Η Πράσινη Μετάβαση στην Ακτοπλοΐα: Ένα Κρίσιμο Σταυροδρόμι

Σε μια κομβική φάση βρίσκεται η «πράσινη μετάβαση» της ελληνικής ακτοπλοΐας, καθώς παρά τις δημόσιες ανακοινώσεις χρηματοδοτήσεων, δεν έχει προκύψει ακόμα ένας καθορισμένος μηχανισμός διάθεσης των πόρων.

Ο πρόεδρος της Ένωσης Τραπεζικών και Χρηματοοικονομικών Στελεχών Ναυτιλίας,Γιώργος Ξηραδάκης,δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι χωρίς ένα σαφές και συγκροτημένο σχέδιο που να περιλαμβάνει στρατηγικές κατευθύνσεις και στόχους,οι διαθέσιμοι πόροι παραμένουν «παγωμένοι». Η αγορά αναμένει τη μετάβαση από τις υποσχέσεις σε απτές δράσεις για την υποστήριξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων του κλάδου καθώς και για μια συνολική ανανέωση του ακτοπλοϊκού στόλου. Αυτό θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας.

«Έχει φθάσει η στιγμή που πρέπει άμεσα να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να ξεκινήσει η επιθυμητή μετάβαση του στόλου σε ένα πιο πράσινο περιβάλλον», τόνισε ο κ. Ξηραδάκης. Υπογράμμισε μάλιστα ότι “οι επαναλαμβανόμενες ανακοινώσεις των τελευταίων δέκα ετών έχουν κουράσει την αγορά”, εμποδίζοντας τόσο τους επενδυτές όσο και τα ναυπηγεία από το να ακολουθήσουν μια σταθερή στρατηγική.

Ανέφερε επίσης ότι ο νέος κύκλος ανανέωσης απαιτεί κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία αλλά και προθυμία από τις ναυτιλιακές εταιρείες για επενδύσεις. Εφόσον διασφαλιστούν κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον κρατικό προϋπολογισμό για την επόμενη πενταετία ή δεκαετία, είναι επιτακτική ανάγκη η άμεση δημιουργία ενός μηχανισμού συνεργασίας μεταξύ αναπτυξιακών φορέων και ιδιωτικών επιχειρήσεων.

Τέλος, επισήμανε τη σημασία της σαφήνειας γύρω από το ρόλο του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF) σχετικά με το τι μπορεί αυτό να προσφέρει στη μικρών αποστάσεων ναυτιλία καθώς και στον επιβατηγό τομέα. “Μέχρι στιγμής μόνο τα πλοία μηδενικού άνθρακα μπορούν προς το παρόν ν’ υποστηριχθούν – δηλαδή ηλεκτρικά πλοία – αλλά η τεχνολογία αυτή δεν είναι ακόμα έτοιμη σε κλίμακα που απαιτεί ο κλάδος,” σημείωσε χαρακτηριστικά.

Όσα έχουν Ανακοίνωθεί έως Τώρα

Το φιλόδοξο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της ελληνικής ακτοπλοΐας ξεκινά με ευρωπαϊκούς πόρους υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Η στήριξη στον συγκεκριμένο τομέα θα ανέλθει στα 300 εκατ. ευρώ μέσω του Ταμείου Εκσυγχρονισμού που τροφοδοτείται από τα έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS),τα οποία πληρώνουν οι εταιρείες κάθε χρόνο.

Η ΕΕ έχει αποφασίσει ν’ επιστρέψει μέρος αυτών των εσόδων στον κλάδο της ναυτιλίας μέσω εφαρμογής αυτού του συστήματος εμπορίας ρύπων ETS που τίθεται σε ισχύ το 2024. Δεδομένου ότι οι πόροι θα εισρέουν σταδιακά στο σύστημα, προβλέπονται ενδιάμεσες χρηματοδοτήσεις μέσω χαμηλότοκων δανείων μέχρι 700 εκατ.ευρώ συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ΕΤΕπ.

Aυτός ο συνδυασμός επιχορηγήσεων αντιμετωπισμένων μαζί με δάνεια θα διευκολύνει τη γρήγορη έναρξη εφαρμογής του προγράμματος κινητοποιώντας κεφάλαια τόσο ιδιωτικά όσο κι ευρωπαϊκά ενώ παράλληλα θα ενισχύσει τη εγχώρια βιομηχανία κατασκευών σκαφών.
Οι παρεμβάσεις στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου διαχωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: νέες κατασκευές πλοίων, ενεργειακές αναβαθμίσεις υφισταμένων σκαφών κι ευρείας έκτασης μετατροπές.
Ακόμα αξίζει ν’ αναφερθεί πως μέσα στα πλαίσια λειτουργίας Επιχειρησιακού Προγράμματος «Διακυβέρνησης & Αυτονόμησης» έχουν ήδη εξασφαλιστεί 80 εκατ.ευρώ για έργα πράσινης ανάπτυξης στη ακτοπλοΐα μέχρι το 2027 όμως όλα αυτά υπόκειται στους όρους συμμετοχής στις δημόσιο – ιδιωτικές συμπράξεις (ΣΔΙΤ),κάτι που αποδεικνύεται αρκετά δύσκολο στη διαδικασία εφαρμογής τους..