ΑΑΔΕ: Πώς ο Δείκτης Jaccard Ξεμπρόσωσε τους «Αχυρανθρώπους» του Οικονομικού Εγκλήματος στη Θεσσαλονίκη

Ένα εξελιγμένο σύστημα ανάλυσης κινδύνου, βασισμένο στον δείκτη ομοιότητας Jaccard, βοήθησε την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) να εντοπίσει ένα εκτεταμένο δίκτυο εταιρειών-φαντασμάτων στη Θεσσαλονίκη, οδηγώντας στην εξάρθρωση ενός κυκλώματος «αχυρανθρώπων».
Η ΑΑΔΕ, μέσω αυτού του προηγμένου μοντέλου ανίχνευσης επιχειρηματικών συσχετίσεων, αξιοποιεί τον δείκτη Jaccard για να ξεσκεπάζει και να εξαρθρώνει δίκτυα εικονικών επιχειρήσεων και τους «αχυρανθρώπους» που τις στελεχώνουν.
Αντί να εξετάζει κάθε επιχείρηση μεμονωμένα, ο αλγόριθμος χαρτογραφεί τις αφανείς διασυνδέσεις μεταξύ διαφορετικών ΑΦΜ. Αυτά τα ΑΦΜ συχνά δημιουργούνται και διαλύονται διαδοχικά, με μοναδικό σκοπό την αποφυγή φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων.
Τι Αξιολογεί το Σύστημα
Θεωρώντας κάθε επιχείρηση ως ένα σύνολο δεδομένων, το σύστημα προχωρά σε σύγκριση με όλες τις υπόλοιπες. Όσο πιο κοντά στο 1 είναι ο δείκτης ομοιότητας, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα δύο επιχειρήσεις να ανήκουν στο ίδιο παράνομο δίκτυο.
Σύμφωνα με πληροφορίες από την ΑΑΔΕ, ο αλγόριθμος διενεργεί εξειδικευμένους ελέγχους. Αρχικά, αναλύει τα φυσικά πρόσωπα, ελέγχοντας την επανάληψη εταίρων, μετόχων, διαχειριστών ή νόμιμων εκπροσώπων σε διάφορα εταιρικά σχήματα. Παράλληλα, διασταυρώνει στοιχεία υποδομών και επικοινωνίας, εντοπίζοντας κοινές επαγγελματικές έδρες, τηλέφωνα, διευθύνσεις email, λογιστές ή τραπεζικούς λογαριασμούς.
Σε επίπεδο εμπορικών συναλλαγών, το σύστημα αναλύει και μετρά την αλληλοεπικάλυψη πελατών και προμηθευτών, αντλώντας δεδομένα από το myDATA και τις δηλώσεις ΦΠΑ. Εάν μια νεοσύστατη εταιρεία εξυπηρετεί ακριβώς τους ίδιους πελάτες με μια επιχείρηση που πρόσφατα έκλεισε, αφήνοντας πίσω της χρέη, ο δείκτης ομοιότητας αυξάνεται δραματικά.
Επιπλέον, το σύστημα προχωρά στη «χαρτογράφηση» των δικτύων, αποτυπώνοντας πλήρως τη δομή των κυκλωμάτων. Με αυτήν ακριβώς τη μεθοδολογία, εξαρθρώθηκε ένα μεγάλο κύκλωμα που περιλάμβανε 380 επιχειρήσεις και 205 φυσικά πρόσωπα, τα οποία είχαν συσσωρεύσει οφειλές ύψους 43 εκατομμυρίων ευρώ προς το Δημόσιο.
Ο Τρόπος Υπολογισμού της Ομοιότητας
Ο δείκτης Jaccard συγκρίνει τα φυσικά πρόσωπα και τα αντίστοιχα ΑΦΜ. Για παράδειγμα, αν ένα πρόσωπο συμμετέχει σε 15 εταιρείες και ένα δεύτερο σε άλλες 15, από τις συνολικά τριάντα εταιρείες, μπορεί να έχουν κοινή παρουσία σε δέκα. Στην περίπτωση αυτή, το σύνολο των διακριτών εταιρειών που εξετάζονται ανέρχεται σε 20.
Ο δείκτης υπολογίζεται διαιρώντας τον αριθμό των κοινών εταιρειών με το σύνολο των διαφορετικών εταιρειών. Έτσι, 10 κοινές εταιρείες διά 20 διαφορετικές ισοδυναμούν με 50% ομοιότητα, γεγονός που υποδεικνύει ότι οι μισές εταιρείες είναι κοινές και για τα δύο πρόσωπα. Ζεύγη επιχειρήσεων με υψηλή ομοιότητα και κοινά πρόσωπα συνδέονται ως «κρίκοι». Η σύνδεση αυτών των κρίκων δημιουργεί «αλυσίδες» και ομάδες επιχειρηματικών σχέσεων, οι οποίες στη συνέχεια ελέγχονται για πιθανές παράνομες δραστηριότητες.
Η Εφαρμογή στην Υπόθεση των «Αχυρανθρώπων» στη Θεσσαλονίκη
Στη συγκεκριμένη υπόθεση της Θεσσαλονίκης, το Δίκτυο Οικονομικής Εποπτείας (ΔΕΟΣ) της ΑΑΔΕ χρησιμοποίησε τον δείκτη Jaccard για να εντοπίσει εκατοντάδες «κρίκους» μεταξύ ΑΦΜ, δηλαδή σχέσεις ανά δύο με τουλάχιστον 2 κοινές εταιρείες σε κάθε ζεύγος. Η σύνδεση αυτών των κρίκων αποκάλυψε συγκεκριμένες αλυσίδες και ομάδες:
- Με δείκτη Jaccard άνω του 5%, εντοπίστηκαν 719 κρίκοι μεταξύ 369 ΑΦΜ, κατανεμημένοι σε 29 ομάδες, με τη μεγαλύτερη να περιλαμβάνει 262 ΑΦΜ.
- Με δείκτη Jaccard άνω του 10%, καταγράφηκαν 504 κρίκοι μεταξύ 330 ΑΦΜ, σε 60 ομάδες, εκ των οποίων η μεγαλύτερη αποτελείται από 34 ΑΦΜ.
- Με δείκτη Jaccard άνω του 20%, αναδείχθηκαν 358 κρίκοι μεταξύ 270 ΑΦΜ, σε 77 ομάδες, με τη μεγαλύτερη να περιλαμβάνει 13 ΑΦΜ.
Ουσιαστικά, εάν το πρόσωπο Α συνδέεται με το Β και το Β με το Γ, σχηματίζεται μια αλυσίδα, ακόμη κι αν το Α δεν συνδέεται άμεσα με το Γ. Καθώς αυξάνεται το όριο ομοιότητας, προς έλεγχο παραμένουν μόνο οι ισχυρότερες συνδέσεις.
Με αυτόν τον τρόπο, οι εκτεταμένες αλυσίδες «σπάνε» σε μικρότερες ομάδες, επιτρέποντας στην έρευνα να εστιάσει στις συγκεκριμένες κοινές εταιρείες και τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων προσώπων. Όπως διευκρινίζει η ΑΑΔΕ, οι ομάδες αυτές δεν συνιστούν αυτομάτως αποδεδειγμένα κυκλώματα, αλλά αποτελούν ισχυρές ενδείξεις για περαιτέρω έλεγχο, διευκολύνοντας δραστικά τον εντοπισμό τους.
Τι Έχει Αλλάξει στους Φορολογικούς Ελέγχους
Η ενσωμάτωση του δείκτη Jaccard στην εργαλειοθήκη της φορολογικής διοίκησης έχει αναδιαμορφώσει ριζικά τη διαδικασία των ελέγχων. Οι αλγόριθμοι πλέον επιλέγουν αυτόματα τις υποθέσεις υψηλού κινδύνου, κατευθύνοντας τους ελεγκτές απευθείας στον πυρήνα των πιθανών κυκλωμάτων, χωρίς την ανάγκη ανθρώπινης παρέμβασης.
Μέσω αυτού του εργαλείου, οι υπηρεσίες της ΑΑΔΕ εντοπίζουν ταχύτατα ύποπτα ΑΦΜ και ύποπτα μοτίβα, επιτρέποντας στοχευμένους ελέγχους. Ταυτόχρονα, επιτυγχάνεται απρόσκοπτη διασύνδεση βάσεων δεδομένων, καθώς ο δείκτης Jaccard συνδυάζεται με πληροφορίες από το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ), τις τράπεζες, το κτηματολόγιο και τα συστήματα ηλεκτρονικών πληρωμών, διαμορφώνοντας ένα ενοποιημένο ψηφιακό προφίλ κινδύνου.
Η ΑΑΔΕ παρέχει επίσης έναν σύνδεσμο προς σχετικό βίντεο, στο οποίο παρουσιάζεται σχηματικά η εξέλιξη της έρευνας σε αυτήν τη συγκεκριμένη υπόθεση. Η μεθοδολογία που ακολουθείται είναι η ίδια για όλες τις παρόμοιες περιπτώσεις, όπου τα τετράγωνα που καταλήγουν με κόκκινο πλαίσιο στο τέλος, αντιστοιχούν στις περιπτώσεις που χαρακτηρίζονται ως «επικίνδυνες».


