Κουντουρά: Δύο Ερωτήσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Ενίσχυση της Ασφάλειας στους Σιδηροδρόμους

Η Ευρωβουλευτής Έλενα Κουντουρά, με δύο νέες ερωτήσεις της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητά την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων. Στο επίκεντρο τίθεται η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού παρέμβασης σε κράτη-μέλη όπου εντοπίζονται σοβαρά ελλείμματα ασφάλειας, καθώς και η διασφάλιση ότι όλα τα τρένα που κυκλοφορούν στην ΕΕ πληρούν τις σύγχρονες προδιαγραφές πυραντοχής.

Συγκεκριμένα, στην πρώτη της ερώτηση, η Ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού (TRAN) επισημαίνει την επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης των αρμοδιοτήτων ελέγχου, εποπτείας και παρέμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με στόχο την ουσιαστική προστασία επιβατών και προσωπικού. Αναφερόμενη στο «συστημικό κενό ασφάλειας» που ανέδειξε η έρευνα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ μετά το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, η κ. Κουντουρά υπογραμμίζει τις σοβαρές αδυναμίες που εντοπίστηκαν τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο: η εθνική Αρχή ασφάλειας απέτυχε στην επαρκή εποπτεία, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων (ERA) δεν μπόρεσε να εγγυηθεί την αποτελεσματική συμμόρφωση με τις βασικές απαιτήσεις ασφάλειας, ενώ και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν εξασφάλισε την ορθή εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας.

Λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη απάντηση της Επιτροπής, η οποία ανέφερε ότι «την ευθύνη για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων φέρουν τα κράτη-μέλη και οι σχετικοί παράγοντες, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 της Οδηγίας (ΕΕ)2016/798. Ούτε η Επιτροπή, ούτε ο ERA μπορούν να αντικαταστήσουν αυτούς τους παράγοντες στο πλαίσιο του ρόλου τους», η Έλενα Κουντουρά επανέρχεται με νέα αιτήματα:

• Να διασφαλιστεί ότι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων (ERA) θα μπορεί να ασκεί έγκαιρο και ουσιαστικό έλεγχο στις εθνικές αρχές ασφάλειας και να παρεμβαίνει ενεργά, όταν διαπιστώνονται σοβαρές παραβιάσεις της ενωσιακής νομοθεσίας, μέσω της επικείμενης αναθεώρησης του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/796.
• Να προβλεφθεί ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός παρέμβασης, κατόπιν εισήγησης του ERA, σε περιπτώσεις όπου τεκμηριωμένα διακυβεύεται η ασφάλεια των σιδηροδρόμων σε κράτος-μέλος, μέσω της αναθεώρησης της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/798.

Παράλληλα, με τη δεύτερη ερώτησή της, η Έλενα Κουντουρά, με αφορμή τη νέα έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα καθίσματα της επιβατικής αμαξοστοιχίας Intercity 62 στο δυστύχημα των Τεμπών, τα οποία δεν πληρούσαν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για την πυραντοχή, ζητά από την Επιτροπή να αναλάβει δράσεις για:

• Την πραγματοποίηση ουσιαστικού ελέγχου στο τροχαίο υλικό από τις εκάστοτε εθνικές αρχές και τον ERA, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας.
• Την πρακτική εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και των υποχρεωτικών προτύπων ασφάλειας για το τροχαίο υλικό των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων, καθώς για άλλη μια φορά αποδεικνύονται κενά εποπτείας και ασφαλείας.

Ακολουθούν οι δύο ερωτήσεις της Ευρωβουλευτή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

1. Θέμα: Συστημικό έλλειμμα ασφάλειας στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο και ανάγκη αναθεώρησης της Οδηγίας 2016/798/ΕΕ για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων.

Σε απάντηση ερώτησής μου (1) για το συστημικό έλλειμμα ασφάλειας του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου, η Επιτροπή ανέφερε ότι «την ευθύνη για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων φέρουν τα κράτη-μέλη και οι σχετικοί παράγοντες, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 της Οδηγίας (ΕΕ)2016/798. Ούτε η Επιτροπή, ούτε ο ERA μπορούν να αντικαταστήσουν αυτούς τους παράγοντες στο πλαίσιο του ρόλου τους» (2).

Δεδομένου ότι:

• από το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ προκύπτει, αφενός ότι η ΡΑΣ αδυνατεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, καθώς συστηματικά απέτυχε να εντοπίσει κρίσιμες αδυναμίες στο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας (3), αφετέρου ο ERA αδυνατεί να διασφαλίσει τη συμμόρφωση των εθνικών κανόνων με τις βασικές απαιτήσεις ασφάλειας, αλλά και την αποτελεσματική επιτέλεση του εποπτικού έργου της ΡΑΣ, ενώ η Επιτροπή απέτυχε να διασφαλίσει την ορθή εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας (4),
• ο Επίτροπος ανακοίνωσε την επικείμενη αναθεώρηση του Κανονισμού (ΕΕ)2016/796 με σκοπό την ενίσχυση του ρόλου του ERA στην παρακολούθηση της πρακτικής εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου στα κράτη-μέλη, ώστε να καταστεί πιο παρεμβατικός (5),

Ερωτάται η Επιτροπή:

• Πως θα διασφαλίσει στην επικείμενη αναθεώρηση του Κανονισμού (ΕΕ)2016/796, ότι ο ERA θα ασκεί έγκαιρο και ουσιαστικό έλεγχο επί των εθνικών αρχών ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας ενεργού παρέμβασης, όταν διαπιστώνονται σοβαρές παραβάσεις της ενωσιακής νομοθεσίας;
• Προτίθεται να προτείνει επιπλέον την αναθεώρηση της Οδηγίας (ΕΕ)2016/798, ώστε να προβλεφθεί ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός παρέμβασης, κατόπιν εισήγησης του ERA, σε περιπτώσεις όπου τεκμηριωμένα διακυβεύεται η ασφάλεια των σιδηροδρόμων σε κράτος-μέλος (6);

(1) E-001012/2025/rev.1
(2) EN.html”>https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/CRE-10-2025-06-17-ITM-014EN.html
(6) Τα τελευταία χρόνια ουδείς μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των ελληνικών σιδηροδρόμων και το ισχύον ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο δεν παρέχει επαρκείς εγγυήσεις για την προστασία της ζωής των ευρωπαίων πολιτών. Επομένως, η Οδηγία 2016/798, πρέπει να αναθεωρηθεί και να επιτρέπει στον ERA και την Επιτροπή να παρεμβαίνουν ουσιαστικά στα κράτη μέλη, εφόσον εντοπιστούν τεκμηριωμένα παρόμοια ελλείμματα ασφάλειας.

2. Θέμα: Ανάγκη διασφάλισης της συμμόρφωσης του τροχαίου υλικού με τα ευρωπαϊκά πρότυπα πυρασφάλειας στα Κράτη-Μέλη

Σύμφωνα με νέα έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη (1) τα καθίσματα της επιβατικής αμαξοστοιχίας Intercity 62 εξετάστηκαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού προτύπου EN 45545-2 και αποδείχτηκε πως δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις πυραντοχής.

Απ’ τη στιγμή που, μερικά καθίσματα είχαν αντικατασταθεί ή ανακαινιστεί στο πλαίσιο συντήρησης μετά το 2015 (2), οι ουσιαστικές ανακαινίσεις τροχαίου υλικού έπρεπε υποχρεωτικά να πληρούν τα πρότυπα ασφάλειας της ΕΕ, όπως το EN 45545-2, σύμφωνα με το άρθρο 21 της Οδηγίας 2016/797 και το σημείο 7.1.2 του παραρτήματος της ΤΠΔ «Τροχαίο υλικό–Μηχανές και επιβατικό τροχαίο υλικό». Το πόρισμα καταδεικνύει ότι παρά τις αλλαγές, οι αρμόδιες εθνικές αρχές δεν επαλήθευσαν τη συμμόρφωση των νέων υλικών με τις υποχρεώσεις ασφαλείας, με αποτέλεσμα την ουσιαστική μείωση της παθητικής προστασίας των επιβατών.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω ερωτάται η Επιτροπή:

• Πως αξιολογεί ότι παρά τα υποχρεωτικά πρότυπα ασφαλείας για τους σιδηροδρόμους, σήμερα κυκλοφορούν αμαξοστοιχίες που δεν τηρούν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις στα Κράτη-Μέλη;
• Ποιες ενέργειες σκοπεύει να λάβει, ώστε να πραγματοποιείται ουσιαστικός έλεγχος στο τροχαίο υλικό απ’ τις αρμόδιες εθνικές αρχές και τον ERA, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας.
• Πως σκοπεύει να διασφαλίσει πως εφαρμόζονται στη πράξη η ευρωπαϊκή νομοθεσία και τα υποχρεωτικά πρότυπα ασφάλειας για το τροχαίο υλικό των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων, από τη στιγμή που για άλλη μια φορά εμφανίζονται και αποδεικνύονται κενά εποπτείας και ασφαλείας.

(1) 2 Φεβρουαρίου 2026, Έκθεση για το δυστύχημα των Τεμπών – Παράρτημα Θ. Πυραντοχή καθισμάτων. https://www.harsia.gr/index.php/2026/02/02/2-2-2026-ekthesi-gia-to-dystychima-ton-tempon-parartima-th-pyrantochi-kathismaton/
(2) Ειδικότερα, προκύπτει ότι είχαν γίνει αλλαγές στις έδρες 24 καθισμάτων στο βαγόνι Α1 την 20/02/2023 με χρήση ανταλλακτικών από την σύμβαση 2022129/2022, στις έδρες 15 καθισμάτων στο βαγόνι Β3 την 21/11/2021 με αλλαγή υφάσματος έδρας από το αρχικό απόθεμα που παραδόθηκε στην Hellenic Train και στις έδρες 6 καθισμάτων στο βαγόνι Β4 την 12/11/2021 με αλλαγή υφάσματος έδρας από το αρχικό απόθεμα που παραδόθηκε στην Hellenic Train.