Δημοσιονομικοί Κανόνες της ΕΕ: Νέες Ρυθμίσεις και Επιπτώσεις για την Ελλάδα

Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή παρέχει ανάλυση σχετικά με τη φιλοσοφία και την εφαρμογή των νέων δημοσιονομικών κανονισμών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης,εστιάζοντας στην περίπτωση της Ελλάδας μέσω συγκεκριμένων αριθμητικών παραδειγμάτων.

Από το 2024,ισχύουν οι νέοι κανόνες που προσδιορίζουν το ύψος των δαπανών και δανεισμού των κρατών-μελών της ΕΕ καθώς και τον τρόπο διαχείρισης του δημόσιου χρέους τους. Αυτοί οι κανόνες είναι πιο απλοί συγκριτικά με τους προηγούμενους, αποσκοπώντας στη συνδυασμένη διατήρηση σταθερότητας ενώ επιτρέπουν παράλληλα επενδύσεις και ανάπτυξη. Συγκεκριμένα, οι κανόνες αυτοί στοχεύουν στον περιορισμό του δημόσιου χρέους μέσω «απλών, διαφανών μεσοπρόθεσμων πορειών δαπανών προσαρμοσμένων σε κάθε χώρα», όπως αναφέρεται στο εν λόγω σημείωμα.

Βασικές Αλλαγές στο Δημοσιονομικό Πλαίσιο

Σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, η νέα ρύθμιση περιλαμβάνει τρεις κύριες αλλαγές:

1. Eστίαση σε δείκτες: Η προσοχή επικεντρώνεται κυρίως στους καθαρές πρωτογενείς δαπάνες που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους. Τα όρια που ορίζει η Συνθήκη του Μάαστριχτ (3% έλλειμμα του ΑΕΠ και 60% χρέος) παραμένουν ενεργά. Ωστόσο, εισάγονται νέοι μηχανισμοί ασφαλείας για τη συνεχή μείωση του χρέους καθώς επίσης δημιουργούνται περιθώρια ασφαλείας για τα ελλείμματα.
2. Δημοσιονομικό σχέδιο: Καθένα κράτος μέλος θα συντάξει ένα πενταετές (ή επταετές) δημοσιονομικό σχέδιο που θα καθορίζει τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Αυτό θα περιλαμβάνει δεσμεύσεις για μεταρρυθμίσεις όπως η δημόσια διοίκηση ή ο τομέας κοινωνικής ασφάλισης.
3. Eπιτήρηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τον ρόλο να εξετάσει αν αυτό το σχέδιο εξασφαλίζει μια λογική κάθοδο στο κούρεμα χρέους χωρίς αποκλίσεις στα ελλείμματα.

Kλειδί: Καθαρός Πρωτογενής Δαπάνης

The “καθαρός πρωτογενής δαπάνης” αποτελεί κεντρικό όρο στους κανόνες αυτούς και καλύπτει μεγάλο μέρος των δημόσιων πρωτογενών εξόδων ενώ εξαιρεί πληρωμές τόκων ή κονδύλια χρηματοδοτούμενα μόνο από την ΕΕ.

Nέος Λογαριασμός Ελέγχου

Mια πρόσφατη προσθήκη είναι ο «Λογαριασμός Ελέγχου», ο οποίος συγκρίνει τις πραγματικές καθαρές πρωτογενείς δαπάνες με αυτές που έχουν συμφωνηθεί σε ετήσια βάση. Σε περίπτωση αποκλίσεων πέραν ενός συγκεκριμένου κατωφλίου μπορεί να κινείται διαδικασία διόρθωσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Aξιοποίηση Υπερβάσεων στον Δημόσιο Χώρο

Bάσει αυτής της νέας προσέγγισης δεν επιτρέπεται η χρήση υπερβάσεων στόχων στις δημοσιονομικές πρακτικές για πρόσθετες επιβαρύνσεις ή μειώσεις φόρων χωρίς συμφωνία.

Mελλοντική Στρατηγική Φορολογικών Μεταρρυθμίσεων

Xαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά τις φορολογικές μεταβολές που αναφέρονται κατά τη διάρκεια εκθέσεων οικονομικής πολιτικής πέρυσι στην Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), όπου τα μόνιμα φορολογικά έσοδα απέφεραν τον απαιτούμενο χώρο ώστε να πραγματοποιηθούν αναγκαίες αλλαγές στις οικονομικές πολιτικές μας.