Στρατηγική Σύμπραξη Ελλάδας-Κύπρου: Εμβάθυνση Συνεργασίας σε Κυπριακό, Ασφάλεια και Καινοτομία

Η 4η Διακυβερνητική Σύνοδος Ελλάδας – Κύπρου, που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου υπό τη συμπροεδρία των Κυριάκου Μητσοτάκη και Νίκου Χριστοδουλίδη, επισφράγισε την περαιτέρω εμβάθυνση της στρατηγικής συμπόρευσης των δύο χωρών. Στο εκτενές κοινό ανακοινωθέν, οι ηγέτες τόνισαν τον ρόλο Ελλάδας και Κύπρου ως πυλώνων σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Εξέφρασαν ικανοποίηση για την κινητικότητα στο Κυπριακό, με στόχο την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο του Κραν Μοντανά. Βασικοί άξονες συνεργασίας τέθηκαν η αξιοποίηση της κυπριακής εμπειρίας για την επικείμενη ελληνική Προεδρία της ΕΕ το 2027, η Τεχνητή Νοημοσύνη και η Πολιτική Προστασία.
Το Κοινό Ανακοινωθέν
«Στις 18 Νοεμβρίου 2026, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, κ. Νίκος Χριστοδουλίδης, και ο Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, συμπροήδρευσαν στη Λευκωσία της 4ης Διακυβερνητικής Συνόδου Κύπρου – Ελλάδας, η οποία διεξήχθη για δεύτερη φορά στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Στη Σύνοδο συμμετείχαν Υπουργοί και Υφυπουργοί των δύο χωρών, οι οποίοι πραγματοποίησαν συναντήσεις εργασίας σε θέματα παιδείας, υγείας, εξωτερικής πολιτικής, πολιτικής προστασίας, δικαιοσύνης και ασφάλειας, στεγαστικής πολιτικής, εργασίας, ψηφιακής πολιτικής, ναυτιλίας, τουρισμού και πολιτισμού.
Οι δύο ηγέτες επανέλαβαν τη σημασία της θεσμοθέτησης των Διακυβερνητικών Συνόδων ως ενός σταθερού μηχανισμού πολιτικού συντονισμού, παρακολούθησης των συμφωνημένων δράσεων και παραγωγής απτών αποτελεσμάτων που βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών. Διαπιστώθηκε ότι η συνεργασία έχει πλέον αποκτήσει σταθερό ετήσιο ρυθμό και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δημόσιων πολιτικών που επηρεάζουν τους πολίτες, την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών και την αποτελεσματικότητα των δημόσιων υπηρεσιών.
Συντονισμός στην Ανατολική Μεσόγειο και Κινητικότητα στο Κυπριακό
Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και σύνθετων προκλήσεων, οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν τον στενό συντονισμό Κύπρου και Ελλάδας για την προώθηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Υπογράμμισαν τον ρόλο των δύο χωρών ως πυλώνων σταθερότητας και συνεργασίας, λειτουργώντας ως γέφυρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της περιοχής, με διαρκή προσήλωση στις αρχές του διεθνούς δικαίου και της καλής γειτονίας.
Οι ηγέτες χαιρέτισαν την κινητικότητα στο Κυπριακό και την προοπτική συνάντησης με τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, τονίζοντας τη σημασία της αξιοποίησης της παρούσας συγκυρίας για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου διακόπηκαν το 2017 στο Κραν Μοντανά, με στόχο την εξεύρεση λύσης βάσει του συμφωνημένου πλαισίου και των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με τις αρχές και το κεκτημένο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας επανέλαβε τη σταθερή στήριξη της χώρας του στις προσπάθειες του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Οι Τρεις Βασικοί Πυλώνες Συνεργασίας και η Προεδρία της ΕΕ
Η φετινή Σύνοδος επικεντρώθηκε σε τρεις κύριους πυλώνες συνεργασίας: την αξιοποίηση της κυπριακής εμπειρίας από την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενόψει της ελληνικής Προεδρίας, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την Πολιτική Προστασία. Η επιλογή αυτή ανταποκρίνεται στην ανάγκη συνέχειας και συντονισμού στην ευρωπαϊκή ατζέντα, την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για αποτελεσματικότερες δημόσιες υπηρεσίες και ανταγωνιστικότερες οικονομίες, καθώς και την ενίσχυση της ετοιμότητας και της διμερούς συνεργασίας στην πρόληψη και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών. Οι τρεις πυλώνες προσφέρουν συγκεκριμένα πεδία για ανταλλαγή εμπειρίας και ανάπτυξη κοινών δράσεων προς όφελος και των δύο χωρών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αξιοποίηση της πρόσφατης εμπειρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας από την επιτυχημένη άσκηση της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη μεταφορά τεχνογνωσίας προς την Ελληνική Δημοκρατία, ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας από την Ελλάδα το 2ο εξάμηνο του 2027. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διατηρήσουν στενή υπηρεσιακή συνεργασία, ώστε η εμπειρία, οι διαδικασίες και τα εργαλεία που αναπτύχθηκαν να αξιοποιηθούν πρακτικά κατά την προσεχή ελληνική Προεδρία.
Πολιτική Προστασία, Πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» και Αεροπυρόσβεση
Η Πολιτική Προστασία αποτέλεσε τον τρίτο κύριο πυλώνα της Συνόδου, με έμφαση στην πρόληψη, την ετοιμότητα και την έγκαιρη ανταπόκριση. Οι δύο πλευρές χαιρέτισαν τη συνεργασία τους κατά την αντιπυρική περίοδο του 2026, με ιδιαίτερη αναφορά στην πρώτη συμμετοχή της Κύπρου ως χώρας υποδοχής προεγκατεστημένης πυροσβεστικής δύναμης, μέσω της παρουσίας 21μελούς ομάδας του ελληνικού Πυροσβεστικού Σώματος, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.
Συζητήθηκε η περαιτέρω ανταλλαγή τεχνογνωσίας για την εκτίμηση φυσικών κινδύνων και για τις εφαρμογές και υποδομές που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Πολιτικής Προστασίας «ΑΙΓΙΣ». Παράλληλα, εξετάστηκαν δυνατότητες συνεκπαίδευσης και κοινών ασκήσεων, με στόχο την ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και του συντονισμού των αρμόδιων υπηρεσιών. Επιπλέον, συζητήθηκε η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, για την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση δασικών πυρκαγιών και την υποστήριξη της επιχειρησιακής απόκρισης.
Στο πλαίσιο της συζήτησης για την εξωτερική πολιτική, εξετάστηκε η ενδεχόμενη συμμετοχή αρμόδιου ελληνικού φορέα στην υπό διαμόρφωση κοινοπραξία για το Περιφερειακό Κέντρο Αεροπυρόσβεσης CRAFS, με προοπτική την ενίσχυση της συνεργασίας με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και της ευρύτερης περιοχής.
Τεχνητή Νοημοσύνη σε Δικαιοσύνη, Παιδεία, Υγεία και Εργασία
Κεντρικό πυλώνα της Συνόδου αποτέλεσε η Τεχνητή Νοημοσύνη και η διερεύνηση πρακτικών εφαρμογών της προς όφελος των πολιτών και των επιχειρήσεων. Κύπρος και Ελλάδα εξέτασαν δυνατότητες ανάπτυξης κοινών πιλοτικών εφαρμογών και ανταλλαγής τεχνογνωσίας σε θέματα διακυβέρνησης δεδομένων, υπολογιστικής ισχύος και εφαρμογής του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου. Η συζήτηση κάλυψε πιθανά πεδία εφαρμογής στην παιδεία, την υγεία, την εργασία, τη δικαιοσύνη, την πολιτική προστασία, τον τουρισμό, τον πολιτισμό, τη ναυτιλία και τις προξενικές υπηρεσίες.
Στον τομέα της δικαιοσύνης και της δημόσιας τάξης, εξετάστηκαν δυνατότητες αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, την επιχειρησιακή ανταλλαγή πληροφοριών, την επεξεργασία ηχητικών δεδομένων, τη μετάφραση δικαστικών εγγράφων και τη διερμηνεία καταθέσεων, με πλήρη σεβασμό στο κράτος δικαίου και στα θεμελιώδη δικαιώματα. Συζητήθηκε επίσης η δυνατότητα περαιτέρω αναβάθμισης των συστημάτων διαχείρισης δικαστικών υποθέσεων, με σκοπό την ενίσχυση της προσβασιμότητας, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας στην απονομή της δικαιοσύνης.
Στον τομέα της παιδείας, εξετάστηκε η συνεργασία για την υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη σχολική εκπαίδευση και η δυνατότητα πιλοτικής εφαρμογής σχετικών εργαλείων στην Κύπρο, με αξιοποίηση της ελληνικής εμπειρίας από πρωτοβουλίες όπως το EDUPLAN.AI και το AI in Schools. Συζητήθηκε επίσης η προώθηση κοινού μαθητικού διαγωνισμού για τον γραμματισμό στα μέσα και την πληροφορία.
Στον τομέα της εργασίας, εξετάστηκε η δυνατότητα ανάπτυξης πιλοτικού προγράμματος αναβάθμισης και επανακατάρτισης δεξιοτήτων, με εξατομικευμένες διαδρομές κατάρτισης και καλύτερη αντιστοίχιση των προσόντων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Συζητήθηκαν επίσης πιθανές εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης στην επιμόρφωση και στη διαχείριση ασφαλιστικού και συνταξιοδοτικού ιστορικού.
Στον τομέα της υγείας, εξετάστηκαν δυνατότητες ανταλλαγής τεχνογνωσίας για ψηφιακούς βοηθούς υγείας, την επιδημιολογική επιτήρηση και την ανάλυση δεδομένων, καθώς και πιθανές εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης στην ογκολογική και αιματολογική φροντίδα.
Ψηφιακός Μετασχηματισμός σε Ναυτιλία, Τουρισμό, Πολιτισμό και Στέγαση
Στον τομέα της ναυτιλίας, εξετάστηκε η δυνατότητα ανάπτυξης του AI Maritime Career Navigator ως εργαλείου ενημέρωσης για τα ναυτικά και ναυτιλιακά επαγγέλματα. Συζητήθηκε επίσης η ανταλλαγή τεχνογνωσίας στον τομέα της ψηφιοποίησης των ναυτιλιακών διοικήσεων μέσω της αξιοποίησης σύγχρονων εφαρμογών, καθώς και σε επιμέρους σημαντικές πτυχές του ψηφιακού μετασχηματισμού του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Υφυπουργείου Ναυτιλίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στον τομέα του τουρισμού, εξετάστηκαν δυνατότητες αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης και αξιοποίηση της ελληνικής εμπειρίας από τον ψηφιακό βοηθό mAiGreece και τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού. Περαιτέρω, συμφωνήθηκε η εκπόνηση Κοινού Σχεδίου Δράσης μεταξύ του Ελληνικού Υπουργείου Τουρισμού και του Υφυπουργείου Τουρισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, με απώτερο σκοπό την ανάπτυξη κοινών δράσεων.
Στον πολιτισμό, συζητήθηκαν η αξιοποίηση του PHAROS AI Factory για γλωσσικά και πολιτιστικά δεδομένα και τη διαφύλαξη της ελληνικής γλώσσας, περιλαμβανομένης της κυπριακής διαλέκτου, η κλιματική ανθεκτικότητα μνημείων και πιλοτικές εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Εξετάστηκε επίσης η αξιοποίηση αλγορίθμων αναγνώρισης εικόνας για τον εντοπισμό παράνομα διακινούμενων πολιτιστικών αγαθών στο διαδίκτυο και την καταπολέμηση της αρχαιοκαπηλίας. Στο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης, της πνευματικής ιδιοκτησίας και της σύγχρονης δημιουργίας, έμφαση δόθηκε στην προστασία των δικαιωμάτων των δημιουργών και στη δυνατότητα εξαίρεσης των έργων τους από διαδικασίες εξόρυξης κειμένων και δεδομένων.
Πρόσθετα, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη σημασία που αποδίδουν και τα δύο κράτη στην αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος, πραγματοποιήθηκε ειδική ανταλλαγή απόψεων για τις πολιτικές που εφαρμόζονται στις δύο χώρες και τις δυνατότητες περαιτέρω συνεργασίας και ανταλλαγής τεχνογνωσίας.
Μικροδορυφόροι, AI Factory «Pharos» και οι Υπογραφές Συμφωνιών
Στο πεδίο της ψηφιακής πολιτικής, εξετάστηκαν οι δυνατότητες αξιοποίησης δεδομένων των ελληνικών μικροδορυφόρων Παρατήρησης Γης, σε συνδυασμό με τις επίγειες υποδομές λήψης και επεξεργασίας δορυφορικών δεδομένων στην Κύπρο και την Ελλάδα, καθώς και οι δυνατότητες αξιοποίησης του κυπριακού AI Factory Antenna “Pharos-CY” και του ελληνικού AI Factory “Pharos”, με στόχο την ανάπτυξη και υιοθέτηση καινοτόμων λύσεων που αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη για την αντιμετώπιση κοινών αναγκών και προκλήσεων, μέσα από τη συνεργασία του ερευνητικού, δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Παράλληλα, συζητήθηκαν οι προοπτικές συνεργασίας για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και σε τομείς όπως η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη δημόσια διοίκηση, η διακυβέρνηση δεδομένων και οι υποδομές υπολογιστικής ισχύος.
Αναγνωρίζοντας τη σημασία της Τεχνητής Νοημοσύνης για το σύνολο των τομέων πολιτικής, συμφωνήθηκε ότι το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής της Κυπριακής Δημοκρατίας και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας θα αναλάβουν τον συνολικό συντονισμό και την υποστήριξη των συμφωνημένων δράσεων που αφορούν την Τεχνητή Νοημοσύνη, σε συνεργασία με τα αρμόδια Υπουργεία και φορείς των δύο χωρών.
Στον τομέα της υγείας, υπογράφηκε Μνημόνιο Συνεργασίας για την εκπαίδευση πληρωμάτων ασθενοφόρων, με στόχο την ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και την αναβάθμιση της επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας.
Υπογράφηκαν επίσης δύο Δηλώσεις Προθέσεων για τη φοίτηση Κυπρίων σπουδαστών στη Σχολή Αξιωματικών της Ελληνικής Αστυνομίας και στις Ναυτικές Σχολές Αξιωματικών και Υπαξιωματικών για στελέχωση της Κυπριακής Ακτοφυλακής, ενισχύοντας τη διμερή συνεργασία στην εκπαίδευση των σωμάτων ασφαλείας.
Οι δύο κυβερνήσεις συμφώνησαν να συνεχίσουν την τακτική παρακολούθηση των δράσεων σε πολιτικό και υπηρεσιακό επίπεδο. Η επόμενη Διακυβερνητική Σύνοδος θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα εντός του 2027, σε ημερομηνία και με θεματολογία που θα καθοριστούν από κοινού».


