Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος: 10 Προτάσεις για Δικαιότερη και Αποτελεσματικότερη Φορολογική Διαδικασία και Πρόστιμα

Ανησυχία στους κόλπους των λογιστών-φοροτεχνικών και των επιχειρήσεων έχει προκαλέσει η επιβολή αυστηρότερων προστίμων για εκπρόθεσμες, ανακριβείς και μηδενικές δηλώσεις, όπως προβλέπονται από τον νέο Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας. Την κατάσταση αυτή, που εκφράζει την αναστάτωση και την ανησυχία των επαγγελματιών, ανέδειξε ο πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Κωνσταντίνος Κόλλιας, με σχετική επιστολή του προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και την ΑΑΔΕ.

Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση του Επιμελητηρίου, οι ενστάσεις εστιάζονται στη δυσανάλογη επιβάρυνση που πλήττει ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αυτές οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στη συμμόρφωση, λόγω περιορισμένων πόρων και της πολυπλοκότητας των φορολογικών διαδικασιών. Επιπλέον, οι επαγγελματίες κρίνουν ότι οι τρέχουσες ποινές δεν ανταποκρίνονται στις ρεαλιστικές συνθήκες της αγοράς, γεγονός που καλλιεργεί ένα κλίμα ανασφάλειας και αβεβαιότητας.

Ο κ. Κόλλιας τονίζει ότι η αυστηροποίηση των κυρώσεων, όπως ορίζεται στα άρθρα 53 και 54 του ν. 5104/2024, εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και τη δικαιοσύνη της ισχύουσας φορολογικής πολιτικής. Υπογραμμίζει την ανάγκη η Πολιτεία να επανεξετάσει τις νέες διατάξεις, προωθώντας ένα σύστημα που θα είναι πιο ευέλικτο, δίκαιο και διαφανές.

Το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος προτείνει τα φορολογικά πρόστιμα να καθορίζονται λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες θεμελιώδεις αρχές:

• Αναλογικότητα (σύμφωνα με το άρθρο 25 §1 του Συντάγματος)
• Ασφάλεια δικαίου και προβλεψιμότητα
• Ισότητα στη συμμετοχή στα δημόσια βάρη (άρθρο 4 §5 Συντάγματος)
• Οικονομική ελευθερία (άρθρο 5 §1 του Συντάγματος)
• Επιείκεια κατά τη διοικητική δράση – μη εφαρμογή αναδρομικά αυστηρότερου νόμου.

Για την επίτευξη ενός συστήματος που θα προάγει τη συμμόρφωση και θα μειώσει τον διοικητικό φόρτο για επιχειρήσεις και λογιστές-φοροτεχνικούς, το Επιμελητήριο προτείνει τις εξής 10 βασικές αλλαγές στο σύστημα των φορολογικών προστίμων:

• Αντικατάσταση σταθερών προστίμων με αναλογικά ποσά: Ο υπολογισμός τους θα πρέπει να γίνεται ως ποσοστό επί της αξίας της παράβασης ή του σχετικού φορολογικού αντικειμένου.
• Καθορισμός κατώτατων και ανώτατων ορίων: Θέσπιση ορίων ανά κατηγορία παράβασης, για την αποφυγή ακραίων επιπτώσεων.
• Κλιμάκωση προστίμων βάσει βαρύτητας: Διάκριση μεταξύ τυπικών, ουσιωδών και δόλιων παραβάσεων.
• Μείωση και διαφοροποίηση συντελεστών: Βάσει του βαθμού υπαιτιότητας (αμέλεια, δόλος) και της ύπαρξης ή μη υποτροπής. Προτείνεται χαμηλότερος συντελεστής για καλόπιστα λάθη και αυξημένος για επαναλαμβανόμενες ή δόλιες συμπεριφορές.
• Θέσπιση ανώτατου ορίου (πλαφόν): Στο συνολικό ποσό προστίμων που επιβάλλονται σε μια ενιαία ελεγκτική διαδικασία ή φορολογική χρήση, για αποφυγή υπέρμετρης επιβάρυνσης.
• Εισαγωγή μηχανισμού αυτοδιόρθωσης: Δυνατότητα στους φορολογούμενους να διορθώνουν οικειοθελώς παραλείψεις ή σφάλματα πριν την έκδοση φύλλου ελέγχου, με σημαντικά μειωμένα πρόστιμα.
• Επιβολή οριζόντιων προστίμων μετά από προθεσμία: Όχι με τη λήξη της προθεσμίας υποβολής, αλλά ύστερα από 2 μήνες και ειδοποίηση προς συμμόρφωση, εφόσον δεν υπάρξει ανταπόκριση.
• Έκδοση αναλυτικών εγκυκλίων και πρακτικών παραδειγμάτων: Για σαφή καθοδήγηση φορολογικών συμβούλων και επιχειρήσεων, περιορίζοντας τον κίνδυνο παρερμηνειών.
• Κατάργηση προστίμων για μηδενικές ή εκπρόθεσμες δηλώσεις χωρίς φόρο: Όταν από αυτές δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου.
• Κατάργηση αυτοτελούς προστίμου: Σε περιπτώσεις όπου η αρχική οφειλή δεν υπερβαίνει τα εκατό ευρώ.

Σύμφωνα με τον κ. Κόλλια, «Η υιοθέτηση αυτών των προτάσεων αναμένεται να συμβάλει στην οικοδόμηση ενός πιο δίκαιου, διαφανούς και αποτελεσματικού συστήματος φορολογικών προστίμων, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη και την φορολογική συμμόρφωση».