Καταστροφικές συνέπειες για την ελληνική οικονομία λόγω αναθεώρησης της Ευρωπαϊκής Φορολογικής Οδηγίας Καπνού

Η ελληνική οικονομία μπορεί να υποστεί σοβαρό πλήγμα από τις αλλαγές στην Ευρωπαϊκή Φορολογική Οδηγία Καπνού (TED), καθώς οι προτεινόμενες ρυθμίσεις ενδέχεται να φέρουν αυξήσεις στις τελικές τιμές των καπνικών προϊόντων έως και 570%.Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε δραματική πτώση της νόμιμης κατανάλωσης, αύξηση του λαθρεμπορίου τσιγάρων και αρνητικές επιπτώσεις στην εγχώρια παραγωγή και εξαγωγές καπνών, καθώς επίσης και στα κρατικά έσοδα.

Μια ανάλυση που δημοσίευσε το ΚΕΠΕ επισημαίνει ότι η επικείμενη αναθεώρηση της TED είναι πιθανό να έχει σημαντικές συνέπειες για την αγορά των καπνικών προϊόντων. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις περιλαμβάνουν τη μετάβαση από φορολόγηση με βάση το βάρος σε φόρους ανά μονάδα για τα θερμαινόμενα προϊόντα. Αυτή η αλλαγή εκτιμάται ότι θα προκαλέσει μεγάλη αύξηση στη φορολογική πίεση, επηρεάζοντας τόσο τη ζήτηση όσο και τα δημόσια έσοδα στη χώρα.

Σύμφωνα με τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο τρόπος φορολόγησης των καπνικών προϊόντων θα αλλάξει δραστικά. Η νέα μέθοδος μπορεί να οδηγήσει σε επαχθείς αυξήσεις στη φορολογία ειδικά στις χώρες του Νότου και Ανατολής της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης φυσικά και της Ελλάδας.

Για τον προσδιορισμό των πιθανών συνεπειών, το ΚΕΠΕ έχει καταρτίσει σενάρια προσομοίωσης βασισμένα στις ελαστικότητες τιμών των καπνικών προϊόντων που κυμαίνονται μεταξύ -0,4 έως -1,2. Αυτό σημαίνει ότι μια αύξηση κατά 1% στην τιμή μπορεί να προκαλέσει πτώση στην κατανάλωση κατά 0,4% έως 1,2%. Στα πλαίσια αυτών των σεναρίων η αύξηση στο κόστος ενός πακέτου τσιγάρων προβλέπεται πως κυμαινόταν από περίπου 42% (στο πιο συγκρατημένο σενάριο) μέχρι 570% (στο πιο απαισιόδοξο). Αντίστοιχα οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (ΕΦΚ) μπορούν επίσης να εκτιναχθούν από 51% μέχρι 701%. Αυτές οι εξελίξεις ίσως μειώσουν την κατανάλωση που σύμφωνα με τα σενάρια αυτά κινείται μεταξύ του -13% (στη χαμηλότερη πρόβλεψη) ως -90% (στη χειρότερη).

Τα παραπάνω στοιχεία δείχνουν πως όσο μεγαλύτερη είναι η αύξηση στο τελικό κόστος τόσο πιο ευέλικτη γίνεται η ζήτηση καθώς οι καταναλωτές στρέφονται προς φθηνότερες ή παράνομες εναλλακτικές λύσεις. Η υποχώρηση στη νόμιμη αγορά είναι εμφανής στον κίνδυνο σημαντικής συρρίκνωσης.

Δημόσια έσοδα υπό πίεση

Η μεταβολή στη φορολογική πολιτική ενδέχεται επίσης να έχει καθολικές συνέπειες στα δημόσια έσοδα. Τα προϊόντα καπνού αντιστοιχούν στη δεύτερη μεγαλύτερη πηγή εισφορών ΕΦΚ για τον ελληνικό κρατικό κορβανά – συνεισφέροντας γύρω στο 32% όλων των εσόδων ΕΦΚ το 2024 με ποσά άνω των δύο δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως από το έτος 2013.

Η ανάλυση του ΚΕΠΕ αποδεικνύει πως: Όταν η ζήτηση παραμένει ανελαστική (ελαστικότητα -0,4 ή -0,6), υπάρχει δυνατότητα σημαντικής αύξησης στα έσοδα ΕΦΚ που κυμαίνεται μεταξύ +47.5% στο πιο συντηρητικό σενάριο μέχρι πάνω από τριπιλάσιο στους δυσμενεστέρους όρους. Στην περίπτωση μοναδιαίας ελαστικότητας (1), οι αυξήσεις παραμένουν θετικές περίπου (+7%-+20%) ανάλογα με τις προβλέψεις τους ενώ όταν παρατηρείται υψηλή ελαστικότητα (-1,2), πιθανές μειώσεις στα δημόσια έσοδα ενδέχεται να φτάσουν μέχρι (-18%).Μεγάλη πιθανότητα βλάβης υφίστανται επίσης τα έσοδα του ΦΠΑ δεδομένου ότι ο φόρος αυτός εφαρμόζεται επί άλλου ήδη υπάρχοντος φόρου («φόρος πάνω στον φόρο»).