Μπιενάλε Βενετίας: Μη απονομή βραβείων σε καλλιτέχνες από χώρες υπό διεθνή έρευνα για εγκλήματα πολέμου

Σε μια απόφαση που σηματοδοτεί μια ισχυρή στάση απέναντι σε κράτη υπό διεθνή έρευνα για εγκλήματα πολέμου, με σαφείς αναφορές στη Ρωσία και το Ισραήλ, η κριτική επιτροπή της Μπιενάλε Βενετίας ανακοίνωσε ότι δεν θα απονείμει βραβεία σε καλλιτέχνες που προέρχονται από χώρες των οποίων οι ηγέτες αντιμετωπίζουν κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Αν και η ανακοίνωση δεν κατονομάζει ευθέως τις εθνικότητες, οι επιπτώσεις της είναι σαφείς.

Ηθική δέσμευση και όραμα
Η πενταμελής επιτροπή της κορυφαίας διεθνούς έκθεσης τέχνης επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της στην «υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Η απόφαση αυτή αντικατοπτρίζει το όραμα της Koyo Kouoh, της Ελβετο-Καμερουνέζας επιμελήτριας που είχε οριστεί επικεφαλής της διοργάνωσης για το 2026, η οποία έφυγε από τη ζωή πέρυσι. Ως εκ τούτου, η επιτροπή θα απόσχει από την εξέταση υποψηφιοτήτων καλλιτεχνών από χώρες των οποίων οι ηγέτες έχουν παραπεμφθεί στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) της Χάγης.

Πολιτικό παρασκήνιο και αντιδράσεις
Η απόφαση λαμβάνεται σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικό κλίμα. Το ΔΠΔ έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης κατά του Ρώσου προέδρου, Βλαντιμίρ Πούτιν, για φερόμενα εγκλήματα πολέμου κατά παιδιών στην Ουκρανία, ενώ αντίστοιχες κατηγορίες αντιμετωπίζει και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, για τις ενέργειες του στρατού στη Γάζα.

Ταυτόχρονα, η Μπιενάλε δέχεται έντονες κριτικές για την απόφαση να επιτρέψει στη Ρωσία να επαναλειτουργήσει το περίπτερό της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εγείρει ζήτημα, προειδοποιώντας με επιστολή της ότι σκοπεύει να αναστείλει ή να τερματίσει την επιχορήγηση ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ προς τη διοργάνωση, λόγω της ρωσικής συμμετοχής.

Σύγκρουση με την Ιταλική κυβέρνηση
Ακόμη και η δεξιά κυβέρνηση της Ιταλίας εμφανίζεται διχασμένη. Ο υπουργός Πολιτισμού, Alessandro Giuli, τόνισε ότι η απόφαση για την επανένταξη της Ρωσίας ελήφθη «εντελώς ανεξάρτητα από το Ίδρυμα της Μπιενάλε, παρά την αντίθεση της ιταλικής κυβέρνησης».

Η Ρωσία είχε απουσιάσει από τις διοργανώσεις του 2022 και του 2024, μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η φετινή επιστροφή της έχει προκαλέσει κύμα αντιδράσεων, με Ουκρανούς αξιωματούχους να προειδοποιούν ότι η Μπιενάλε δεν πρέπει να μετατραπεί σε «σκηνή για το ξέπλυμα εγκλημάτων πολέμου».

Βασικά στοιχεία της διοργάνωσης:

• Διάρκεια: Από 9 Μαΐου έως 22 Νοεμβρίου 2026.
• Συμμετοχές: 110 καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο.
• Κύρια Βραβεία: Χρυσός και Αργυρός Λέοντας.

Η κριτική επιτροπή, η οποία διορίστηκε από την Kouoh, καλείται πλέον να επιλέξει τους νικητές σε ένα κλίμα έντονης πόλωσης, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα για τη σχέση τέχνης και διεθνούς δικαίου.

Πηγή Guardian
Πηγή φωτογραφίας ΑΠΕ-ΜΠΕ