Έκκληση από Επιστήμονες: Η Κλιματική Κρίση Εντείνει τις Κατολισθήσεις στην Ελλάδα – Άμεση Ανάγκη για Πρόληψη και Παρέμβαση

Τους τελευταίους μήνες, η Ελλάδα βιώνει μια ανησυχητική αύξηση στη συχνότητα και την ένταση των κατολισθήσεων, με ιδιαίτερα σοβαρά περιστατικά να έχουν σημειωθεί σε περιοχές όπως η Ήπειρος, το Ιόνιο, η Ηλεία και η Μεσσηνία. Οι επιστήμονες της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ) κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας ότι η κλιματική κρίση επηρεάζει δραστικά το φυσικό ανάγλυφο της χώρας, καθιστώντας την έγκαιρη και στοχευμένη επιστημονική παρέμβαση ζωτικής σημασίας για την προστασία των πολιτών.

Κλιμάκια της ΕΑΓΜΕ βρίσκονται ήδη σε περιοχές που έχουν πληγεί σοβαρά, όπως η Ήπειρος, η Ζάκυνθος, η Κέρκυρα, η Ηλεία, η Μεσσηνία, τα Μετέωρα και η Νάξος, προγραμματίζοντας και υλοποιώντας άμεσες δράσεις για την αντιμετώπιση των κατολισθήσεων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών, η έξαρση αυτών των γεωδυναμικών φαινομένων οφείλεται σε έναν συνδυασμό φυσικών παραγόντων και περιβαλλοντικών πιέσεων. Βασικό ρόλο διαδραματίζει η γεωλογική δομή της Ελλάδας, η οποία χαρακτηρίζεται από εδάφη με χαμηλή συνοχή και αυξημένη ευπάθεια σε διαδικασίες αποσάθρωσης.

«Το έντονο ανάγλυφο, με τις απότομες κλίσεις των πρανών, δημιουργεί εγγενώς συνθήκες αστάθειας. Αυτές οι συνθήκες πλέον ενεργοποιούνται με μεγάλη σφοδρότητα λόγω των ακραίων καιρικών φαινομένων που παρατηρούμε. Οι παρατεταμένες βροχοπτώσεις οδηγούν σε κορεσμό του εδάφους και αύξηση της υδροστατικής πίεσης, με αποτέλεσμα την εκδήλωση κατολισθήσεων και καθιζήσεων μεγάλης κλίμακας», εξηγεί ο Διονύσιος Γκούτης, γενικός διευθυντής της ΕΑΓΜΕ.

Αλυσιδωτές Επιπτώσεις: Από τις Πυρκαγιές και τις Πλημμύρες στις Κατολισθήσεις

Ο καθηγητής Τηλεανίχνευσης και Μορφοτεκτονικής του ΕΚΠΑ, Μανώλης Βασιλάκης, αναφέρεται σε μια «αλυσιδωτή αντίδραση» που ξεκινά με τις πυρκαγιές του καλοκαιριού, συνεχίζεται με τις πλημμύρες και καταλήγει στις κατολισθήσεις. Όπως εξηγεί, οι πυρκαγιές αποδυναμώνουν σημαντικά την αντοχή του εδάφους, καθιστώντας το πολύ πιο ευάλωτο σε αποκολλήσεις και κατολισθήσεις, ειδικά όταν ακολουθούν έντονες βροχοπτώσεις ή σεισμική δραστηριότητα.

Η φύση των κατολισθήσεων διαφέρει ανάλογα με την περιοχή. Στην Ήπειρο, για παράδειγμα, οι γεωλογικοί σχηματισμοί φλύσχη παρουσιάζουν αυξημένη ευπάθεια στον κορεσμό από νερό. Σε βραχώδεις περιοχές με έντονες ρωγματώσεις, η συνδυαστική δράση ακραίων καιρικών φαινομένων και σεισμών μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες αποκολλήσεις βράχων.

Από την Αντιμετώπιση στην Πρόληψη: Η Σημασία της Επιστημονικής Παρέμβασης

Η ΕΑΓΜΕ τονίζει την ανάγκη για μετάβαση από την αποκλειστικά αντιδραστική διαχείριση των γεωκινδύνων σε μια ουσιαστική προληπτική στρατηγική. Η Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης (ΟΑΠ) της Αρχής, σε στενή συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, επιλαμβάνεται άμεσα στις πληγείσες περιοχές. Οι δράσεις της περιλαμβάνουν την καταγραφή και αξιολόγηση των φαινομένων, καθώς και την παροχή εξειδικευμένης καθοδήγησης στις αρμόδιες αρχές για την προστασία των πολιτών.

«Η λειτουργία της ΟΑΠ μας επιτρέπει να προλαμβάνουμε την περαιτέρω εξέλιξη των φαινομένων, παρέχοντας άμεσες οδηγίες για την ελαχιστοποίηση των συνεπειών και τη διασφάλιση της πρόσβασης σε πληγείσες περιοχές», υπογραμμίζει ο κ. Γκούτης. Οι ενέργειες της Ομάδας περιλαμβάνουν επιτόπιες αυτοψίες, εκτίμηση της επικινδυνότητας και παροχή τεχνικής συμβουλευτικής στους αρμόδιους φορείς.

Σύγχρονα Εργαλεία και Δορυφορική Παρατήρηση για την Πρόληψη

Η αποτελεσματική πρόληψη απαιτεί την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων, όπως δορυφόροι, drones και laser scanners. «Μέσω της συνεχούς παρακολούθησης των επιφανειακών αλλαγών στα πετρώματα και της διαχρονικής μελέτης των επικίνδυνων σημείων, μπορούμε να προτείνουμε στοχευμένα έργα υποδομής που θα αποτρέψουν την εκδήλωση κατολισθήσεων», δηλώνει ο κ. Βασιλάκης.

Συμπερασματικά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα πραγματικότητα γεωκινδύνων, όπου η κλιματική κρίση εντείνει τη συχνότητα και την ένταση των κατολισθήσεων. Η επιστημονική τεκμηρίωση, η έγκαιρη πρόληψη και οι στοχευμένες παρεμβάσεις αποτελούν πλέον αναγκαία εργαλεία για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και της δημόσιας ασφάλειας.