Η Ανήλικη Παραβατικότητα: Ένα Πολυσύνθετο Κοινωνικό Ζήτημα

Η ανήλικη παραβατικότητα επανέρχεται συχνά στη δημόσια συζήτηση, κυρίως μέσω περιστατικών που προκαλούν ανησυχία και προβληματισμό. Ωστόσο, πίσω από την εκρηκτική εικόνα της βίας μεταξύ νέων κρύβεται ένα περίπλοκο κοινωνικό φαινόμενο που έχει βαθιές ρίζες στις ανισότητες της κοινωνίας, τις οικογενειακές δυσλειτουργίες και τις αδυναμίες των θεσμών. Παράλληλα, η στάση της κοινωνίας απέναντι στις συμπεριφορές των νέων είναι καθοριστική για την κατανόηση του ζητήματος αυτού. Οι ειδικοί καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για ένα πολυδιάστατο θέμα που δεν επιδέχεται απλουστεύσεις ή εύκολες λύσεις.

Η καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Παντείου Πανεπιστήμιο και Προεδρεύουσα της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για την Εθνική Στρατηγική Πρόληψης Βίας κατά των Παιδιών και Διαχείρισης Ανήλικης Παραβατικότητας, Βασιλική Αρτινοπούλου, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «το φαινόμενο της βίας και παραβατικότητας των ανηλίκων είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις κοινωνικές δομές». Η καθηγήτρια επισήμανε πως η εστίαση πρέπει να στραφεί στις ευάλωτες ομάδες παιδιών καθώς οι συνεχείς κρίσεις – οικονομικές ή υγειονομικές – έχουν μεγάλο αντίκτυπο στην κοινότητα.

Ο ρόλος του σχολείου στον τομέα αυτό είναι επίσης κρίσιμος. Όπως αναφέρει η κα Αρτινοπούλου, «η ψηφιακή ευαλωτότητα των παιδιών σχετίζεται περισσότερο με την ηλικιακή τους ωριμότητα παρά με προσωπικές αδυναμίες».Η έκθεση σε κυβερνοβία απαιτεί αλλαγές στην αντίληψη όσον αφορά τη διαχείριση αυτών των θεμάτων από το κράτος και τις ψηφιακές πλατφόρμες ώστε να προστατευτούν τα δικαιώματα των παιδιών.

Στην Ελλάδα υπάρχει θεσμικό πλαίσιο που αγκαλιάζει αυτές τις προσεγγίσεις αλλά οι προκλήσεις έγκειται στην εφαρμογή τους στην πράξη. Η Εθνική Στρατηγική 2025-2030 προσπαθεί να ενισχύσει τον κοινωνικό ιστό μειώνοντας τις ανισότητες και δημιουργώντας μια κουλτούρα μηδενικής ανοχής στη βία.

Η Ψυχιατρική Οπτική: Χρειάζεται Συλλογικός Προσανατολισμός

Ο ψυχίατρος Γιώργος Νικολαϊδης υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν πειστικές αποδείξεις για δραματική αύξηση στα κρούσματα παραβατικότητας από παιδιά τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τον ίδιο, «καμία επίσημη στατιστική δεν επιβεβαιώνει αυτήν τη θεωρία», ενώ προσθέτει πως ορισμένες αυξήσεις μπορεί να σχετίζονται με παλιότερες εποχές ή πιο αυστηρούς νόμους.

Ο Νικολαϊδης προειδοποιεί για τους κινδύνους μιας διαστρεβλωμένης εικόνας σχετικά με τη νεανική υπερβολή καθώς μπορεί να οδηγήσει σε μαζικά επεισόδια βίας μεταξύ εφήβων λόγω φόβου. Υπογραμμίζει μάλιστα πως πολλοί από αυτούς τους δράστες είναι θύματα ανεπαρκούς στήριξης σε οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο: «Διεθνώς αποδεικνύεται ότι οι καλύτερες πρακτικές συνδέονται με την επένδυση στους δεσμούς αλληλεγγύης ανάμεσα στα παιδιά», καταλήγει.

Στατιστικά Στοιχεία από το Χαμόγελο του Παιδιού

Στον Οργανισμό «Χαμόγελο του Παιδιού» καταγράφηκαν σημαντικά στοιχεία αναφορικά με τα περιστατικά που ανέλαβε το 2025.Ο Κώστας Γιαννόπουλος δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι χρειάζεται περισσότερη προσοχή στη φροντίδα και πρόληψη καθώς πολλές υπηρεσίες λειτουργούν υπολειτουργικά λόγω υποστελέχωσης.

• – Το πρώτο δεκάμηνο του 2025 ο οργανισμός δέχθηκε 139.757 τηλεφωνικές κλήσεις στις Γραμμές Βοήθειας – περίπου 460 κλήσεις ημερησίως.
• – Παρείχε συνεχιζόμενη συμβουλευτική υποστήριξη σε 3.202 άτομα – δηλαδή περίπου 10 άτομα ημερησίως όπου περιλαμβάνονται περιπτώσεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονικών ιδεασμών.
• – Η εφαρμογή Cybertipline Hellas παρουσίασε αύξηση κατά 65% συγκριτικά με πέρυσι παρουσιάζοντας συνολικά 634 αναφορές – δηλαδή περίπου δύο αναφορές καθημερινά>.