28ο ΦΝΘ: Εξερευνώντας τα Αρχεία – Αφιερώματα, Συζητήσεις και Μοναδικές Προβολές!
Το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης παρουσιάζει ένα μεγάλο αφιέρωμα με τίτλο Όλη η μνήμη του κόσμου – ένα κλείσιμο του ματιού στο ντοκιμαντέρ του Αλέν Ρενέ Toute la mémoire du monde (1956), το οποίο μας ξεναγεί ποιητικά στα άδυτα της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας, στο Παρίσι. Το αφιέρωμα θα διατρέχει διαφορετικές πτυχές της φετινής διοργάνωσης
28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
Το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης εγκαινιάζει μια σημαντική ενότητα με τίτλο “Όλη η μνήμη του κόσμου”. Αυτή η πρωτοβουλία αποτελεί έναν φόρο τιμής στο ντοκιμαντέρ του Αλέν Ρενέ, “Toute la mémoire du monde” (1956), το οποίο μας προσκαλεί σε μια ποιητική περιήγηση στα άδυτα της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας στην Πόλη του Φωτός. Το αφιέρωμα θα καλύψει ποικίλες πτυχές της φετινής διοργάνωσης,συμπεριλαμβάνοντας ταινίες,συζητήσεις,προωθητικά βίντεο και εκδόσεις.
Στον πυρήνα αυτού του αφιερώματος θα παρουσιαστούν συναρπαστικές ταινίες found footage που χρησιμοποιούν υλικό από τον κινηματογράφο: «υλικά» αναλογικών και ψηφιακών μορφών, αποσπάσματα από εικόνες που έχουν σωθεί ή ανακαλυφθεί σε αποθήκες ή ακόμα και στους κάδους σκουπιδιών. Θα περιλαμβάνει επίσης σκηνές και αυτόνομα καρέ από ήδη υπάρχοντα έργα καθώς και ξεχασμένα φιλμ, επίκαιρα ή προσωπικά βίντεο που επαναδιαμορφώνονται ως ανεξάρτητα οπτικoακουστικά κομμάτια.
Καλλιτεχνικό Έργο
Στη συνεργασία του με τα Γενικά Αρχεία Κράτους (ΓΑΚ), το Φεστιβάλ ανέθεσε στον σκηνοθέτη Αριστοτέλη Μαραγκό ένα μοναδικό καλλιτεχνικό έργο διάρκειας 10 λεπτών. Ο Μαραγκός έχει ήδη διακριθεί με τον Αργυρό Αλέξανδρο Σκηνοθεσίας στο 66ο ΦΚΘ για την ταινία του “Μπιτσκόμπερ”. Το animation που δημιούργησε ζωντανεύει ένα φαινομενικά ακίνητο αρχείο ενώ εξερευνά τις ποικίλες ανθρώπινες κι ετερογενείς φωνές μέσα στις υπόγειες βιβλιοθήκες.
Η ταινία δεν αντιμετωπίζει τα αρχεία ως απλά έγγραφα αλλά ως πηγές λησμονημένων ιστοριών. Μελετά τα ίχνη ενός παράξενου παρελθόντος μέσα στο σύγχρονο πλαίσιο ενώ ονειρεύεται ένα μέλλον γεμάτο από υψηλής αξίας υλικά: ένα μέλλον όπου η φθορά είναι προοίμιο δημιουργίας και η λήθη συνιστά προϋπόθεση για τη μνήμη.
Συζήτηση
Ένας διάλογος γύρω από τον κόσμο των αρχείων θα διεξαχθεί τη Δευτέρα 9 Μαρτίου (Παύλος Ζάννας, 11:00). Η συζήτηση θα ανοίξει με την προβολή της μικρού μήκους πειραματικής ταινίας που δημιούργησε ο Μαραγκός.Στην εκδήλωση συμμετέχουν εξαιρετικές προσωπικότητες όπως η Ελίζαμπεθ Κλινκ (παραγωγός και ειδικός στα αρχειακά υλικά), ο Βασίλης Αλεξόπουλος (Διευθυντής ΕΡΤ), καθώς επίσης οι Αμαλία Παππά, Ερίκ Καμπρόν και Τάκης Ζωντήρος γνωστός μέσω Instagram ως Greek Visions.
Η είσοδος στη συζήτηση είναι δωρεάν αλλά υπόκειται σε περιορισμούς θέσεων μέσω μηδενικών εισιτηρίων διαθέσιμων στα ταμεία του Φεστιβάλ από τις 10:00 της Κυριακής 8 Μαρτίου.
Εκδόσεις
AKA κατάλογος μαζί με το περιοδικό Πρώτο Πλάνο συνθέτουν έναν ιδιάζοντα αρχείο-τρίπτυχο.Η ειδική έκδοση εστιασμένη στα αρχεία φιλοξενεί κείμενα ανώτερων στελεχών των ΓΑΚ καθώς άλλες προσωπικές συμβολές σχολιάζουν τη σημασία τους στην τέχνη σήμερα.
Συμμετοχή σε Έκθεση
Teh festival is also participating in an exhibition at MOMus-P experimental arts center with the installation THIRD PERSON (PLURAL) by artist aikaterini Yegisián based on archival materials which will be screened during the festival event as well.
Tainies
The films of this tribute do not merely recycle the past; they critically reinterpret it and provoke dialog between memory and present history…
Η φύση και η αναλογία της κινηματογραφικής τέχνης
Η κινηματογραφία αποτυπώνει την ταυτότητα και τη δυναμική της εικόνας, προσφέροντας μια στιγμιαία ματιά στο παρελθόν που ενσωματώνει και προοπτικές για το μέλλον. Ο Πέτερ Φόργκακς, γνωστός για τη χρήση του found footage, στο έργο του The Maelstrom: A Family Chronicle (1997), συγκρίνει ευτυχισμένες στιγμές από οικογενειακά βίντεο Εβραίων στην Ολλανδία πριν από το Ολοκαύτωμα με ιστορικές κινηματογραφικές αναφορές. Η χρήση ραδιοφωνικών αποσπασμάτων και ενός μελαγχολικού τζαζ σάουντρακ ενισχύει την αίσθηση ενός βαθύ ρίγους καθώς παρακολουθούμε ανθρώπους που διασκεδάζουν χωρίς να γνωρίζουν ότι είναι προορισμένοι να γίνουν θύματα μιας ανείπωτης φρίκης.
Στο Εικόνες της Ανατολής: Βάνδαλος τουρισμός (2001), οι Γιερβάντ Τζανικιάν και Άντζελα Ρίτσι Λούκι εξερευνούν αρχεία μιας πλούσιας βρετανικής οικογένειας, όπου ανακαλύπτουν φιλμάκια που τράβηξε ένα ζευγάρι κατά τη διάρκεια ταξιδιού τους στις Ινδίες το 1928-1929 – μια περίοδο καθοριστική για τον αγώνα κατά της αποικιοκρατίας. Οι φαινομενικά «αθώες» στιγμές ψυχαγωγίας κρύβουν πίσω τους μια ανείπωτη βία, δημιουργώντας αναλογίες μεταξύ του παρελθόντος με τον σύγχρονο τουρισμό.
Στην ταινία FILM IST. ένα κορίτσι κι ένα όπλο (2009) του Γκούσταβ Ντόιτς, η αφήγηση δομείται σε πέντε πράξεις χρησιμοποιώντας επιλεγμένα κομμάτια από επιστημονικά ντοκιμαντέρ μέχρι πρώιμο πορνό καθώς και σκηνές ευρωπαϊκών ταινιών των δεκαετιών ’30. Το αποτέλεσμα είναι ένα έντονα ονειρικό έργο που διαπραγματεύεται τις έννοιες Έρωτα-Θάνατου στη δίνη των εικόνων.
Ένα άλλο αξιοσημείωτο ντοκιμαντέρ είναι το The Autobiography of Nicolae Ceaușescu (2010) από τον Αντρέι Ουτζίκα.Αυτή η δουλειά σκιαγραφεί την άνοδο αλλά κυρίως την καταστροφή του Ρουμάνου δικτάτορα μέσα από προπαγανδιστικό υλικό της εποχής εκείνης σε έναν εξαιρετικά καλλιτεχνικό μοντάζ που μεταμορφώνει τα στοιχεία εξουσίας σε σύμβολα μιας αυτοεκπληρούμενης τραγωδίας.
Στην ταινία The Three Disappearances of soad Hosni (2011), η Ράνια Στεφάν τιμά την Αίγυπτο μέσω της ζωής της εμβληματικής Σοάντ Χόσνι – διάσημης ως «Σταχτοπούτα» στον αραβικό κινηματογράφο – παρουσιάζοντας ταυτόχρονα μία ελεγεία για την κινηματογραφική τέχνη αλλά και τη γυναικεία ταυτότητα στον αραβικό κόσμο.
Η Επίδραση του Χόλιγουντ και η Σύγχρονη Λατρεία των Οπτικών Εφέ
Η ταινία 24 Καλλιτεχνικές Προσωπάσεις από την Πύλη ενός Κινεζικού Εργοστασίου, με δημιουργό τον Ρούι Αν Χο, προσφέρει μια μοναδική οπτική σχετικά με τη σύνθεση του κινηματογράφου και τονίζει την έννοια της κοινωνικής πραγματικότητας. Μέσα από βίντεο που έχουν τραβηχτεί κρυφά από μια κάμερα στην πύλη ενός εργοστασίου στην Κίνα, η ταινία επαναξιολογεί το ιστορικό πλαίσιο της κινηματογραφικής τέχνης ξεκινώντας από το «Η Έξοδος από το Εργαστήριο Λυμιέρ». Συνδέεται επίσης με το έργο του Χαρούν Φαρόκι, Εργάτες που Φεύγουν από το Εργοστάσιο (1995), που προβάλλεται στο ίδιο αφιέρωμα. Αυτή η παραγωγή αναδεικνύει έναν αιώνα στιγμών μέσα στον ευρωπαϊκό,αμερικανικό και κινεζικό κινηματογράφο προσφέροντας ταυτόχρονα ένα εντυπωσιακό κοινωνικό σχόλιο.
Palcorecore, της Ντάνα Ντάγουντ (2023), είναι μια μαγεμένη συγχώνευση χορών, αρχειακού υλικού και διαδικτυακών βίντεο που συνδυάζει στοιχεία παρελθόντος και παρόντος σε ένα ζωντανό πορτρέτο της καθημερινής ζωής των Παλαιστινίων. Το κολάζ αυτό αποπνέει ρυθμική αταξία καθώς δίνει φωνή στους αγώνες των γυναικών και των παιδιών στην περιοχή – άνθρωποι που συνεχίζουν να επιλέγουν τη ζωή παρά τις αντίξοες συνθήκες γύρω τους.
Από την άλλη πλευρά, η ταινία happiness, του Φιράτ Γιουσέλ (2025), καταγράφει τις ανήσυχες νύχτες μιας ομάδας ακτιβιστών καθώς παρακολουθούν τις τρομακτικές ειδήσεις ταυτόχρονα για την Παλαιστίνη και τη γύρω περιοχή. Πρόκειται για ένα επείγον ημερολόγιο οθόνης που φέρνει στο προσκήνιο τη σύγκρουση ανάμεσα στη θλιβερή ψηφιακή πραγματικότητα της εποχής μας και τη σφοδρή βία της σύγχρονης αποικιοκρατίας. Στους δρόμους αλλά και στις οθόνες αντίστασης ,η «ευτυχία» αγωνίζεται να χαράξει τον δικό της επίπονο δρόμο.
