ΑΠΘ: Ο «PeakSat», ο πρώτος ελληνικός νανοδορυφόρος οπτικών επικοινωνιών, είναι έτοιμος για την πρόκληση της εκτόξευσης και της επικοινωνίας

Στον Χολομώντα, στην εγκατάσταση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), αναμένεται αύριο ένα κρίσιμο τεστ επικοινωνίας με τον νανοδορυφόρο οπτικών επικοινωνιών «PeakSat». Ο δορυφόρος, ο οποίος κινείται σε τροχιά περίπου 500 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη με εντυπωσιακή ταχύτητα επτά χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, θα επιχειρήσει να «συνομιλήσει» με το επίγειο σύστημα μέσω ενός σήματος λέιζερ. Πρόκειται για μια τεχνολογικά εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία.

Ο «PeakSat» δεν είναι ένας απλός δορυφόρος. Αποτελεί την πρώτη ελληνική προσπάθεια στον τομέα των νανοδορυφόρων οπτικών επικοινωνιών και, το σημαντικότερο, είναι ο πρώτος που σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από προπτυχιακούς φοιτητές και φοιτήτριες του ΑΠΘ. Η ανάπτυξή του υλοποιήθηκε από την αφοσιωμένη φοιτητική ομάδα «SpaceDot», η οποία αφιέρωσε πολυετή εργασία, διάρκειας περίπου τριών ετών, με ατελείωτα ωράρια και νυχτερινές προσπάθειες, φτάνοντας ακόμη και τις 3:00 τα ξημερώματα.

Όπως εξηγεί ο καθηγητής Αλκιβιάδης Χατζόπουλος, η εμπειρία της ομάδας ήταν καθοριστική. «Υπήρχε λοιπόν η εμπειρία για να πούμε πως, ναι, μπορούμε να φτιάξουμε έναν νανοδορυφόρο και με αυτή την αυτοπεποίθηση καταθέσαμε την πρότασή μας στην πρόσκληση του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης». Οι δυσκολίες ήταν ιδιαίτερα αυξημένες, ειδικά στην οργάνωση των οπτικών φορτίων του νέου δορυφόρου, αλλά η υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) ήταν συνεχής.

«Όταν το “κουτάκι” θα περάσει πάνω από την Ελλάδα, κάτι που αναμένεται να συμβεί αύριο το απόγευμα ίσως, θα πρέπει (σ.σ. μέσα σε τέσσερα-πέντε λεπτά) να στραφεί σωστά, να “δει” τον σταθμό βάσης του ΑΠΘ στον Χολομώντα και να επικοινωνήσει με λέιζερ από τα 500 χιλιόμετρα. Αυτό δεν έχει επιτευχθεί από πολλές αποστολές σε ευρωπαϊκό επίπεδο», επισημαίνει ο καθηγητής, προσθέτοντας ότι τίποτα δεν είναι εγγυημένο ως προς το αποτέλεσμα. Ο κ. Χατζόπουλος διευκρινίζει ότι, παρόλο που κάποια εξαρτήματα του νανοδορυφόρου είναι εμπορικά, η φοιτητική ομάδα σχεδίασε και κατασκεύασε την «καρδιά» του, δηλαδή κρίσιμα τμήματα όπως ο κεντρικός υπολογιστής και η πλακέτα τηλεπικοινωνιών.

Επιπλέον, στον Χολομώντα αναμένεται η εγκατάσταση ενός νέου τηλεσκοπίου διαμέτρου 80 εκατοστών μέσα στους επόμενους μήνες. Το τηλεσκόπιο αυτό θα συγκαταλέγεται στα πιο σύγχρονα στην Ελλάδα και θα μπορεί να λαμβάνει οπτικά και ηλεκτρικά σήματα, υποστηρίζοντας ακόμη και εφαρμογές κβαντικής κρυπτογράφησης.

Το υπάρχον τηλεσκόπιο της βάσης έχει ήδη υποστεί ανακατασκευή, ώστε να μπορεί να συνεργάζεται απευθείας με τον «PeakSat». Ο καθηγητής Κλεομένης Τσιγάνης περιγράφει ότι, όταν ο δορυφόρος περάσει πάνω από την Ελλάδα, η ομάδα έχει μόλις 4–5 λεπτά για να στοχεύσει σωστά τον σταθμό και να πραγματοποιήσει την οπτική επικοινωνία από τα 500 χιλιόμετρα. Πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία, η οποία δεν έχει επιτύχει πολλές ευρωπαϊκές αποστολές.

Ο ίδιος τονίζει ότι, ενώ η Ελλάδα δεν έχει ακόμη τη δυνατότητα να κατασκευάσει μεγάλους τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους, η ανάπτυξη νανοδορυφόρων αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για την πρόοδο της χώρας στον διαστημικό τομέα.