Το Δίκτυο Άρση Διεκδικεί Ισότιμη Πρόσβαση για Ανάπηρους Καλλιτέχνες στην Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών

Καθώς η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.) στην Ελλάδα βρίσκεται σε εξέλιξη, το Δίκτυο Άρση – Δίκτυο για τον Χορό και την Αναπηρία, στρέφει την προσοχή του στη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης και συμμετοχής των ανάπηρων καλλιτεχνών. Το δίκτυο, που αποτελείται από επαγγελματίες με διεθνή εμπειρία, υπογραμμίζει ότι η συμπερίληψη και η προσβασιμότητα αποτελούν κριτήρια για την αξιολόγηση ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού ιδρύματος.

Στην Ελλάδα, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη, οι Κωφοί και ανάπηροι καλλιτέχνες πρωτοστατούν στη δημιουργία ενδιαφερόντων και καινοτόμων έργων. Ωστόσο, συχνά τα συστημικά εμπόδια τους στερούν την πρόσβαση στην κατάλληλη επίσημη εκπαίδευση, ενισχύοντας προκαταλήψεις και διαιωνίζοντας τον αποκλεισμό. Η ίδρυση της Α.Σ.Π.Τ. προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για την Ελλάδα να ευθυγραμμιστεί με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Πρόσφατες Συναντήσεις

Ενόψει της αυριανής ίδρυσης της Α.Σ.Π.Τ. και με στόχο την προάσπιση των δικαιωμάτων των ανάπηρων καλλιτεχνών στην ανώτατη εκπαίδευση, η Άρση ολοκλήρωσε πρόσφατα μια σειρά συναντήσεων με την ηγεσία των αρμόδιων Υπουργείων. Στις 08.01.2026, μια συνάντηση με τη Γενική Γραμματέα Σύγχρονου Πολιτισμού έδωσε τη δυνατότητα ενημέρωσης για την πορεία ίδρυσης της σχολής και τη διοικητική της δομή, ενώ τέθηκαν οι βάσεις για μελλοντική συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας. Ακολούθησε, στις 10.02.2026, συνάντηση με τον Υφυπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιο για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Σε αυτή την καίρια συνάντηση, το Δίκτυο Άρση κατέθεσε επίσημα τις θέσεις του σχετικά με το νέο νομοσχέδιο, δίνοντας έμφαση στην επιτακτική ανάγκη για ρητή πρόβλεψη της ισότιμης εισαγωγής και φοίτησης των ανάπηρων καλλιτεχνών.

Οι Θέσεις και οι Διεκδικήσεις του Δικτύου Άρση

Από τις μέχρι τώρα επαφές, διαπιστώθηκε ένα σημαντικό κενό στην κατανόηση του πώς η αρχή της συμπερίληψης μεταφράζεται σε θεσμικές ρυθμίσεις για την ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών. Το Δίκτυο Άρση εκφράζει τις ακόλουθες βασικές διεκδικήσεις:

• Υποχρεωτική Ποσόστωση 5%: Η Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να εφαρμόσει το Άρθρο 35 του Ν. 3794/2009, το οποίο ορίζει την εισαγωγή σε ποσοστό 5% καθ’ υπέρβαση. Είναι κρίσιμο να γίνει κατανοητό ότι ο νόμος καθορίζει ένα σταθερό ποσοστό και όχι ένα «έως 5%», διασφαλίζοντας την παρουσία ανάπηρων φοιτητών ακόμη και σε ολιγομελή τμήματα 15 ατόμων.
• Κατάργηση του Όρου «Αρτιμέλεια»: Ως Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα (ΑΕΙ) σύμφωνα με τον Ν. 4957/2022, η Α.Σ.Π.Τ. πρέπει να ξεπεράσει όρους όπως η «αρτιμέλεια», οι οποίοι συνεχίζουν να λειτουργούν ως εμπόδια στις Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης. Η αξιολόγηση πρέπει να εστιάζει αποκλειστικά στην καλλιτεχνική επάρκεια. Οι ανάπηροι καλλιτέχνες έχουν ήδη παρουσία και δημιουργούν. Η Πολιτεία έχει πλέον την ευθύνη να τους αναγνωρίσει το δικαίωμα στην ανώτατη εκπαίδευση.

Κοινή Διακήρυξη Θέσεων για την Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών

Οι υπογράφοντες την παρούσα διακήρυξη – ανάπηροι καλλιτέχνες, επαγγελματίες του πολιτισμού, μέλη του Δικτύου Άρση (Ελλάδα) και του Ευρωπαϊκού Δικτύου ADICLUS – ενώνουμε τις φωνές μας ενόψει της διαβούλευσης για την ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.). Η ίδρυση αυτής της σχολής πρέπει να διέπεται από το ισχύον νομικό πλαίσιο για την αναπηρία και τη συμπερίληψη στα ελληνικά ΑΕΙ, αποτελώντας ταυτόχρονα μια ιστορική ευκαιρία για την Ελλάδα να εναρμονιστεί με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ως επαγγελματίες με διεθνή εμπειρία, επισημαίνουμε ότι ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα του 21ου αιώνα αξιολογείται από το επίπεδο της συμπερίληψης και της προσβασιμότητάς του.

Βασικές Διεκδικήσεις

• Νομοθετική Διασφάλιση και Κατάργηση Διακρίσεων: Το ιδρυτικό νομοσχέδιο της Α.Σ.Π.Τ. πρέπει να ενσωματώνει ρητά την απαγόρευση διακρίσεων λόγω αναπηρίας. Δεδομένου ότι η Α.Σ.Π.Τ. θα λειτουργήσει ως ΑΕΙ σύμφωνα με τον Ν. 4957/2022, απαιτούμε την οριστική κατάργηση κάθε αναφοράς στην «αρτιμέλεια» ως προϋπόθεση εισαγωγής. Η αξιολόγηση πρέπει να εστιάζει αποκλειστικά στην καλλιτεχνική επάρκεια, συνάδοντας με τις συνταγματικές επιταγές περί ισότητας και επαγγελματικής ένταξης των ΑμεΑ.
• Κτηριακή Προσβασιμότητα: Ζητούμε οι νέες εγκαταστάσεις της Α.Σ.Π.Τ. να θέσουν πρότυπα προσβασιμότητας στην Ευρώπη. Αυτό περιλαμβάνει πλήρη αυτόνομη πρόσβαση σε όλους τους χώρους, όπως αίθουσες διδασκαλίας, σκηνές, παρασκήνια, αποδυτήρια και χώρους τεχνικής υποστήριξης, διασφαλίζοντας την ισότιμη συμμετοχή ανάπηρων φοιτητών και καθηγητών.
• Πρόγραμμα Σπουδών με Βάση τη Συμπερίληψη: Το εκπαιδευτικό υλικό και οι μέθοδοι διδασκαλίας πρέπει να είναι συμβατά με την αρχή της προσβασιμότητας (π.χ. ακουστική περιγραφή, διερμηνεία νοηματικής γλώσσας όπου απαιτείται).
• Επιμόρφωση Καθηγητών: Η υποχρεωτική εκπαίδευση του διδακτικού προσωπικού της Α.Σ.Π.Τ., σε συνεργασία με εξειδικευμένους καλλιτέχνες, είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική διδασκαλία σε μικτά τμήματα.
• Θεσμική Συνεργασία και Εποπτεία: Η δημιουργία μιας επιτροπής, παρόμοιας με τις Μονάδες Ισότιμης Πρόσβασης των Πανεπιστημίων, θα διασφαλίσει και θα αναθεωρεί την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη, προωθώντας την καλλιτεχνική πράξη.
• Σύνθεση Επιτροπής: Συμμετοχή καλλιτεχνών με και χωρίς αναπηρία, εμπειρογνωμόνων προσβασιμότητας και εκπροσώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας.
• Ρόλος Επιτροπής: Επίβλεψη της μετάβασης στο νέο συμπεριληπτικό μοντέλο, επίλυση πρακτικών ζητημάτων (π.χ. προσαρμογή εξετάσεων) και διασφάλιση ότι η φωνή της κοινότητας ακούγεται σε κάθε στάδιο λήψης αποφάσεων.
• Διεθνής Εναρμόνιση: Η πρόσφατη ευρωπαϊκή έρευνα Learning to Change έχει αναδείξει την προσβάσιμη καλλιτεχνική εκπαίδευση ως θεμελιώδες δικαίωμα. Η Ελλάδα δεν πρέπει να παραμένει εξαίρεση αποκλεισμού στην Ευρώπη. Καλούμε την ελληνική κυβέρνηση να νομοθετήσει με θάρρος και δικαιοσύνη. Η Α.Σ.Π.Τ. πρέπει να διασφαλίζει την ισόνομη παρουσία των ατόμων με αναπηρία στο πολιτιστικό γίγνεσθαι της χώρας, υιοθετώντας τη φράση των ανάπηρων καλλιτεχνών: «Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς».

Οι παραπάνω θέσεις συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού εκπαιδευτικού και επαγγελματικού πλαισίου, εγγυώμενες την ισότιμη καλλιτεχνική δημιουργία για όλους.