«Εν Αρχή ην ο Λόγος»: Η Ελένη Πολυχρονάτου Μεταμορφώνει τη Σκέψη σε Εικόνα στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά

Η εικαστικός και διδάκτορας Ιστορίας και Θεωρίας της Τέχνης της ΑΣΚΤ, Ελένη Πολυχρονάτου, παρουσιάζει τον εικαστικό και στοχαστικό της λόγο στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά από τις 16 Νοεμβρίου 2026. Η έκθεση περιλαμβάνει έργα της τελευταίας διετίας, αλλά και παλαιότερες δημιουργίες της.
Πάνω από 100 έργα, κατανεμημένα σε πίνακες, σχέδια και εικαστικά σημειωματάρια, φιλοτεχνημένα με ακρυλικά, ακουαρέλλες ή μελάνια πάνω σε χαρτί, θα ξεδιπλώσουν μπροστά στον επισκέπτη την εικαστική πορεία της καλλιτέχνιδας, αποτυπώνοντας τη μεταμόρφωση του Λόγου σε εικόνα.
Η δημιουργός θα είναι παρούσα καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης στη Δημοτική Πινακοθήκη, προσκαλώντας τους επισκέπτες σε ανοιχτή συζήτηση.
«Όλα έχουν ένα κρυφό νόημα στον Κόσμο ετούτον συλλογίστηκα. Όλα, Άνθρωποι, λουλούδια, δέντρα, άστρα, είναι ιερογλυφικά και χαρά σ’ εκείνον που αρχίζει να τα συλλαβίζει και να μαντεύει τι λένε… Τη στιγμή που τα βλέπεις δεν καταλαβαίνεις. Θαρρείς πως είναι Άνθρωποι, λουλούδια, δέντρα, άστρα. Μονάχα ύστερα από χρόνια πολύ αργά μπαίνεις στο νόημα».
[Νίκος Καζαντζάκης, “Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά”].
Ο Λόγος Μεταμορφώνεται σε Εικόνα
Όπως η ίδια η εικαστικός εξηγεί, ο τίτλος «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» συμπυκνώνει την αρχική σκέψη, την έμπνευση και την εσωτερική παρόρμηση που γέννησαν τα έργα της έκθεσης. Ο λόγος, η σκέψη, η ιδέα, άλλοτε φανερά και άλλοτε υπαινικτικά, αποτελούν την αφετηρία της δημιουργίας και σταδιακά μεταμορφώνονται σε εικόνα. Κάθε έργο γίνεται μια οπτική αφήγηση, μια προσπάθεια να αποκτήσει μορφή εκείνο που υπήρξε αρχικά ως λέξη, ιδέα, στοχασμός ή εσωτερική κατανόηση. Η ζωγραφική πράξη έρχεται ως φυσική συνέχεια του προγενέστερου λόγου, όχι απλώς για να τον εικονογραφήσει, αλλά για να του προσφέρει μια νέα ζωή, έναν διαφορετικό τρόπο ύπαρξης και επικοινωνίας. Ο λόγος μεταμορφώνεται σε εικόνα και η εικόνα επιστρέφει ως ένας σιωπηλός, εσωτερικός λόγος.
Πανανθρώπινα και διαχρονικά μοτίβα και σύμβολα συνθέτουν έναν κόσμο οικείο, αλλά ταυτόχρονα ανοιχτό στο απροσδόκητο. Άνθρωποι, λουλούδια, δέντρα, άστρα, ψάρια και πολιτείες αναδύονται από τη ζωγραφική επιφάνεια σαν σελίδες ενός ανοιχτού βιβλίου, που περιμένει να διαβαστεί με τα μάτια, τη σκέψη και την καρδιά. Κάθε μορφή μοιάζει να κρύβει μια ιστορία, κάθε σύμβολο να ψιθυρίζει έναν λόγο, αφήνοντας στον θεατή την ελευθερία να ανακαλύψει το δικό του νόημα.
Η συνάντηση του λόγου με την εικόνα δεν εξαντλείται σε μια συγκεκριμένη ερμηνεία, αλλά παραμένει μια ανοιχτή, βαθιά προσωπική εμπειρία, που ολοκληρώνεται μέσα από το βλέμμα και την ευαισθησία του θεατή. Είναι εκείνη η ξεχωριστή στιγμή όπου το έργο συναντά τον άνθρωπο και ξεκινά ένας σιωπηλός διάλογος, ελεύθερος να ακολουθήσει τις προσωπικές διαδρομές της μνήμης, του συναισθήματος, της φαντασίας ή της γνώσης. Το σημαντικό είναι η τέχνη να ξεκλειδώνει ένα περιβάλλον μέσα μας και να αφήνει χώρο στην ευαισθησία και στη σιωπή, χωρίς να χρειάζεται να δώσει απαντήσεις, αλλά απλώς να μας υπενθυμίζει όσα έχουμε ανάγκη να ξαναβρούμε μέσα μας.
Από την Εικόνα πίσω στην Ψυχή
Του εικαστικού Παναγιώτη Ελευθεράκη
Ο Λόγος, ως αρχή που γεννά και οργανώνει την ύλη, βρίσκεται στον πυρήνα της δημιουργίας και της αρμονίας του Κόσμου. Στην αρχαία ελληνική σκέψη, τα τέσσερα στοιχεία -η γη, το νερό, ο αέρας και η φωτιά- και, στην αρχαία κινεζική παράδοση, τα πέντε στοιχεία -το ξύλο, η φωτιά, η γη, το μέταλλο και το νερό- εκφράζουν, μέσα από διαφορετικές κοσμοθεωρήσεις, την προσπάθεια του ανθρώπου να κατανοήσει τις δυνάμεις που διαμορφώνουν τον κόσμο και επηρεάζουν τη σχέση του με αυτόν.
Μέσα σε αυτή την ευρύτερη αντίληψη, τα έργα της Ελένης Πολυχρονάτου θα μπορούσαν να ιδωθούν σαν μικρά, ζωντανά και φροντιστικά κύτταρα στο σώμα ενός Κόσμου που δοκιμάζεται. Κύτταρα που δεν υπόσχονται να θεραπεύσουν τις πληγές του, αλλά μοιάζουν να του προσφέρουν μια διακριτική δυνατότητα ανακούφισης, μια υπενθύμιση της ισορροπίας, της ευαισθησίας και της αρμονίας που εξακολουθούν να υπάρχουν, ακόμη και μέσα στη φθορά.
Στα έργα της, μέσα από το σχήμα, το χρώμα και τη σύνθεση, αναδύονται ίχνη και ποιότητες αυτών των στοιχείων. Ωστόσο, η ουσία τους δεν βρίσκεται μόνο στην οπτική τους παρουσία ή στην αναγνώριση των συμβόλων τους. Βρίσκεται κυρίως σε εκείνο το λεπτό, σχεδόν ανεπαίσθητο αίσθημα φροντίδας που μοιάζουν να μεταδίδουν. Σαν να προσκαλούν τον θεατή να σταθεί για λίγο, να αφουγκραστεί τον εαυτό του και να ανακαλύψει, πέρα από όσα βλέπει και όσα αισθάνεται.
Λίγα Λόγια για την Καλλιτέχνιδα
Η δρ Ελένη Πολυχρονάτου είναι πτυχιούχος Ζωγραφικής και Γλυπτικής από την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας, όπου αρίστευσε και βραβεύτηκε από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών. Είναι επίσης διδάκτορας του Τμήματος Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της ΑΣΚΤ.
Ως καλλιτέχνιδα, έχει παρουσιάσει το έργο της σε διεθνείς εκθέσεις, σε 14 ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (Ανδόρα και Βέλγιο), καθώς και σε πάνω από εκατό (100) ομαδικές εκθέσεις, εστιάζοντας στη διερεύνηση της σχέσης λόγου και εικόνας. Έχει επίσης συνδέσει την καλλιτεχνική της δημιουργία με τον κοινωνικό προβληματισμό, ως εμπνεύστρια και υπεύθυνη υλοποίησης του πρότζεκτ: «Το Σύμβολο της Αμοιβαιότητας – οι Κρεμάστρες του Δημόσιου Χώρου».
Έχει συμμετάσχει σε επιστημονικά συνέδρια με εισηγήσεις για τη δημόσια, περιβαλλοντική και οικολογική τέχνη, έχει δημοσιεύσει άρθρα σε καλλιτεχνικά και εκπαιδευτικά έντυπα, και έχει διδάξει και στις τρεις βαθμίδες της Εκπαίδευσης.
Η σημαντική της διατριβή με τίτλο «Έργα τέχνης μεγάλης κλίμακας στον αστικό και φυσικό χώρο: από τη δεκαετία του ’60 έως τον 21ο αιώνα», στην οποία εξετάζει την ένταξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας στον δημόσιο χώρο ως κοινωνική ανάγκη, καλύπτει τα καλλιτεχνικά κινήματα του 20ου αιώνα, τη διασύνδεση τέχνης και φύσης, την τέχνη στο δημόσιο χώρο, τους καλλιτέχνες του οικολογικού κινήματος, την επιστροφή σε αρχέτυπες μορφές και συμβολισμούς, τις νέες ερμηνευτικές προσεγγίσεις της ιστορίας, τα έργα τέχνης μεγάλης κλίμακας που δημιουργήθηκαν με σύγχρονη τεχνολογία, καθώς και το θεσμικό πλαίσιο για τη συμμετοχή των καλλιτεχνών σε έργα δημοσίου ενδιαφέροντος. Η μελέτη αυτή, που προτείνεται για διδασκαλία στην ΑΣΚΤ, είναι διαθέσιμη στο: https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/15338. Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα της: http://www.eleni-polichronatou.com.gr/
Πληροφορίες
«Εν Αρχή ην ο Λόγος»
Ο Λόγος ως Γέννηση της Εικόνας
Έκθεση Ζωγραφικής της Ελένης Πολυχρονάτου
Οργάνωση Έκθεσης: Παναγιώτης Ελευθεράκης, εικαστικός
Γραφιστικός σχεδιασμός: Νίκος Κωνσταντόπουλος
Meet the Artist – Η δημιουργός θα παρευρίσκεται καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης στο χώρο της Δημοτικής Πινακοθήκης για συζήτηση με τους επισκέπτες.
ΕΓΚΑΙΝΙΑ: Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026, ώρα 19:30
ΔΙΑΡΚΕΙΑ Έκθεσης: από 16/11 έως 22/11/2026
ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ:
Δευτέρα 16/11: 19:30–23:00
Τρίτη 17/11, Τετάρτη 18/11, Πέμπτη 19/11, Παρασκευή 20/11, Σάββατο 21/11: 10:00–14:00 & 17:00–21:00
Κυριακή 22/11: 10:00-14:00
Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά
Φίλωνος 29, 185 35 Πειραιάς
(πλησίον σταθμού μετρό)
Τηλ: 214 4090 158, 214 4090 159, 214 4090 167
Email: [email protected]


