CEO Goldman Sachs: Γιατί ο «φόβος της εργασιακής αποκάλυψης» λόγω Τεχνητής Νοημοσύνης είναι υπερβολικός

Ο διευθύνων σύμβουλος της Goldman Sachs, Ντέιβιντ Σόλομον, επιχειρεί να αποδομήσει τους φόβους περί «εργασιακής αποκάλυψης» που προκαλεί η ραγδαία εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Υποστηρίζει ότι, αν και η AI θα επιφέρει σημαντικές ανατροπές στην αγορά εργασίας, δεν αναμένεται να οδηγήσει σε μαζική και μόνιμη ανεργία.

Σε ένα άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στους New York Times, ο επικεφαλής της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας τονίζει ότι οι τεχνολογικές επαναστάσεις, διαχρονικά, αν και καταργούν ορισμένες θέσεις εργασίας, παράλληλα δημιουργούν νέους τομείς δραστηριότητας, οδηγώντας σε αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας και του βιοτικού επιπέδου.

Ο Σόλομον αναγνωρίζει ότι η AI θα επηρεάσει σημαντικά, κυρίως, τους εργαζόμενους σε «λευκά κολάρα» επαγγέλματα, όπως τραπεζικούς υπαλλήλους, λογιστές και δικηγόρους, καθώς ένα μεγάλο μέρος των καθημερινών τους εργασιών μπορεί να αυτοματοποιηθεί μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Ωστόσο, βασιζόμενος στα ιστορικά δεδομένα, υποστηρίζει ότι η αμερικανική οικονομία έχει επανειλημμένα αποδείξει την ικανότητά της να προσαρμόζεται. Όπως επισημαίνει, από το 1962 μέχρι σήμερα, η απασχόληση στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί κατά περίπου 145%, ποσοστό που υπερβαίνει την αύξηση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας.

Η Επιστολή του Ντέιβιντ Σόλομον: «Η «εργασιακή αποκάλυψη» από την AI είναι υπερβολική»

Τους τελευταίους μήνες, μέσα από συζητήσεις με εκατοντάδες επιχειρηματικούς ηγέτες, έχω διαπιστώσει έναν έντονο διχασμό στις απόψεις τους για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η μία πλευρά βλέπει μπροστά της μια «εργασιακή αποκάλυψη» και μαζική ανεργία· η άλλη βλέπει ένα μεγάλο άλμα προόδου για την κοινωνία.

Εγώ ανήκω στη δεύτερη πλευρά — με ορισμένες επιφυλάξεις. Θα διαταράξει η AI την αγορά εργασίας; Απολύτως. Αυτή η μετάβαση, όπως και άλλες μεγάλες στιγμές στην ιστορία μας, θα συνοδευτεί από νέες προκλήσεις, ιδιαίτερα καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αποσυνδέει την εργασία από την παραγωγικότητα σε βαθμό που δεν έχουμε ξαναδεί. Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μακρά ιστορία δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας ως απάντηση στις ανατροπές — από τον εξηλεκτρισμό στις αρχές του 20ού αιώνα έως την ψηφιακή επανάσταση της δεκαετίας του 1990. Δεν βλέπω κανέναν λόγο να πιστεύω ότι αυτή η δυναμική θα σταματήσει τώρα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η AI θα αναδιαμορφώσει την καθημερινότητά μας. Οι οικονομολόγοι της Goldman Sachs εκτιμούν ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία η A.I. μπορεί να αυτοματοποιήσει το 25% των σημερινών ωρών εργασίας. Αν και είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς πώς θα επηρεαστούν επαγγέλματα χειρωνακτικής φύσης — όπως η προετοιμασία τροφίμων, οι κατασκευές ή οι υπηρεσίες — οι εργαζόμενοι γραφείου, μεταξύ αυτών λογιστές, τραπεζικοί και δικηγόροι, πιθανότατα θα δουν μεγάλο μέρος των καθημερινών εργασιών τους να αυτοματοποιείται. Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, στα επαγγέλματα που είναι πιο εκτεθειμένα στην αυτοματοποίηση, όπως η μηχανική λογισμικού ή η εξυπηρέτηση πελατών, η απασχόληση σε εισαγωγικές θέσεις έχει ήδη μειωθεί κατά 16% σε σχέση με ρόλους που επηρεάζονται λιγότερο.

Όμως όταν εξετάζει κανείς επαγγέλματα ή κλάδους λιγότερο ευάλωτους στην αυτοματοποίηση, η εικόνα αλλάζει. Οι οικονομολόγοι μας εκτιμούν ότι η αυξανόμενη ζήτηση για data centers έχει δημιουργήσει περισσότερες από 200.000 θέσεις εργασίας στον κατασκευαστικό τομέα από το 2022 μέχρι σήμερα. Ενώ η AI καταργεί θέσεις εργασίας σε ορισμένους κλάδους, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της απασχόλησης σε άλλους. Η Goldman Sachs ίσως χρειάζεται λιγότερους εργαζόμενους σε τομείς όπως το regulatory reporting ή το client onboarding, γεγονός που μας επιτρέπει να προσλάβουμε περισσότερους τραπεζίτες, traders και διαχειριστές κεφαλαίων που βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τους πελάτες.

Φυσικά, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το ανθρώπινο κόστος τέτοιων ανατροπών. Η Βιομηχανική Επανάσταση βελτίωσε το βιοτικό επίπεδο μόνο αφού η κοινωνία πέρασε μέσα από τις κακουχίες της εξαντλητικής εργασίας σε εργοστάσια και ορυχεία και τις άθλιες συνθήκες που συνόδευσαν τη ραγδαία αστικοποίηση. Τις τελευταίες δεκαετίες, η απασχόληση στη μεταποίηση μειώθηκε σημαντικά λόγω της αυτοματοποίησης και της μεταφοράς παραγωγής στο εξωτερικό. Αυτό προκάλεσε τεράστιες δυσκολίες για πολλές οικογένειες και κοινότητες στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως στο Γκάρι της Ιντιάνα και στο Γκρίνβιλ της Νότιας Καρολίνας.

Ωστόσο, παρά όλες αυτές τις προκλήσεις, συνεχίζω να επιστρέφω σε μία πραγματικότητα: το βιοτικό επίπεδο της συντριπτικής πλειονότητας των Αμερικανών είναι σήμερα σημαντικά υψηλότερο απ’ ό,τι στο παρελθόν. Όταν γεννήθηκα, το 1962, ο μέσος Αμερικανός ενήλικας δεν είχε κλιματισμό στο σπίτι του. Όμως καθώς οι τιμές των κλιματιστικών μειώθηκαν, σχεδόν όλοι αποκτήσαμε πρόσβαση σε αυτά. Στη δεκαετία του 1950, μόνο λίγες μεγάλες εταιρείες, όπως η IBM, διέθεταν υπολογιστές· σήμερα περίπου το 90% των Αμερικανών ενηλίκων κυκλοφορούν έχοντας στα χέρια τους έναν υπερυπολογιστή. Το 1900, το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση παγκοσμίως ήταν 32 έτη· σήμερα ξεπερνά τα 70.

Ίσως ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η αύξηση της απασχόλησης έχει ξεπεράσει την αύξηση του πληθυσμού. Από το 1962 μέχρι σήμερα, η πολιτική απασχόληση στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει αυξηθεί περίπου κατά 145%, ενώ ο πληθυσμός ηλικίας άνω των 16 ετών αυξήθηκε κατά περίπου 128%. Στο διάστημα αυτό είδαμε νέους κλάδους να αναδύονται, ενώ άλλοι αναπτύχθηκαν ή συρρικνώθηκαν. Παρότι η απασχόληση στη μεταποίηση μειώθηκε από 15,5 εκατομμύρια σε 12,5 εκατομμύρια εργαζόμενους, με σχεδόν δύο εκατομμύρια θέσεις να χάνονται στην κλωστοϋφαντουργία και την ένδυση, ο κλάδος της υγείας απασχολεί πλέον περισσότερους από 18 εκατομμύρια εργαζόμενους. Η αμερικανική οικονομία παραμένει η πιο καινοτόμος, δυναμική και επιχειρηματική στον κόσμο.

Είναι αλήθεια ότι ακόμη και τα πιο σταθερά ιστορικά μοτίβα μπορούν να ανατραπούν, όμως υπάρχουν τρεις λόγοι για τους οποίους πιστεύω ότι η αμερικανική οικονομία θα παραμείνει εξίσου ανθεκτική και δυναμική.

Πρώτον, αν οι εκτιμήσεις μας αποδειχθούν σωστές, η AI δεν θα εξαλείψει το 25% των θέσεων εργασίας. Το πιθανότερο είναι ότι οι άνθρωποι θα βρουν πιο παραγωγικούς τρόπους να αξιοποιούν τον χρόνο τους. Όταν ήμουν πρωτοετής αναλυτής σε τράπεζα, ακόμη και κάτι τόσο απλό όσο η δημιουργία ενός γραφήματος για την πορεία μιας μετοχής απαιτούσε έξι ώρες αναζήτησης τιμών σε παλαιά φύλλα της Wall Street Journal σε microfiche. Σήμερα, ένας νέος αναλυτής μπορεί να κάνει το ίδιο μέσα σε δευτερόλεπτα — και παρ’ όλα αυτά τα τελευταία χρόνια έχουμε απασχολήσει περισσότερους ανθρώπους από ποτέ. Με πιο εξελιγμένα εργαλεία, η πολυπλοκότητα της δουλειάς μας φυσικά αυξάνεται. Νιώθει κανείς από εμάς ότι έχει λιγότερα να κάνει σήμερα, παρά την ευκολία του Excel, του email ή του Zoom;

Δεύτερον, το γεγονός ότι μια δουλειά μπορεί να αντικατασταθεί, δεν σημαίνει ότι θα αντικατασταθεί. Η τηλεόραση δεν εξάλειψε τη ζήτηση για ζωντανή ψυχαγωγία, ούτε το διαδίκτυο έβγαλε εκτός αγοράς τους μεσίτες ακινήτων ή τους γυμναστές. Αντίθετα, αυτές οι τεχνολογίες ανέδειξαν και ενίσχυσαν την αξία αυτών των επαγγελμάτων. Η τεχνολογική αλλαγή και η πολιτισμική αλλαγή δεν κινούνται πάντα με τον ίδιο ρυθμό. Άλλωστε, ακόμη και μετά από δεκαετίες παρουσίας των ΑΤΜ, της ψηφιακής τραπεζικής και των συγχωνεύσεων στον τραπεζικό κλάδο, η απασχόληση στις εμπορικές τράπεζες βρίσκεται περίπου στα ίδια επίπεδα με εκείνα των μέσων της δεκαετίας του 1990.

Τρίτον, η αμερικανική αγορά εργασίας είναι ιδιαίτερα δυναμική. Παρότι η καθαρή δημιουργία θέσεων εργασίας ανέρχεται σε λίγα εκατομμύρια ετησίως, ο συνολικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος: οι αμερικανικές επιχειρήσεις καταργούν και δημιουργούν μεταξύ 25 και 35 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας κάθε χρόνο. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς ότι ο ρυθμός αυτός θα επιταχυνθεί καθώς η AI επιτρέπει ακόμη μεγαλύτερη καινοτομία, και ήδη βλέπουμε την οικονομία να προσαρμόζεται. Οι επιχειρήσεις αναζητούν πλέον εργαζόμενους που θα διαχειρίζονται τα λεγόμενα “agentic AI” συστήματα και θα τα ενσωματώνουν σε ευρύ φάσμα λειτουργιών — από την υλοποίηση και τις ροές εργασίας μέχρι τη συμμόρφωση και την επαλήθευση. Όλα αυτά απαιτούν ανθρώπινη κρίση.

Αν η AI πράγματι καταστρέψει θέσεις εργασίας — και μάλιστα με ταχύτερο ρυθμό από αυτόν που έχουμε δει στο παρελθόν — τότε η δημόσια πολιτική θα πρέπει να ανταποκριθεί, χρηματοδοτώντας προγράμματα μεγάλης κλίμακας για επανεκπαίδευση ή ενθαρρύνοντας μορφές AI που στηρίζουν τους εργαζόμενους αντί να τους αντικαθιστούν.

Αυτό πρέπει να αποτελέσει κοινή προσπάθεια δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ο δημόσιος τομέας οφείλει να δημιουργήσει κίνητρα και να παρέχει πόρους όπου χρειάζεται, μεταξύ άλλων επενδύοντας περισσότερο σε επαγγελματικές σχολές και community colleges. Ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να βοηθήσει τους εργαζόμενους να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους και να επαναπροσδιορίσει την εκπαίδευση εντός της εργασίας.

Το ιστορικό μοτίβο είναι σαφές: η αμερικανική οικονομία μπορεί και θα προσαρμοστεί στις μεγάλες τεχνολογικές εξελίξεις. Εξίσου σαφές είναι ότι ακόμη και οι πιο ευφυείς προβλέψεις συχνά αποδεικνύονται λανθασμένες. Το 1930, ο Τζον Μέιναρντ Κέινς είχε προβλέψει ότι μέχρι το 2030 οι άνθρωποι θα εργάζονταν μόλις 15 ώρες την εβδομάδα. Αν και το όραμά του για ένα μέλλον γεμάτο ελεύθερο χρόνο δεν έχει πραγματοποιηθεί, αποτελεί μια καλή υπενθύμιση ότι οι φόβοι για μια «εργασιακή αποκάλυψη» ίσως τελικά υποτιμούν τη δυνατότητα της AI να πυροδοτήσει μια νέα περίοδο οικονομικής ανάπτυξης και αύξησης της παραγωγικότητας.