Περιορισμοί στην αξιολόγηση του εμβολιασμού κατά της ευλογιάς αιγοπροβάτων στην Ελλάδα

Η πρόσφατη επιστημονική αναφορά της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αναδεικνύει σημαντικούς περιορισμούς στη δυνατότητα εξαγωγής ασφαλών συμπερασμάτων σχετικά με την εφαρμογή εμβολιασμού κατά της ευλογιάς αιγοπροβάτων (Sheep and Goat Pox – SGP) σε Ελλάδα και Βουλγαρία.

Από το πρώτο στάδιο της μεθοδολογίας, η EFSA υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή του μαθηματικού μοντέλου που χρησιμοποιήθηκε για τη Βουλγαρία δεν απέδωσε αξιόπιστα αποτελέσματα για την ελληνική πραγματικότητα. Όπως επισημαίνεται, «η προκαταρκτική ανάλυση των δεδομένων των εστιών με τη χρήση των ίδιων μεθόδων απέτυχε να παράγει αξιόπιστες εκτιμήσεις για τις παραμέτρους του πυρήνα (kernel)», ακόμη και «όταν η ανάλυση περιορίστηκε σε χωρικά και χρονικά περιορισμένα σύνολα δεδομένων που αντανακλούν διαφορετικές επιδημικές συστάδες».

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι αρχικές προσομοιώσεις έδειξαν ότι απλές προσεγγίσεις απόστασης δεν μπορούν να αποδώσουν σωστά τη δυναμική της νόσου στη χώρα.Το κείμενο τονίζει ότι «οι αρχικές προσομοιώσεις της εξάπλωσης σε ολόκληρη την Ελλάδα έδειξαν ότι ένα απλό μοντέλο πυρήνα βασισμένο στην απόσταση δεν μπορεί εύκολα να λάβει υπόψη τα φυσικά εμπόδια στη διασπορά της νόσου που προκύπτουν από τις ορεινές ζώνες και τα πολυάριθμα νησιά». Εξαιτίας αυτού, η EFSA δηλώνει ρητά ότι «το μοντέλο που βασίζεται σε πυρήνα (kernel-based model) δεν χρησιμοποιήθηκε περαιτέρω για τη διερεύνηση της εξάπλωσης της SGP ή του αντίκτυπου του εμβολιασμού στην Ελλάδα».

Η έκθεση επισημαίνει πως μια αξιόπιστη προσομοίωση θα απαιτούσε διαφορετική προσέγγιση καθώς και περισσότερα δεδομένα. Συγκεκριμένα αναφέρεται πως «για τη μοντελοποίηση θα απαιτούνταν λεπτομερείς πληροφορίες μετακινήσεων ζώων καθώς και ένα πιο σύνθετο μοντέλο», κάτι που όπως σημειώνεται, ήταν αδύνατον εντός του διαθέσιμου χρόνου για αυτήν την αξιολόγηση.

Ως συνέπεια αυτών των περιορισμών, «η αξιολόγηση των σεναρίων εμβολιασμού για την Ελλάδα βασίστηκε σε περιγραφική χωροχρονική ανάλυση των επιδημιολογικών δεδομένων». Αυτή η περιγραφική ανάλυση καταδεικνύει ότι η επιδημία στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από «εκτεταμένη γεωγραφική και χρονική κλίμακα» καθώς επίσης από «πολλαπλές επιδημικές συστάδες».

Μάλιστα, σύμφωνα με στοιχεία της EFSA έχουν εντοπιστεί συνολικά δέκα χωροχρονικές συστάδες διάχυτα σε όλη τη χώρα. Η παρουσία αυτών των απομονωμένων συστάδων υποδηλώνει μετακινήσεις μολυσμένων ζώων μεγάλων αποστάσεων. Σχετικά με τα εμβόλια, διευκρινίζεται το ρυθμιστικό πλαίσιο όπου κινείται αυτή η αξιολόγηση: όπως σημειώνεται στο τμήμα περί όρων εντολής, αυτή τη στιγμή δεν είναι διαθέσιμα εγκεκριμένα εμβόλια κατά SGP στην Ευρωπαϊκή Ένωση.»

Επιπλέον τονίζεται ότι οι ειδικοί δεν διενεργούν αξιολόγηση προϊόντων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σύσταση κτηνιατρικού φαρμάκου.Η έκθεση βασίζεται κυρίως σε βιβλιογραφία αλλά κι experimental data από το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αναφοράς (EURL), ενώ παραδέχεται περιορισμούς όσον αφορά την ποιότητα αυτών των στοιχείων: πολλές έρευνες ήταν μικρής κλίμακας ή είχαν περιορισμένες ποσοτικές αναφορές στα αποτελέσματα ή ήταν διαθέσιμες μόνο ως σύντομα συμπεράσματα — γεγονός που όπως τονίζει η EFSA καθιστά δύσκολη μια αντικειμενική εκτίμηση κινδύνου.»

Sτην ενότητα σχετικά με ασφάλεια εμβολίων υπογραμμίζονται επίσης πιθανοί παράγοντες ανεπιθύμητης δράσης όπως είναι κάποια στελέχη ή υπερδοσολογία— ενώ σημειώνεται πως τα υπάρχοντα σκευάσματα δεν προσφέρουν μηχανισμό διαφοροποίησης μολυσμένων από εμβολιασμένα ζώα DIVA.)

Aξιοσημείωτο είναι επίσης πως ενώ υπάρχουν θετικά δείγματα μαθητικής προσομοίωσης στη Βουλγαρία όπου έχουν καταστεί δυνατές οι γρήγορες αντιδράσεις – θανάτωση μολυσμένων εκτροφών προς διαχείριση μιας κρίσης μέσα κανονικούς χρόνους ενός μέχρι δύο χρόνων— εδώ γίνεται σαφές πως ανάμεσα στις Ελληνικές συνθήκες χρειάζεται ένα πιο ολοκληρωμένο εργαλείο ώστε ν’ αποφευχθεί παρόμοιο πρόβλημα.»

Tελικό Συμπέρασμα

Συνολικά λοιπόν οι διαπιστώσεις επαναβεβαιώνουν τους περιορισμούς στον τρόπο χειρισμού τέτοιων καταστάσεων παρουσιάζοντας έτσι μια εικόνα χωρίς ποσοτικά συμπεράσματα όσον αφορά τις επιλογές διαχείρισης κινδύνου γύρω από τον εκτενή στρατηγικό σχεδιασμό вакцинации έναντι στα νοσήματα αυτά.