Επαναφορά των Δεσμωτών στο Μουσειακό Κέλυφος του Φαλήρου

Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην επαναφορά του σπάνιου αρχαιολογικού ευρήματος γνωστό ως «Δεσμώτες», εντός ενός ειδικά διαμορφωμένου κλειστού χώρου για την προστασία και ανάδειξή τους, στη θέση όπου ανακαλύφθηκαν, στην Εσπλανάδα του Φαλήρου. Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου, το έργο αυτό εξελίσσεται βάσει χρονοδιαγράμματος και έχει προϋπολογισμό 7.500.000 ευρώ, χρηματοδοτούμενο μέσω πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης.

Η μελέτη που εγκρίθηκε ομόφωνα από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο περιγράφει λεπτομερώς τη διαδικασία επαναφοράς των ευρημάτων της ομαδικής ταφής κοντά στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Οι ανακριτές εκτιμούν ότι το εύρημα χρονολογείται στον β’ μισό του 7ου αιώνα π.Χ., αποτελώντας ένα σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα παγκόσμιας αξίας.

Δήλωση Υπουργού Πολιτισμού

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ανέφερε: «Το σημαντικό εύρημα των “Δεσμωτών” του Φαλήρου αφορά στην ομαδική ταφή ανδρών, η οποία εντοπίστηκε τον Μάρτιο του 2016 κατά την κατασκευή του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Για την κατασκευή της προστατευτικής δομής για τις ανθρωπογενείς παραμένουν οι σκελετικοί αυτοί υπόλοιποι, χρειάστηκε να γίνει η πλήρης αποκοπή και μεταφορά τους σε γειτονική περιοχή.»

Η μετακίνηση ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο 2023 και από τότε οι σκελετικοί αυτοί υπόλοιποι φυλάσσονται σε προσωρινό χώρο προστασίας υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων. Η διαδικασία επαναφοράς θα διεξαχθεί με προσοχή σε διάφορες φάσεις για να διατηρηθούν οι ακεραιότητες των ευρημάτων καθώς και οι απαραίτητες κλιματολογικές συνθήκες.

Κατασκευή Χώρου Προστασίας

Ο μόνιμος χώρος θα διαθέτει υπόγεια περιοχή για τη φύλαξη των “Δεσμωτών”, προσφέροντας έτσι πλήρη προστασία ενώ θα διευκολύνει την επίβλεψη από τους επισκέπτες μέσω ενός ειδικά σχεδιασμένου διαδρόμου που επιτρέπει τη μοναδική εμπειρία ανάδειξης αυτού σημαίνοντος αρχαιολογικού ευρήματος.

Η πρώτη φάση περιλαμβάνει την ολοκλήρωση της περιοχής που προσφέρει προστασία με ειδικό άνοιγμα για τη μετακίνηση των ευρημάτων ενώ η δεύτερη φάση αφορά στη σφράγιση αυτούτου ανοίγματος καθώς επίσης στην τελική μορφοποίηση της δομημένης περιοχής.

Μεθοδολογία Μετακίνησης Ευρυμάτων

Kατά τη διαδικασία επαναφοράς χρησιμοποιείται η ίδια μέθοδος όπως αυτή της αποκοπής: τα σκελετικά υπολείμματά ανυψώνονται μέσω υδραυλικών γρύλων και κινούνται πάνω σε μεταλλικούς τροχούς στα δύο κατευθύνσεις ενώ απαιτείται επίσης μια κάθετη υποβίβαση ώστε να περάσουν κάτω από την δοκό κατωφερές οροφής πριν εισέλθουν στον χώρο.

<

Aφότου φτάσουν στον τελικό τους προορισμό θα εγκατασταθούν ακριβώς όπως βρέθηκαν αρχικά μέσα στον χώρο ασφαλείας υπό ελεγχόμενες συνθήκες έως ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία κατασκευής. Όταν ολοκληρωθεί η δεύτερη φάση κατασκευής, τα υπολείματα αυτά θα εγκλωβιστούν κατάλληλα ώστε να εξασφαλιστεί ότι παραμένουν ασφαλή στο νέο τους σπίτι.

Aνάδειξη Ευρήματος Δεσμότων

Tο αξιοθαύμαστο αυτό εύρημα ανακαλύφθηκε τον Μάρτιο 2016 στις αναδρομές για τις εργασίες οικοδόμησης του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ), όπου ήρθαν στο φως συνολικά 79 «Δεσμότες». Αυτοί είναι άντρες δεμένοι μεταξύ τους ή πισθάγκωνα με εμφανή τραυματικά σημάδια στα κεφάλια τους λόγω στρατηγικών πολιτικών συγκρούσεων που έλαβαν χώρα κατά τις δύσκολες εποχές μεταξύ πρώτου μισού 7ου αιώνα π.Χ μέχρι τον έκτο αιώνα π.C.. Το 2020 αποφασίσθηκε η προσωρινή απόσταση αυτών λόγω σοβαρών προβλημάτων στη συντήρηση λόγω γεωγραφικών παραγόντων.»