Αυθαίρετα και Ημιυπαίθριοι: Οδηγίες του Υφυπουργού Περιβάλλοντος Νίκου Ταγαρά για τα Νέα Πρόστιμα και τις Ρυθμίσεις

Οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων έχουν προθεσμία έως τις 31 Μαρτίου 2028 για να εντάξουν τα ακίνητά τους στην πλατφόρμα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, με την προϋπόθεση της προσαύξησης του προστίμου κατά 40%. Αυτή την διευκρίνιση έκανε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Ταγαράς, σε δηλώσεις του στην εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος».

Ο κ. Ταγαράς τόνισε επίσης ότι δεν αναμένεται κάποια νέα ρύθμιση για τον υπολογισμό των προστίμων, μετά την πρόσφατη παράταση που χορήγησε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η παράταση αυτή αφορά την υπαγωγή στη ρύθμιση αυθαιρέτων και ημιυπαίθριων κατηγορίας 1 έως 4, η οποία κανονικά θα έληγε στα τέλη του τρέχοντος μηνός, δίνοντας επιπλέον δύο χρόνια.

Τα Πρόστιμα
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα προσαυξημένα πρόστιμα ξεκίνησαν από το 10% και αυξάνονταν ανάλογα με την περίοδο ένταξης των αυθαιρέτων στη ρύθμιση. Το προσαυξημένο πρόστιμο κατά 40% θα ισχύει έως τις 31 Μαρτίου 2028.

Ο υπολογισμός των προστίμων συνεχίζει να βασίζεται σε παράγοντες όπως το μέγεθος, η τιμή ζώνης της περιοχής, η παλαιότητα και άλλα πολεοδομικά μεγέθη. Οι ιδιοκτήτες μπορούν να εξοφλήσουν τα πρόστιμα σε έως και 100 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό δόσης τα 50 ευρώ. Επιπλέον, παρέχεται έκπτωση 20% για εφάπαξ πληρωμή ή 10% για καταβολή του 30% του συνολικού προστίμου.

Το Υπουργείο καταγράφει μεγάλη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία τακτοποίησης αυθαιρέτων, με 2.585.949 δηλώσεις να έχουν υποβληθεί από το 2011 έως σήμερα. Συγκεκριμένα, βάσει του νόμου 4495/17:

• Στην κατηγορία 1 έχουν υποβληθεί 375.479 δηλώσεις.
• Στην κατηγορία 2 ανέρχονται σε 301.910.
• Στην κατηγορία 3 είναι 306.170.
• Στην κατηγορία 4 έχουν υποβληθεί 756.191 δηλώσεις.
• Στην κατηγορία 5, που αφορά μεγάλα αυθαίρετα και για την οποία η πλατφόρμα παραμένει κλειστή από το 2020, έχουν γίνει 307.681 υπαγωγές.

Συνολικά, με τον ισχύοντα νόμο 4495/17, έχουν ενταχθεί 1.915.460 αυθαίρετα.

Κατηγορίες Αυθαιρέτων

• Κατηγορία 1: Κατασκευές που ολοκληρώθηκαν έως τις 9/6/1975, νομιμοποιούνται με παράβολο 250 ευρώ.
• Κατηγορία 2: Κατασκευές που ολοκληρώθηκαν από 10/6/1975 έως 31/12/1983.
• Κατηγορία 3: Κατασκευές με μικρές πολεοδομικές παραβάσεις, όπως ημιυπαίθριοι χώροι, πέργκολες.
• Κατηγορία 4: Κατασκευές όπου οι παρεμβάσεις δεν υπερβαίνουν το 40% της αρχικής οικοδομικής άδειας.
• Κατηγορία 5: Υπερβάσεις άνω του 40% της οικοδομικής άδειας.

Διαδικασία για Αυθαίρετα Κατηγορίας 5 (εφόσον ενεργοποιηθεί η πλατφόρμα έως τον Μάρτιο 2028):
1. Υποβολή προσωρινής αίτησης με δήλωση και πληρωμή του ενιαίου ειδικού προστίμου, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων.
2. Για την οριστικοποίηση, οι ιδιοκτήτες θα αναλάβουν τα έξοδα για την υποβολή αιτήματος μέσω μηχανικού, προκειμένου να οριστεί ελεγκτής δόμησης.
3. Ο ελεγκτής θα επαληθεύσει την υπαγωγή, διασφαλίζοντας ότι πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις (π.χ. μη ύπαρξη σε περιοχές Natura, μη κατασκευή μετά τις 28 Ιουλίου 2011).
4. Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου και τη σύνταξη της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, θα γίνεται η οριστική υπαγωγή, επιτρέποντας τη μεταβίβαση των ακινήτων.

Πράσινα Τιμολόγια:

• 250 ευρώ: για αυθαίρετη κατασκευή/χρήση έως 100 τ.μ.
• 500 ευρώ: για κτίριο/χρήση άνω των 100 τ.μ. και έως 500 τ.μ.
• 1.000 ευρώ: για κτίριο/χρήση άνω των 500 τ.μ. και έως 2.000 τ.μ.
• 4.000 ευρώ: για κτίριο/χρήση άνω των 2.000 τ.μ. και έως 5.000 τ.μ.
• 10.000 ευρώ: για κτίριο/χρήση μεγαλύτερα των 5.000 τ.μ.

Ακίνητα Δημοσίου Ενδιαφέροντος
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επεξεργάζεται λύσεις για την υπαγωγή ακινήτων δημοσίου ενδιαφέροντος που ανήκουν σε δήμους και παρουσιάζουν αυθαιρεσίες. Αυτό αφορά νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια, λύκεια και αθλητικές εγκαταστάσεις.

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν αυτά τα κτίρια είναι σημαντικά:

• Αδυναμία εκπόνησης ουσιαστικών ενεργειακών μελετών.
• Αδυναμία συμμετοχής σε χρηματοδοτικά προγράμματα.
• Αδυναμία εκτέλεσης βασικών παρεμβάσεων συντήρησης.

Τα κτίρια αυτά στερούνται οικοδομικής άδειας, δεν εμπίπτουν στο προ του 1955 καθεστώς ή έχουν δεχθεί λειτουργικές παρεμβάσεις για κοινωνικούς λόγους. Το πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ είναι η επίλυση του ζητήματος, καθώς οι δήμοι αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στη συντήρηση και αναβάθμιση των εν λόγω κτιρίων. Η ηγεσία του Υπουργείου θεωρεί την επίλυση αυτού του θέματος υψηλή προτεραιότητα.