Πρωτοβουλία για τη Διοργάνωση Συνάντησης Παράκτιων Χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο

Κατά τη διάρκεια της προ ημερησίας διάταξης συζήτησής του στη Βουλή, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην επικείμενη πρωτοβουλία της Ελλάδας να οργανώσει μια Συνάντηση Παράκτιων Χωρών της Ανατολικής Μεσογείου. Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα παραδοσιακά υποστηρίζει την ανάπτυξη τριμερών και πολυμερών συνεργασιών, ιδιαίτερα με κράτη που βιώνουν κοινές προκλήσεις. Σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις που λαμβάνουν χώρα καθιστούν αυτές τις συνεργασίες πιο επιτακτικές από ποτέ.

Η πρόταση του Πρωθυπουργού περιλαμβάνει ένα Πολυμερές Σχήμα “5×5”, το οποίο θα συνενώνει πέντε χώρες: Ελλάδα, Κύπρο, Αίγυπτο, Τουρκία και Λιβύη. Ολοκληρώνονται πέντε θεματικές ενότητες συνεργασίας: το μεταναστευτικό ζήτημα, η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, οι υποδομές συνδεσιμότητας, οι οριοθετήσεις θαλασσίων περιοχών και η πολιτική προστασία.Το Υπουργείο Εξωτερικών έχει αναλάβει να διερευνήσει τις πιθανότητες υλοποίησης αυτού του σχήματος καθώς και κατά πόσο μπορεί να αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα.

Ο Πρωθυπουργός επισήμανε επίσης ότι η Ελλάδα λειτουργεί ως πυλώνας σταθερότητας και ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. «Με βάση το διεθνές δίκαιο», δήλωσε «προσπαθούμε για την ειρήνη και την ευημερία στην περιοχή». Τόνισε ότι «η χώρα διαθέτει αυτοπεποίθηση με ισχυρή διπλωματική παρουσία στον διεθνή χώρο» προσθέτοντας πως προτίθεται να διατηρεί ανοιχτό διάλογο με όλα τα γειτονικά κράτη.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, καθοριστικός όρος από πλευράς Αθήνας είναι ο σεβασμός στο Διεθνές Δίκαιο καθώς και στο Δίκαιο της Θάλασσας από όλες τις συμμετέχουσες χώρες για να αποκτήσει πραγματική ουσία μια τέτοιου είδους συνομιλία. Επιπλέον, η ελληνική πλευρά αποβλέπει στο να εμφανιστεί ως αυτή που πρωτοστατεί σε τέτοιες πρωτοβουλίες ώστε να δείξει ικανότητα διαλόγου σύμφωνα με τις θέσεις της.

Η αρχική αντίδραση από την πλευρά των Τουρκικών αρχών ήταν αναμενόμενη καθώς εξέφρασαν τη δυσαρέσκεια τους για τη συμμετοχή της Κύπρου στις συνομιλίες. Η Άγκυρα ισχυρίζεται πως αν τελικά συμπεριληφθεί η Κύπρος στις διαπραγματεύσεις θα πρέπει επίσης να εκπροσωπηθεί το τουρκοκυπριακό ψευδοκράτος έτσι ώστε τα δικαιώματα αυτού να είναι εξασφαλισμένα· κάτι που φυσικά δεν είναι αποδεκτό από την Αθήνα ως σταθμισμένο γεγονός.

Aξιοσημείωτες είναι οι δηλώσεις σχετικά με παλιότερες προτάσεις του Ρετζέψ Ταγίπτ Ερντογάν που επαναλήφθηκαν κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν το 2020 σχετικά με ανάλογα θέματα.  Επίσης υπάρχουν φήμες στην Τουρκία ότι ίσως προταθούν συμμετοχές όχι μόνο παράκτιων χωρών αλλά κι άλλων κρατών όπως Γαλλία ή Ιταλία ή ακόμη κι ΗΠΑ λόγω των δραστηριοτήτων τους στην περιοχή.