Ενεργειακή Κατάσταση στην Ευρώπη: Προκλήσεις και Προοπτικές

Η πτώση της θερμοκρασίας το φθινόπωρο στη βόρεια Ευρώπη ενδέχεται να προοιωνίζεται έναν δύσκολο χειμώνα. Σύμφωνα με την Gas Infrastructure Europe (GIE), τον ευρωπαϊκό φορέα εκπροσώπησης 72 εταιρειών φυσικού αερίου σε 25 χώρες, οι αποθήκες ενέργειας στην περιοχή ήταν γεμάτες κατά 80% στα μέσα Σεπτεμβρίου, ενώ ένα χρόνο νωρίτερα το ποσοστό αυτό είχε φτάσει το 90%. Τι σημαίνει αυτό;

Αφού προσαρμόστηκαν στις νέες συνθήκες που δημιούργησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν στραφεί σε μεγάλο βαθμό στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από χώρες όπως η Νορβηγία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Κατάρ. Ταυτόχρονα, συνεχίζεται η επένδυση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως είναι η αιολική και η ηλιακή. Οι Βρυξέλλες φαίνονται λιγότερο ανήσυχες για μια σοβαρή ενεργειακή κρίση και έχουν δώσει προθεσμία στα κράτη μέλη να φτάσουν την πληρότητα των αποθηκευτικών τους χώρων στο 90% μέχρι την 1η Δεκεμβρίου.

«Δεν αποκλείεται άνοδος των τιμών»

Ο Πέτρας Κατίνας από το Center for Research on Energy and Clean Air επισημαίνει πως τα τρέχοντα επίπεδα γεμάτων αποθηκών παρέχουν ένα «ισχυρό απόθεμα» ενεργειακών πόρων για τον χειμώνα. Ωστόσο υπογραμμίζει ότι οι ιδιαιτερότητες της αγοράς καθώς και οι μεταβλητές κλιματολογικές συνθήκες «θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε προσωρινές αυξήσεις τιμών ή ελλείψεις κατά τόπους». Αυτή η κατάσταση είναι σαφώς καλύτερη συγκριτικά με τις ανησυχίες του χειμώνα του 2022.

Σύμφωνα με τον Τομ Μάρζεκ-Μάντσερ από τη Wood Mackenzie, οι προσφορές ενέργειας δείχνουν αύξηση αυτή τη χρονιά ενώ ο συνοδευτικός όγκος ζήτησης – κυρίως για φυσικό αέριο – φαίνεται να μειώνεται. «Αυτό έχει διευκολύνει τη διαδικασία ανανέωσης των αποθεμάτων μέχρι την καλοκαιρινή περίοδο»,παρατηρεί ο Βρετανός αναλυτής στη Deutsche Welle. Παράλληλα όμως σημειώνει ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να είναι εκτεθειμένη σε γεωπολιτικές κρίσεις ιδιαίτερα μετά τις δηλώσεις του πρώην Αμερικανού προεδρου Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με πιθανές δασμολογικές επιβαρύνσεις προς εκείνες τις χώρες που συνεχίζουν να εισάγουν φυσικό αέριο από τη Ρωσία.

Δασμοί: Νέα Αβεβαιότητα

Ο Τραμπ έχει πρόσφατα ασκήσει πίεση στους ευρωπαϊκούς θεσμούς ώστε να προβούν σε αυστηρούς δασμούς προς χώρες που διατηρούν εμπορικές σχέσεις στον ενεργειακό τομέα με τη Ρωσία, εξηγώντας ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει έναν ακόμη μηχανισμό πίεσης προς την Μόσχα ώστε να σταματήσει τις εχθροπραξίες στην Ουκρανία. Επίσης, ο Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ κάλεσε τόσο την ΕΕ όσο και την ομάδα G7 να επιβάλουν σφοδρούς δασμούς στην Κίνα και την Ινδία που συναντούν συμφωνίες συνεργασίας στον ενεργειακό τομέα με τη Ρωσία.

Στην περίπτωση της Ινδίας ήδη έχουν εφαρμοστεί δασμοί ύψους 50%. Αντίστοιχα όμως για την Κίνα απαιτείται επαναδιαπραγμάτευση καθώς βρίσκεται σε πιο ευνοϊκή θέση διαπραγματεύσεων.

Καταγγελία Συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας

Mια νέα πρόκληση εμφανίζεται καθώς υπάρχει πληροφορία ότι τα τέλη του 2024 θα ακυρωθεί η συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας για τις μεταφορές φυσικού αερίου μέσω ουκρανικού δικτύου -παρά τους πολεμικούς αντίκτυπους- γεγονός που εγείρει ανησυχίες σχετικά με πιθανές ελλείψεις στον ενεργειακό ανεφοδιασμό της Ευρώπης.

Sτις χώρες όπως Αυστρία, Σλοβακία ή Ουγγαρία όπου εξακολουθούν κι αυτές δίχως αλλαγές πολιτικής προσπαθούν ακόμα ν’ αποκτούν προϊόντα απ’ τη Μόσχα – παρόλες τις κυρώσεις- υπάρχουν φόβοι για ελλείψεις σημαντικών ποσοτήτων φορτίου στις διεθνείς αγορές ειδικά μετά τις γνωστοποιήσεις περσινού χειμώνα όπου παρατηρήθηκαν αυξήσεις έως +50% στις τιμές αρκετών προϊόντων.» Ωστόσο πλέον φαίνεται πως βρίσκονται πιο κοντά σ’ έναν ισχυρό σχεδιασμό λόγω μεγαλύτερης διαφοροποίησης πηγών.

“Η συνολική υποχώρηση των παραδόσεων δεν υπήρξε τόσο δραματική παρά τις ανάγκες κάποιων κρατών όπως αυτή της Σλοβακίας.”

– Τομ Μάρζεκ-Μάντσερ

P.S:“Οι εισαγωγές φυσικού αερίου απ’ τη ΡΩΣΙΑ σήμερα αγγίζουν μόλις τo19%,” (από αρχικά45%) μάλιστα “οδικός χάρτης” που παρουσίασε πριν λίγο διάστημα περιλαμβάνει πλήρη ανεξαρτοποίηση ως προς αυτές έως θανάτου τελικά έτους ‘27.”.