Προκλήσεις για Εργαζόμενους και Εργοδότες στις Σύγχρονες Μορφές Απασχόλησης

Οι σύγχρονες μορφές απασχόλησης κρύβουν αρκετές παγίδες τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τους εργοδότες, καθιστώντας δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσα σε συμβάσεις έργου, ανεξάρτητες υπηρεσίες και συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας.Η πραγματική φύση της εργασιακής σχέσης δεν καθορίζεται από τον τίτλο της συμφωνίας, αλλά από το περιεχόμενο και τις συνθήκες που την πλαισιώνουν, καθώς αυτά προσδιορίζουν τις υποχρεώσεις που προκύπτουν για τον ΕΦΚΑ και τις φορολογικές αρχές.

Όπως αναφέρει η Απογευματινή, ο οικονομολόγος-φοροτεχνικός Γιώργος Δαλιάνης διασαφηνίζει ότι η έννοια της εξαρτημένης εργασίας ορίζεται στα άρθρα 648 έως 652 του Αστικού Κώδικα. Συγκεκριμένα στο άρθρο 648 περιγράφεται ότι μία σύμβαση εξαρτημένης εργασίας υφίσταται όταν ο εργαζόμενος παρέχει προσωπικά τη εργασία του υπό την επίβλεψη και κατευθύνσεις του εργοδότη εν αντάλλαγμα μιας συμφωνημένης αμοιβής. Τα άρθρα 649-652 προσδιορίζουν περαιτέρω σημαντικά στοιχεία της σχέσης όπως η υποχρέωση παροχής υπηρεσιών, η υποταγή στις οδηγίες του εργοδότη καθώς και η περιοδική αμοιβή.

Η ασφάλιση των ατόμων που παρέχουν εξαρτημένη εργασία είναι υποχρεωτική σύμφωνα με το άρθρο 38 του νόμου 4387/2016, ανεξάρτητα από την ετικέτα ή τη μορφή της σύμβασης. Η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει επανειλημμένα αναγνωρίσει ότι ο χαρακτηρισμός της σύμβασης δεν δεσμεύει ούτε διοικητικές ούτε δικαστικές αρχές. Αυτό που έχει σημασία είναι να εξετάζεται η ουσία: αν οι υπηρεσίες παρέχονται προσωπικά με συνέπεια κατ’ επανάληψη υπό οδηγίες εντός οργανωτικής δομής επιχείρησης, τότε θεωρείται πως πρόκειται για εξαρτημένη εργασία ακόμα κι αν επισήμως χαρακτηρίζεται διαφορετικά.

Τα κύρια κριτήρια αξιολόγησής τους περιλαμβάνουν:

• Η προσωπική παροχή εργασίας από το ίδιο άτομο.
• Υπογραφή χρόνου ή τόπου εκτέλεσης των καθηκόντων.
• Η οργανωτική ένταξη στην επιχείρηση ή στον φορέα.
• Κανονισμός περιοδικής καταβολής μισθού χωρίς σχέση με αποτέλεσμα.
• Eπίβλεψη κι έλεγχος από τον εργοδότη στη δουλειά που παραχωρείται.

Aν αυτά τα στοιχεία ισχύουν, τότε θεωρείται ότι υπάρχει σχέση εξαρτημένων υπηρεσιών με αντίστοιχη υποχρέωση εγγραφής στον ΕΦΚΑ ανεξάρτητα από τον τίτλο της συμφωνίας:

• Παράδειγμα:
  A προγραμματιστής μπορεί να συνάψει μια σύμβαση έργου για την ανάπτυξη μιας εφαρμογής αλλά στην πράξη να βρίσκεται καθημερινά στα γραφεία με συγκεκριμένο ωράριο υπό συνεχή καθοδήγηση. Αυτή η σχέση θα πρέπει να δηλωθεί ως εξαρτημένη εργασία。
• Eπιπλέον παράδειγμα:
  Mια οικονομολόγος συνεργάζεται μέσω συμβολαιοποίησεως υπηρεσιών στο πλαίσιο ευρωπαϊκών προγραμμάτων ενώ δουλεύει καθημερινά σε καλά οργανωμένο ωράριο χωρίς επιχειρηματικό κίνδυνο — αυτό παραμένει επίσης μια μορφή εξαρτημένου έργου με ασφαλιστικές απαιτήσεις。
• Tρίτο Παράδειγμα:
  Mία λογίστρια μπορεί να κάνει ένα έργο καταρτίζοντας φάκελο ΣΔΕΣΠΑ επιλέγοντας χρόνο κι τόπο κατά βούληση — αυτή είναι μια ελεύθερη δραστηριότητα χωρίς υποκείμενη ασφάλιση。

Σύμφωνα επίσης με πληροφορίες από την Απογευματινή σχετικά με τη τηλεργασία: Η φυσική παρουσία στους χώρους ενός γραφείου δεν αποτελεί πλέον απαραίτητο όρος ώστε μία κατάσταση επαγγελματικής σχέσης να χαρακτηριστεί ως εξαρτώμενη; Ο έλεγχος διενεργείται αποτελεσματικά μέσω ψηφιακών μέσων , επομένως οι δεσμοί δύναται ν’αναγνωριστούν ακόμη κι όταν οι υπεύθυνοι πραγματοποιούν τις αρμοδιότητες τους απομακρυσμένα . Κρίσιμοι παράγοντες κατά τη διάρκεια τηλεεργασίας είναι μεταξύ άλλων: Υποκειμενικές απαιτήσεις πρόσβασης σε συγκεκριμένες ώρες εργασιών ή πλατφόρμες συμμετοχής σε διαδικασίες ομάδας (meeting) καθώς επίσης κανονικοποιημένες πληρωμές ανά χρόνο αντί αλληλέγκυρης αποζημίωσης βάσει αποτελέσματα・Για παράδειγμα , ένας σχεδιαστής σκηνικών μπορεί να αποκτήσει ένα συμβόλαιο έργου , όμως θα χρειάζεται ν’είναι online καθημερινώς λόγω συμμετοχής στις συναντήσεις (meetings), άρα αυτονόητα θα συνεχίζεται ως υπαγόμενος στην κατηγορία ύπαρξης πλήρων ασφαλιστικών φορτίσεων).