπορεί να εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ελέγχου, επισημαίνει η κ. Λουδάρου.
Μεταξύ των συμπεριφορών που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, η ειδικός αναφέρει τις «απροειδοποίητες, συστηματικές και επίμονες επισκέψεις με διάφορες προφάσεις» και τον «έλεγχο των κοινωνικών και επαγγελματικών συναναστροφών». Ακόμη και ζητήματα που αφορούν κλειδιά, κατοικίδια ή αντικείμενα που ήταν κοινά κατά τη διάρκεια της σχέσης, μπορούν, όπως εξηγεί, να χρησιμοποιηθούν ως «προφάσεις για την απρόσκλητη εισβολή στη ζωή του άλλου».
Οι συνέπειες είναι αισθητές στον ύπνο, στην εργασία και στις προσωπικές σχέσεις. «Το άτομο που υφίσταται αυτού του είδους την κακοποίηση βιώνει εξάντληση, φόβο που οδηγεί σε άγχος, ευερεθιστότητα, αϋπνία», αναφέρει η ψυχολόγος. «Νιώθει διαρκώς την ανάγκη να είναι σε επαγρύπνηση και να προσέχει».
Στον φόβο μπορεί να προστεθεί η ενοχή, όταν το άτομο αναρωτιέται αν κάποια δική του συμπεριφορά προκάλεσε την κατάσταση που βιώνει. Στην ερώτηση τι μπορεί να κάνει κάποιος που βρίσκεται σε αυτή τη θέση, η κ. Λουδάρου απαντά: «Να δώσει όσο το δυνατόν νωρίτερα σημασία στα γεγονότα και να μιλήσει εγκαίρως σε όσους εμπιστεύεται». Η ίδια τονίζει τη ζωτική σημασία της υποστήριξης από ανθρώπους με τους οποίους το θύμα μπορεί να μοιραστεί τις εμπειρίες του.
Η σημασία των ψηφιακών στοιχείων
Η Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος συνιστά σε όσους υφίστανται επίμονη διαδικτυακή παρενόχληση να διατηρούν αρχείο με τα μηνύματα, τα στιγμιότυπα οθόνης, τους συνδέσμους των προφίλ και τις ημερομηνίες των περιστατικών, και να απευθύνονται άμεσα στις αρμόδιες αρχές.
Η διερεύνηση των υποθέσεων περιλαμβάνει την αξιολόγηση των περιστατικών, τη συλλογή και αξιοποίηση ψηφιακών αποδεικτικών στοιχείων, την ανάλυση ηλεκτρονικών ιχνών και, όπου είναι εφικτό, την ταυτοποίηση των εμπλεκομένων σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Η Διεύθυνση συνεργάζεται, όταν απαιτείται, με τις αρμόδιες εισαγγελικές και δικαστικές αρχές, άλλες υπηρεσίες και διαδικτυακές πλατφόρμες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπηρεσίας για την περίοδο 2024–2026, καταγράφηκε μία σύλληψη στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας για το αδίκημα της απειλής, βάσει του άρθρου 333 παρ. 1α του Ποινικού Κώδικα, ενώ έχουν ταυτοποιηθεί τρεις ημεδαποί δράστες. Η Διεύθυνση διευκρινίζει ότι τα δικά της στατιστικά στοιχεία αφορούν αποκλειστικά τις υποθέσεις που χειρίστηκε και δεν αντικατοπτρίζουν το σύνολο των υποθέσεων που διερευνώνται από τις αρμόδιες αστυνομικές και δικαστικές αρχές της χώρας.


