Ελληνικά Leopard: SOS για την Αρματική Υπεροχή – Πώς η Ελλάδα θα διατηρήσει την ισχύ της στην Ε.Ε.

Η Ελλάδα αναδεικνύεται αυτή τη στιγμή ως η υπερδύναμη της Ευρώπης στο αρματικό δυναμικό. Ο Ελληνικός Στρατός διαθέτει 1.365 άρματα μάχης, ξεπερνώντας τα 1.079 άρματα συνολικά των έξι μεγαλύτερων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρόλα αυτά, τα ελληνικά άρματα εκπέμπουν SOS, αντιμέτωπα με τον κίνδυνο της απαξίωσης αν δεν υπάρξει άμεση αναβάθμιση.

Του Χρήστου Μαζανίτη

Οι αριθμοί είναι αδιαμφισβήτητοι: η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ με 1.365 άρματα μάχης. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι μια χώρα με το μέγεθος και την οικονομία της Ελλάδας διατηρεί περισσότερα άρματα από το σύνολο των μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρωζώνης (Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ολλανδία, Βέλγιο, Ιταλία) που ανέρχεται σε 1.079.

Ωστόσο, αυτή η υπεροχή κινδυνεύει να μετατραπεί σε άχρηστο υλικό. Η αναβάθμιση του αρματικού δυναμικού του Ελληνικού Στρατού είναι ένα από τα πιο κρίσιμα και επείγοντα ζητήματα εθνικής άμυνας. Το σύγχρονο πεδίο μάχης απαιτεί ριζικές αλλαγές στη φιλοσοφία και τον εξοπλισμό των τεθωρακισμένων. Η Ελλάδα, παρά τον μεγάλο στόλο της, χρειάζεται σύγχρονη τεχνολογία και επαρκή υποστήριξη για να διατηρήσει την ισχύ της. Για να αποφευχθεί η απαξίωση και να διατηρηθεί η αποτρεπτική ικανότητα, ο Ελληνικός Στρατός πρέπει να εστιάσει σε τρεις βασικούς άξονες:

• Τεχνολογικό εκσυγχρονισμό των υπαρχουσών πλατφορμών.
• Ενσωμάτωση συστημάτων αυτοπροστασίας.
• Διασφάλιση της βιωσιμότητας μέσω της εγχώριας υποστήριξης.

Ο άμεσος στόχος αφορά τον εκσυγχρονισμό των αρμάτων Leopard 2A4. Ενώ η Ελλάδα διαθέτει τα σύγχρονα Leopard 2A6 HEL, τα 2A4 παραμένουν τεχνολογικά δεκαετίας του ’90. Η αναβάθμισή τους στο επίπεδο του 2A7, με νέο Σύστημα Ελέγχου Πυρός, προηγμένα σκοπευτικά ημέρας/νύχτας και ψηφιακές επικοινωνίες, είναι επιβεβλημένη. Χωρίς αυτές τις αναβαθμίσεις, τα άρματα δεν μπορούν να εντοπίζουν και να βάλλουν με ακρίβεια σε μεγάλες αποστάσεις, ειδικά απέναντι σε εχθρούς με ανώτερα ηλεκτρονικά συστήματα.

Παράλληλα, η αναβάθμιση των Leopard 1A5, παρά την ηλικία τους, είναι απαραίτητη για να μπορούν να επιτελούν ρόλους υποστήριξης ή να δρουν σε δευτερεύοντα μέτωπα, κυρίως μέσω της βελτίωσης των οπτικών τους συστημάτων.

Η μεγαλύτερη απειλή για την απαξίωση των αρμάτων μάχης είναι η ραγδαία εξέλιξη των μη επανδρωμένων αεροχημάτων (drones) και των περιφερόμενων πυρομαχικών (loitering munitions). Οι πρόσφατες συγκρούσεις κατέδειξαν την ευαλτότητα ακόμη και των βαριά θωρακισμένων αρμάτων σε φθηνές επιθέσεις από αέρος ή σε εξελιγμένα αντιαρματικά βλήματα (top-attack). Για να μην καταστούν τα ελληνικά τεθωρακισμένα «σιδερένια φέρετρα», είναι ζωτικής σημασίας η εγκατάσταση Συστημάτων Ενεργητικής Προστασίας (Active Protection Systems – APS). Αυτά τα συστήματα μπορούν να εντοπίζουν και να αναχαιτίζουν απειλές πριν προλάβουν να προκαλέσουν ζημιά. Επίσης, η τοποθέτηση συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου για την παρεμβολή στα drones και η ενίσχυση της θωράκισης στην άνω πλευρά του άρματος αποτελούν βασικές προϋποθέσεις επιβίωσης.

Η απαξίωση απειλεί επίσης λόγω της έλλειψης ανταλλακτικών και της προβληματικής υποστήριξης. Ένα άρμα που παραμένει ακινητοποιημένο λόγω έλλειψης ενός απλού ανταλλακτικού είναι επιχειρησιακά ανύπαρκτο. Ο Ελληνικός Στρατός οφείλει να εγκαταλείψει τις αποσπασματικές προμήθειες και να προχωρήσει σε μακροχρόνιες συμβάσεις υποστήριξης (FOS).

Η εμπλοκή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας (όπως η ΕΛΒΟ ή η EODH) είναι απαραίτητη για τη δημιουργία μιας εγχώριας βάσης συντήρησης και παραγωγής κρίσιμων εξαρτημάτων. Η εξάρτηση αποκλειστικά από εξωτερικούς προμηθευτές σε περιόδους κρίσης μπορεί να οδηγήσει σε καθήλωση μεγάλου μέρους του στόλου, καθιστώντας άχρηστες τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων.

Επιπλέον, ο Ελληνικός Στρατός κινδυνεύει να μείνει πίσω εάν δεν ενσωματώσει τα άρματα σε ένα ευρύτερο δίκτυο πληροφοριών. Το σύγχρονο άρμα δεν επιχειρεί μόνο του. Πρέπει να λαμβάνει εικόνα από drones αναγνώρισης, να μοιράζεται στόχους με την αεροπορία και το πυροβολικό, και να έχει πλήρη επίγνωση της κατάστασης μέσω ψηφιακών χαρτών. Η έλλειψη Συστημάτων Διαχείρισης Μάχης (BMS) στα παλαιότερα άρματα δημιουργεί ένα «τυφλό» δυναμικό, που δυσκολεύεται να συντονιστεί με τις πιο σύγχρονες μονάδες. Αυτό το χάσμα δημιουργεί επιχειρησιακή ασυνέχεια, η οποία μπορεί να αποβεί μοιραία στο πεδίο.

Ο δρόμος για την ισχυροποίηση των ελληνικών τεθωρακισμένων περνά μέσα από τον τολμηρό εκσυγχρονισμό των Leopard 2A4, την άμεση υιοθέτηση συστημάτων ενεργητικής προστασίας έναντι drones και την εξασφάλιση μιας στιβαρής εφοδιαστικής αλυσίδας. Ο κίνδυνος της απαξίωσης είναι πραγματικός και πηγάζει από την τεχνολογική στασιμότητα και την υποτίμηση των νέων μορφών πολέμου. Μόνο με μια ολιστική προσέγγιση, που συνδυάζει τη μηχανική ισχύ με την ψηφιακή κυριαρχία και την εγχώρια υποστήριξη, θα μπορέσει ο Ελληνικός Στρατός να διατηρήσει τα άρματά του ως έναν αδιαπέραστο τοίχο προστασίας της εθνικής κυριαρχίας στα χρόνια που έρχονται.

Η ραχοκοκαλιά του αρματικού δυναμικού είναι τα Leopard 1A5. Η αναβάθμισή τους είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα και απαιτητικά προγράμματα, καθώς πρόκειται για την πιο πολυπληθή πλατφόρμα στο ελληνικό οπλοστάσιο. Με δεδομένο ότι τα Leopard 1A5 επανδρώνουν τις περισσότερες μονάδες στα νησιά του Αιγαίου και υποστηρίζουν τις επιχειρήσεις στον Έβρο, ο εκσυγχρονισμός τους δεν είναι απλή διατήρηση παλαιού υλικού, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα για να παραμείνουν αξιόμαχα σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

Η αναβάθμιση πρέπει να εστιάσει σε συγκεκριμένους τομείς: η αντικατάσταση ή ριζική αναβάθμιση των οπτικών συστημάτων και του Συστήματος Ελέγχου Πυρός (ΣΕΠ). Το παλαιό σύστημα EMES-18, αν και πρωτοποριακό, υστερεί έναντι των σύγχρονων θερμικών καμερών τρίτης γενιάς. Η εγκατάσταση νέων θερμικών αισθητήρων για τον πυροβολητή και, κυρίως, η προσθήκη ενός ανεξάρτητου περισκοπίου για τον αρχηγό με δυνατότητα ημέρας/νύχτας θα προσέφεραν δυνατότητες Hunter-Killer. Αυτό επιτρέπει στον αρχηγό να εντοπίζει τον επόμενο στόχο, ενώ ο πυροβολητής βάλλει τον πρώτο, αυξάνοντας δραματικά την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα στη μάχη. Επιπλέον, η ψηφιοποίηση του ΣΕΠ θα επιτρέψει τη χρήση πιο σύγχρονων και ακριβών πυρομαχικών, εξαντλώντας τις δυνατότητες του πυροβόλου των 105 χιλιοστών.

Δεύτερος κρίσιμος τομέας είναι η επιβιωσιμότητα έναντι των σύγχρονων απειλών. Το Leopard 1A5, με έμφαση στην ταχύτητα έναντι της θωράκισης, είναι ευάλωτο σε σύγχρονα αντιαρματικά βλήματα και drones. Μια ρεαλιστική αναβάθμιση δεν μπορεί να προσθέσει υπερβολικό βάρος, αλλά μπορεί να περιλαμβάνει την τοποθέτηση ελαφράς πρόσθετης θωράκισης (composite ή slat armor) για προστασία από RPG. Το πιο σημαντικό, ωστόσο, είναι η ενσωμάτωση συστημάτων παθητικής προστασίας, όπως δέκτες προειδοποίησης λέιζερ, που θα ειδοποιούν το πλήρωμα για στοχοποίηση, επιτρέποντας την αυτόματη ρίψη καπνογόνων και ελιγμούς αποφυγής.

Η ψηφιακή αναβάθμιση και η ενσωμάτωση σε δίκτυα είναι επίσης απαραίτητες. Το άρμα πρέπει να αποκτήσει Σύστημα Διαχείρισης Μάχης (BMS) και σύγχρονες ψηφιακές επικοινωνίες. Έτσι, το πλήρωμα θα έχει πλήρη εικόνα των φίλιων δυνάμεων και των εχθρικών στόχων σε ψηφιακή οθόνη, λαμβάνοντας πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο από drones ή άλλα άρματα. Αυτή η δικτυοκεντρική προσέγγιση επιτρέπει σε ένα παλαιότερο άρμα να λειτουργεί ως μέρος ενός ευρύτερου, ευφυούς συστήματος, αντισταθμίζοντας τις αδυναμίες του στη θωράκιση μέσω της καλύτερης επίγνωσης της κατάστασης και του συντονισμού.

Τέλος, οποιαδήποτε αναβάθμιση θα είναι ημιτελής χωρίς τη μέριμνα για την κίνηση και την υποστήριξη. Ο κινητήρας και το σύστημα μετάδοσης πρέπει να υποστούν πλήρη εργοστασιακή ανακατασκευή. Η εγκατάσταση μιας βοηθητικής μονάδας ισχύος (APU) θα επέτρεπε τη λειτουργία των ηλεκτρονικών συστημάτων και των σκοπευτικών χωρίς να είναι σε λειτουργία ο κύριος κινητήρας, μειώνοντας το θερμικό και ακουστικό ίχνος του άρματος σε ενέδρα.

Η εμπλοκή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας είναι καίριας σημασίας. Η Ελλάδα διαθέτει την τεχνογνωσία και τις υποδομές για να υλοποιήσει εγχώρια έναν τέτοιο εκσυγχρονισμό, εξασφαλίζοντας παράλληλα την αδιάλειπτη ροή ανταλλακτικών για τα επόμενα 15-20 χρόνια. Η αναβάθμιση των Leopard 1A5 δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά μια ορθολογική επιλογή για τη διατήρηση της ισορροπίας δυνάμεων.

Με το σωστό πακέτο εκσυγχρονισμού, το Leopard 1A5 μπορεί να μετατραπεί από ένα «γερασμένο» μέσο σε μια φονική πλατφόρμα υποστήριξης, ικανή να προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες, ειδικά στα νησιά όπου η ευελιξία και ο όγκος πυρός παραμένουν οι κυρίαρχες απαιτήσεις. Η απαξίωσή τους θα άφηνε ένα τεράστιο κενό στην ελληνική αμυντική διάταξη, το οποίο κανένα νέο σύστημα δεν θα μπορούσε να καλύψει άμεσα σε τόσο μεγάλους αριθμούς.