Αντιπυρική περίοδος 2026: Οδηγίες, Απαγορεύσεις και Ποινές για τους Πολίτες – Πρόληψη Πυρκαγιών στην Ύπαιθρο

Με την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, την 1η Μαΐου, το Πυροσβεστικό Σώμα θέτει σε ισχύ τέσσερις βασικές απαγορεύσεις και απευθύνει στοχευμένες προειδοποιήσεις προς τους πολίτες, με απώτερο σκοπό την αποτροπή εκδήλωσης πυρκαγιών στην ύπαιθρο. Στόχος της εκστρατείας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης είναι η διαφύλαξη των δασών, των δασικών, χορτολιβαδικών και αγροτικών εκτάσεων, των πάρκων και αλσών πόλεων και οικιστικών περιοχών, καθώς και χώρων που έχουν πληγεί σοβαρά από τις πυρκαγιές τα τελευταία χρόνια.

Οι οδηγίες αυτές εντάσσονται στη γενικότερη στρατηγική πρόληψης που υιοθετεί το αρμόδιο υπουργείο. Η μέριμνα αυτή βασίζεται σε πρόσφατα στατιστικά στοιχεία, τα οποία καταδεικνύουν ότι δυσάρεστα μεγάλος αριθμός πυρκαγιών προκαλείται από ανθρώπινες δραστηριότητες στην ύπαιθρο. Οι παραβάτες αντιμετωπίζουν όχι μόνο συλλήψεις και χρηματικά πρόστιμα που μπορούν να ανέλθουν έως και 50.000 ευρώ, αλλά και ποινές κακουργηματικού χαρακτήρα για εμπρησμό.

Στο πλαίσιο της προσπάθειας για μια λιγότερο καταστροφική χρονιά, η Πυροσβεστική Επισημαίνει, βάσει ανάλυσης στατιστικών στοιχείων, ότι σημαντικός αριθμός πυρκαγιών ξεκινά από δραστηριότητες στην ύπαιθρο, όπως η χρήση φωτιάς, η εκτέλεση θερμών εργασιών, η χρήση συσκευών που παράγουν σπινθήρες, καθώς και η χρήση πυροτεχνημάτων.

Ενδεικτικά, από την 1η Ιανουαρίου 2026, έχουν επιβληθεί πάνω από 174 διοικητικά πρόστιμα και έχουν γίνει 35 συλλήψεις για παραβίαση διατάξεων πρόληψης πυρκαγιών σε δασικές, αγροτικές και οικοπεδικές εκτάσεις, πολλές από τις οποίες οδήγησαν σε εκτεταμένες πυρκαγιές.

Για την αποτελεσματική αποτροπή εκδήλωσης πυρκαγιών στην ύπαιθρο, τονίζονται τα εξής:

• Απαγορεύεται η καύση υπολειμμάτων βλάστησης (κλαδέματα, υπολείμματα καλλιεργειών, ξηρά χόρτα κ.λπ.), απορριμμάτων και γενικά η χρήση φωτιάς στην ύπαιθρο, ανεξαρτήτως του δείκτη επικινδυνότητας.
• Απαγορεύονται οι θερμές εργασίες κατά τις ημέρες με δείκτη επικινδυνότητας 3 (υψηλή), 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού). Επίσης, απαγορεύονται τις λοιπές ημέρες, εάν δεν τηρούνται τα προβλεπόμενα προληπτικά μέτρα, όροι και προϋποθέσεις. Θερμές εργασίες θεωρούνται αυτές που παράγουν σπινθήρες ή χρησιμοποιούν γυμνή φλόγα/θερμότητα (π.χ. ηλεκτροσυγκόλληση, οξυγονοκόλληση, κοπή, λείανση, χρήση φλόγας, ηλεκτρικού τόξου ή εξοπλισμού που παράγει θερμότητα, φλόγα ή σπινθήρα).
• Απαγορεύεται η καύση πυροτεχνημάτων στην ύπαιθρο όταν ο δείκτης επικινδυνότητας είναι 3 (υψηλή), 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού). Επίσης, απαγορεύεται τις λοιπές ημέρες, εάν δεν τηρούνται τα προβλεπόμενα προληπτικά μέτρα, όροι και προϋποθέσεις.
• Απαγορεύεται το κάπνισμα μελισσών όταν ο δείκτης επικινδυνότητας είναι 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού). Επίσης, απαγορεύεται τις λοιπές ημέρες, εάν δεν τηρούνται τα προβλεπόμενα προληπτικά μέτρα, όροι και προϋποθέσεις.

Η Πυροσβεστική Υπηρεσία ενημερώνει τους πολίτες πως περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις απαγορευμένες και τις υπό προϋποθέσεις επιτρεπόμενες ενέργειες, δραστηριότητες και εργασίες, καθώς και τα μέτρα πυροπροστασίας, περιλαμβάνονται στην 9η/2024 Πυροσβεστική Διάταξη (ΦΕΚ Β’ 2387).

Η μη τήρηση των ανωτέρω διατάξεων επισύρει υψηλά διοικητικά πρόστιμα, που μπορούν να φτάσουν έως και 50.000 ευρώ, σύμφωνα με την 19η /2024 πυροσβεστική διάταξη (Β΄2550).

Υπενθυμίζεται επιπλέον ότι ο νέος Ποινικός Κώδικας απαγορεύει ρητά τη διατήρηση φωτιάς, την εκτέλεση θερμών εργασιών, τη χρήση συσκευών που παράγουν σπινθήρα ή πυροτεχνημάτων σε δάση, δασικές εκτάσεις, πάρκα, άλση, χορτολιβαδικές και αγροτικές εκτάσεις, κατά τις ημέρες με δείκτη επικινδυνότητας 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού). Οι παραβάτες τιμωρούνται με ποινές φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή τουλάχιστον 10.000 ευρώ.

Σε περίπτωση που από τέτοιες ενέργειες προκληθεί σοβαρή πυρκαγιά, ο υπαίτιος διώκεται σε βαθμό κακουργήματος.

Επιπρόσθετα, ο εμπρησμός, βάσει του νέου Ποινικού Κώδικα, τιμωρείται με φυλάκιση ή κάθειρξη, χωρίς ανασταλτικό χαρακτήρα και δυνατότητα εξαγοράς, καθώς και με χρηματική ποινή έως 200.000 ευρώ.

Η Πυροσβεστική τονίζει ότι και οι προπαρασκευαστικές ενέργειες τιμωρούνται ως κακούργημα. Σε περιπτώσεις εμπρησμού δασών που προκαλούνται πυρκαγιές με αποτέλεσμα θάνατο, βαριά σωματική βλάβη ή εκτεταμένη έκταση, η περιουσία του υπαίτιου μπορεί να δημευθεί κατά την κρίση του δικαστηρίου.

«Η πρόληψη αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος. Καλούμε όλους τους πολίτες να επιδείξουν αυξημένο αίσθημα ευθύνης. Η τήρηση των μέτρων είναι υποχρέωση όλων», υπογραμμίζει το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς ή ανίχνευσης καπνού, οι πολίτες πρέπει να ειδοποιούν άμεσα την Πυροσβεστική Υπηρεσία καλώντας στα τηλέφωνα 199 ή 112.